حقوق خبر
خواجه نظام الملک

خواجه نظام الملک؛ آمیزش شاه باستانی ایرانی با شریعت اسلامی (قسمت دوم)

نظام الملک شاه را ضل‌الله یا سایه خدا می خواند اما منظورش در این مورد با نظریه عرفا که شاه را تجلی خداوند می خوانند متفاوت است. منظور او از ضل‌الله این است که شاه به اراده خداوند سایه خود را بر زمین گسترده است تا مردم زیر این سایه در صلح و آرامش زندگی کنند

خواجه نظام الملک؛ آمیزش شاه باستانی ایرانی با شریعت اسلامی (قسمت دوم)
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

خواجه نظام الملک؛ آمیزش شاه باستانی ایرانی با شریعت اسلامی

نظام الملک شاه را ضل‌الله یا سایه خدا می خواند اما منظورش در این مورد با نظریه عرفا که شاه را تجلی خداوند می خوانند متفاوت است. منظور او از ضل‌الله این است که شاه به اراده خداوند سایه خود را بر زمین گسترده است تا مردم زیر این سایه در صلح و آرامش زندگی کنند.

خواجه نظام الملک نظریات خود را به شیوه ای تعبدی بیان می دارد و برای آن استدلال نمی آورد. خواجه نظام الملک با یک وضعیت خاص روبرو بود و برای دردی که جامعه در زمان او بدان مبتلا بود چاره ای می اندیشید. او می خواست امیران سلجوقی را که از قبایل بدوی بودند تابع یک فرهنگ فرهیخته کند و تهدیدی های صلح و آرامش را به فرصت برای صلح و آرامش تبدیل کند. بنابراین بیشتر به مصلحت جامعه و دین و دنیای مردم می اندیشید تا همسازی و پایه های منطقی نظریه خود. او می خواست از طریق آمیزش اقتدار پادشاهی با شریعت اسلام پایه های مدنیت جامعه آشوب زده زمان خود را حفظ کند.

خواجه نظام الملک مقاومت در برابر شاه بد را جایز نمی شمارد و مثل همه اندیشمندان سنتی جور حاکم را بر هر گونه هرج و مرج ترجیح می دهد. با این حال نمی توان در نظریه خواجه نظام الملک شاه را به معنی دقیق کلمه شاه مطلقه و حکومت موردنظر او را حکومت مطلقه به معنی دقیق کلمه دانست، زیرا نظام الملک نیز مثل همه نظریه پردازان پیش از خود و بعد از خود شریعت اسلام را به عنوان قانون اساسی نظام معرفی می کند. حاکم باید به این قانون پابند باشد. نظام الملک به صراحت می گوید که شاه باید قانون شریعت را اجرا کند، احکام دینی را به دقت انجام دهد، به علمای دین احترام بگذارد و حتی هزینه زندگی آنها را از بیت المال تامین کند. شاه باید قاضی هایی را منصوب کند که از طرف او قانون شریعت را در میان مردم پیاده کنند و به اختلافات بین مردم رسیدگی کنند.

اما مسئله این است که اگر شاه به هیچ یک از اینها عمل نکرد معلوم نیست که چکونه باید او را به انجام این تکالیف واداشت.

بیشتر بخوانید:

خواجه نظام الملک؛ آمیزش شاه باستانی ایرانی با شریعت اسلامی (قسمت اول)

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

 

منبع: تاریخ اندیشه سیاسی در ایران و اسلام - کمال پولادی

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات سیاسی



+ 0
مخالفم - 0
سرخط خبرها: