حقوق خبر
رهیافت های نوین پیشگیری از جرم (جلد اول)

سیاست جنایی مشارکتی اسلام(قسمت چهارم)

اعمال تدابیر سیاست جنایی در بخش کیفری منحصر به جرم انگاری و اجرای مجازات ها نیست. در بسیاری از موارد با واکنش های متنوع دیگری توسط دستگاه عدالت کیفری نسبت به مرتکبان جرایم، می توان سیاست جنایی منطقی و سنجیده ای را اعمال کرد

پایگاه خبری حقوق نیوز

سیاست جنایی مشارکتی اسلام

سید محمود میرخلیلی

جلوه های مشارکت مردم در سیاست جنایی اسلام

اعمال تدابیر سیاست جنایی در بخش کیفری منحصر به جرم انگاری و اجرای مجازات ها نیست. در بسیاری از موارد با واکنش های متنوع دیگری توسط دستگاه عدالت کیفری نسبت به مرتکبان جرایم، می توان سیاست جنایی منطقی و سنجیده ای را اعمال کرد. از این رو امکان مشارکت عمومی در بعد کیفری و غیر کیفری مورد بحث قرار می گیرد. در کتاب کافی، بابی با عنوان با عنوان بَابُ اَن الله یَدفَعُ باالعَامِلِ عَن غَیرِ العَامِلِ به مباحث مربوط به پیش گیری مردمی پرداخته و در ابتدای آن روایتی از اما صادق (ع) را بیان کرده که می فرماید: خداوند کسانی را که نماز نمی خوانند، با کسانی که اهل نمازند دفع می کند و اگر همه بر ترک نماز اتفاق کنند همه هلاک می شوند.

در ادامه روایت راجع به حج و زکات نیز به همین نحو بیان می شود . سپس امام (ع) به آیه وَلَو لا دَفعُ اللهِ الناسَ بَعضَهُم بِبَعض لَفَسَدتِ الارضُ استناد کرده اند.

1- نقش نهاد خانواده در سیاست جنایی

خانواده از جهات مختلف در پیش گیری و کنترل جرایم زوجین یا اطفال و جوانان بزه کار موثر است. نقش تربیتی خانواده در سعادت یا شقاوت انسان و غلبه آن بر فطرت پاک انسانی، آن قدر مهم است که در روایت نبوی (ص) چنین تعبیر شده: هر نوزادی بر فطرت (پاک الهی) متولد می شود؛ آنگاه پدر و مادر او هستند که او را یهودی، نصرانی یا مجوس تربیت می کنند.

خانواده ای که در آن اعضای معتاد، دارای سابقه مجرمانه، منحرف و کج رو هستند، فرزندان سالم تحویل جامعه نخواهد داد.

خداوند در آیه یا ایها الذین آمنوا قوا انفسکم و اهلیکم نارا و قودها الناس و الحجاره اعدت للکافرین، حفظ خود و خانواده از بزه کاری و ممانعت از سقوط در عذاب دنیوی و اخروی را از جمله وظایف افراد دانسته است. امام علی(ع) و گروهی از مفسران بیان داشته اند معنای آیه این است که مطالبی را به آنان یاد دهید که آنان را از آتش و عذاب الهی نجات دهد.

علاوه بر نقش تربیتی موثری که خانواده می تواند در جهت ارائه نسلی سالم و به دور از کج روی و انحراف داشته باشد، لازم است خانواده نسبت به اعضای خود – به ویژه اطفال و نوجوانان – نظارت و کنترل بیرونی نیز داشته و به نوعی در پیش گیری وضعی ایفای نقش کند. نقش خانواده در سیاست جنایی مشارکتی از جهات مختلفی قابل بحث و بررسی است. از یک سو ازدواج و تشکیل خانواده باعث کاهش جرایم مختلف از جمله جرایم جنسی شده و با ازدواج جوانان، زمینه و موقعیت بزه کاری کاهش می یابد. امام باقر(ع) از رسول خدا (ص) نقل فرمود: زمانی که کسی برای ازدواج آمد و از اخلاق و دین او راضی هستید، به او تزویج کنید؛ اگر چنین نکنید، فتنه و فساد فراوانی زمین را خواهد گرفت.

از طرفی دیگر خانواده می تواند با برنامه ریزی صحیح و منطقی برای جوانان و نوجوانان و پر کردن اوقات فراغت آنان و اصلاح و تربیت صحیح موجب پیش گیری از انحراف آنان شود. امام صادق (ع) فرمود: خداوند رحمت کند بنده ای را که فرزندش را بر نیکی و سعادتش یاری کند، به او احسان کند، با او انس و الفت بگیرد و به آموزش و پرورش او بپردازد. پژوهش ها نشان می دهد 80 درصد کودکان تبه کار در کالیفرنیا، فرزندان خانواده هایی بودند که بین پدر و مادرشان جدایی رخ داده بود. بررسی دیگری نشان می دهد 88 درصد کودکان مجرم، دارای پدر و مادری بوده اند که جدا زندگی کرده و بین آنان اختلاف و ستیز بوده است.

نظارت، کنترل و کاهش ارتکاب بزه از طریق تغییر موقعیت ها و فرصت های مجرمانه، بُعد دیگری است که این نهاد بر عهده دارد؛ نهادی مقدس که خاستگاه انسان به سوی سعادت و کمال است و اگر دچار معضلات و آسیب شود، انسان را به سمت شقاوت، سقوط و تباهی رهنمون خواهد شد. معضلات و آسیب هایی مانند مشکلات شدید اقتصادی، فقدان یکی از والدین یا هر دو، گرفتار شدن خانواده در دام اعتیاد و امثال آن، موجب انحطاط و ایجاد زمینه هایی برای گسترش بزه کاری و انحراف است. بنابراین می توان با برنامه ریزی و رفع مشکلات این نهاد مهم و سرنوشت ساز برای جامعه، بسیاری از موقعیت های جرم زا، را به فرصت های رشد و توسعه جامعه تبدیل کرد. در پژوهشی که توسط مرکز ملی تحقیقات اجتماعی کشور مصر در سال 1959 صورت گرفته است، 72 درصد نوجوانان بزه کار، که به دلیل سرقت و دزدی توقیف و یا زندانی شده بودند، نماز نمی گزارند و 53 درصد آنان در ماه رمضان، روزه نمی گرفتند.

بیشتر بخوانید:

سیاست جنایی مشارکتی اسلام(قسمت اول)

سیاست جنایی مشارکتی اسلام(قسمت دوم)

سیاست جنایی مشارکتی اسلام(قسمت سوم)

سیاست جنایی مشارکتی اسلام(قسمت پنجم)

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه

پایگاه خبری حقوق نیوز

 

 



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: