حقوق خبر

منشأ شهر و تحول آن(قسمت اول)

شهر نوعی از سازمان‌یافتگی اجتماعی است که ظهور آن در محور زمانی نیاز به فراهم آمدن شرایطی خاص داشته است. از آغاز انقلاب نوسنگی در حدود 10000 سال پیش تاکنون می توان به طور عام شاهد موج بزرگ گسترش شهری بود


 

منشأ شهر و تحول آن

شهر نوعی از سازمان‌یافتگی اجتماعی است که ظهور آن در محور زمانی نیاز به فراهم آمدن شرایطی خاص داشته است. از آغاز انقلاب نوسنگی در حدود 10000 سال پیش تاکنون می توان به طور عام شاهد موج بزرگ گسترش شهری بود.

موج نخست، موجی است که حدود 5 تا 6 هزار سال پیش یعنی در حدود هزاره ی چهارم پیش از میلاد در بین النهرین (تمدن سومری) و مصر و سپس در هندوستان و چین نخستین شهرهای زراعی را به وجود آورد، شهرهایی که به سرعت تبدیل به شهر – دولت های کمابیش قدرتمند شده و مناطق گسترده ای را زیر سلطه ی خود گرفتند. این شهرها در کنار رودخانه ها (دجله و فرات در بین النهرین، نیل در مصر، گنگ و هندو در هندوستان، رودخانه ی زرد در چین) با بهره بردن از اقلیم مساعد و گرم امکان افزایش تولید کشاورزی و انباشت آن را فراهم کردند و منجر به تقسیم کار و قشربندی اجتماعی و تشکیل دولت شدند.

موج دوم از نیمه ی قرن هجدهم تا اواخر قرن نوزدهم با انقلاب صنعتی و انقلاب های سیاسی اروپایی همراه بود و شهرهای صنعتی این قاره(و سپس قاره ی آمریکا) را به وجود آورد. این شهرها بر اساس منطق سرمایه داری جدید و تکنولوژی صنعتی به مهاجرت گسترده ی روستاییان به سوی خود دامن زدند و شهرنشینی را به شکل غالب زندگی انسان ها در کشورهای توسعه یافته بدل کردند. در این موج جهان با محوریت مبادلات تجاری و اقتصادی دو سوی اقیانوس اطلس (اروپا و آمریکا) شکل گرفت و از اواخر این دوره قدرت های غربی را از چنان نیرویی برخوردار کرد که توانستند به اشغال نظامی کره ی زمین بپردازند و شکل دادن به جهان را در معنی کنونی آن آغاز کنند.

موج سوم شهرنشینی پس از جنگ جهانی دوم و با عمومیت یافتن نظام جهانی، ابتدا بر اساس نظام دو قطبی(سوسیالیسم شرقی و سرمایه داری غربی) و سپس از دهه ی 80 به این سو بر اساس نظام چند قطبی سرمایه داری جهانی، به صورتی غالب در سراسر جهان شکل گرفت که دو محور اصلی آن بازار جهانی مبادلات اقتصادی و دولت های ملی و نهادهای فراملی متکی بر اتحادهای آنها بودند.

در آغاز قرن بیستم و یکم، شهرنشینی نه فقط شکل غالب در میان اکثریت جمعیت کره ی زمین است، بلکه روند عمومی آن گویای برگشت ناپذیر بودن این فرایند و از میان رفتن تدریجی اما قطعی سایر اشکال زیستی است. در طول ده هزاره ای که ما را از ابتدای انقلاب نوسنگی جدا می کند، گونه های متفاوتی از شهر پدید آمده اند که هریک از آنها دارای گروهی از مشخصات فرهنگی بوده اند و هر چند در نهایت شهر هر چه بیشتر به واقعیتی یکسان شده تبدیل می شود، اما نمی توان تاثیر آن اشکال گوناگون را از لحاظ انسانیچه بر واقعیت کنونی شهرها و چه در بدیل هایی که می توان برای آینده ی آنها متصور شد، نادیده گرفت.

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: انسان شناسی شهری - ناصر فکوهی

پایگاه خبری حقوق نیوز



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: