حقوق خبر
سوسیالیسم (Socialism)

سوسیالیسم از دوران باستان تا مارکس (قسمت سوم)

در اصلاح دینی پروتستانی، فرجام شناسی زیرزمینی در شورش همگانی به سطح آمد و تاثیر چشمگیر داشت. تومای مونتسرو و جرارد وینستنلی، رهبران دو جنبش شاخص جناح چپ اصلاح دینی (باینتون)، را می توان بدرستی جزو مستقیم ترین پیام آوران نظری سوسیالیسم مدرن دانست

سوسیالیسم از دوران باستان تا مارکس (قسمت سوم)
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

سوسیالیسم از دوران باستان تا مارکس

در روم باستان، آن رویکرد مشترک میان شهروندان و فلاسفه خود را در فستیوال یا جشن ساتورنالیا جلوه گر می کرد. هرسال یک بار عصر سارتون (صورت رومی کرونوس) گرامی داشته می شد: بردگان با اربابانشان غذا می خوردند و تفاوت ها و تمایزها موقتاً به دست فراموشی سپرده می شد. دست کم در یک روایت غیر رومی از این مراسم، اخلاقیاتِ پشت این جشن بی هیچ تردید آشکار می شود: یک جانی را در طول جشن بر تخت حاکم می نشاندند و به محض پایان جشن اعدامش می کردند تا هشداری به طبقات تابع و زیردست باشد که اگر به فکر انقلاب باشند چه بر سرشان خواهد آمد.

برای این طبقات، تعالیم مسیحی احتمالاٌ رادیکال تر از رواقیگری بود، خصوصاً که برابری خواهی معنوی انجیل ها ظاهراً بحث درباره درجات عقلانیت را بلاموضوع می کرد. اگر در چشم خداوند هر انسانی روحی (soul) داشت و همه ی ارواح و نفوس ارزش یکسانی داشتند، دیگر چه فرقی می کرد که عقول با هم برابر باشند؟ براحتی می توانستند برای این سخنان پولس حواری اهمیت اجتماعی قائل شوند که می گفت با آمدن منجی «هیچ ممکن نیست که یهود باشد یا یونانی و نه غلام و نه آزاد و نه مرد و نه زن زیرا که همه ی شما در عیسی مسیح یک می باشید.». بنا به گفته ی لوقا می توان گفت در میان حواریون نوعی کمونیسم برقرار بود: و جمله ی مومنین را یک دل و یک جان بود به حدی که هیچ کس چیزی از اموال را از آنِ خود نمی دانست بلکه همه چیز را مشترک می دانستند...زیرا هیچکس از آن گروه محتاج نبود زیرا هر که صاحب زمین یا خانه بود آنها را فروختند و قیمت مبیعات را آورده به قدم های رسولان می نهادند و به یک به قدر احتیاجش تقسیم می نمودند.

وقتی که انتظارآخرالزمانی قریب الوقوع فروکش کرد، سوق هزاره ای مایه ی شرمساری و تهدیدی برای نظم جامعه و کلیسا شد. مفسران معتبر اناجیل اصرار می ورزیدند که اناجیل را نباید همچون دعوتی به انقلاب اجتماعی قرائت کرد. یکی از حواریون اعلام کرده بود که حکام خدام خدا هستند. اگرچه خدا می خواست که انسان ها همچون برادرانی در بهشتی زمینی بزیند، قدیس کوپریانوس، قدیس زنون ورونیایی و قدیس آمبروسیوس، اسقف میلان، همگی می گفتند که شرارت انسانی این خواست خداوند را عقیم گذاشته است. تا زمانی که نزول دوباره ی مسیح فرا برسد، مسیحیان مکلف بودند فساد این جهان را با صبر و اطاعت تحمل کنند.

متنفذترین فرد در میان آبای کلیسا، قدیس آوگوستینوس، در شهر خدا تاکید می کند که بی عدالتی های شهر زمینی همانا داوری خداوند بر گناهکار بودن انسان است. مسیحیان پرهیزگار در این جهان بی نجات همچون اسیران و بیگانگان می زیند، اما باید به ایمان خود بیاویزند و موقعیت خود را در جهان بپذیرند، هر چه که باشد.

فقیهان قرون وسطا، که مدافعان اصلی مرجعیت پاپ بودند، توجیهات بیشتری در اثبات نابرابری آوردند. لازمه ی وحدت فرودستی، پیروی و انضباط بود. سلسله مراتب کلیسا و جامعه انعکاسی بود از برتری روح بر جسم و نیز نظم کیهانی، که معمار آن خداوند بود. کمونیسم فقط مناسب حال آن زاهدان پرهیزگار استثنایی در مقامات مقدس بود که می خواستند از وابستگی به تن و جهان رها شوند. اما جنبش های خارج از کلیسا، نظیر کاتارها، والدنس ها و آزاد روحان، اگرچه هدفشان رسیدن به کمالی از همان دست بود، البته نه همیشه از طریق زهد، به عنوان بدعتگذارانی خطرناک محکوم می شدند.

تعالیم جنبش های صومعه ای و فرقه ای و الگویی که فراهم می آوردند، به هر صورت در تضاد مستقیم با عقاید رسمی بودند. همزمان با از هم پاشیدن جامعه ی فئودالی تحت فشارهای شبکه ای پیچیده، از جمله جاه طلبی های امیران، کشمکش بر سر عزل و نصب روحانیون، شکاف در درون کلیسا و توسعه ی تجارت و سر برآوردن شهرهای مستقل، دیدگاه ارتودوکسی تضعیف می شد و در مقابل بر بدیل های آن افزوده می شد.

در قرون چهاردهم و پانزدهم، شورش های دهقانی یکی پس از دیگری در بسیاری از نقاط اروپا درگرفتند. این شورش ها پاسخی بودند به شرایط متغیر اقتصادی و نیز تعالیم و موعظه های خیالی و پیشگویانه.

در اصلاح دینی پروتستانی، فرجام شناسی زیرزمینی در شورش همگانی به سطح آمد و تاثیر چشمگیر داشت. تومای مونتسرو و جرارد وینستنلی، رهبران دو جنبش شاخص جناح چپ اصلاح دینی (باینتون)، را می توان بدرستی جزو مستقیم ترین پیام آوران نظری سوسیالیسم مدرن دانست.

بیشتر بخوانید:

سوسیالیسم از دوران باستان تا مارکس (قسمت اول)

سوسیالیسم از دوران باستان تا مارکس (قسمت دوم)

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: فرهنگ اندیشه سیاسی - خشایار دیهیمی

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات عمومی



+ 0
مخالفم - 0
سرخط خبرها: