حقوق خبر
جعل

ویژگی های جرم جعل (قسمت اول)

از مفاد ماده 523 قانون مجازات اسلامی فهمیده می شود، فعل جعل عملی مجرمانه است و نیز اگر به تعریفی که برای جرم شده دقت شود، مبنی بر اینکه هر عمل یا ترک عملی که قانونگذار برای آن مجازات پیش بینی نموده جرم است؛ جرم بودن فعلِ جعل آشکار می گردد

پایگاه خبری حقوق نیوز

ویژگی های جرم جعل

1-جرم بودن جعل

از مفاد ماده 523 قانون مجازات اسلامی فهمیده می شود، فعل جعل عملی مجرمانه است و نیز اگر به تعریفی که برای جرم شده دقت شود، مبنی بر اینکه هر عمل یا ترک عملی که قانونگذار برای آن مجازات پیش بینی نموده جرم است؛ جرم بودن فعلِ جعل آشکار می گردد.

2-مقدمی بودن جرم جعل

در اکثر جرائم تهیه مقدمات قبل از پرداختن به اصل جرم، جرم محسوب نمی شود، مگر در موارد خاص، که مقدمات نیز به عنوان جرم تعریف شده باشند، مانند تهیه اسلحه گرم برای ارتکاب قتل، که تهیه اسلحه به عنوان مقدمه، خود جرم دیگری است؛ جرم جعل نیز از مواردی است، که جعل خود مقدمه برای جرم دیگر بوده و این مقدمه هم جرم محسوب می شود. این موضوع از تبصره 1 ماده 15 قانون راجع به ورود و اقامت اتباع خارجه مصوب 19/2/ 1310 دریافت می شود و همین مطلب توسط قانونگذار در جرائم رایانه ای و اینترنتی نیز تعمیم یافته، به نوعی که تبصره ماده 67 قانون تجارت الکترونیکی، مبحث کلاهبرداری کامپیوتری، در باب جرائم و مجازات ها اشاره دارد « شروع به این جرم نیز جرم محسوب و مجازات آن حداقل مجازات مقرر در این ماده می باشد.»

به عبارتی دیگر تفاوتی که در جرم جعل نسبت به سایر جرائم وجود دارد، آن است که جرم جعل خود مقدمه برای جرم دیگری به نام استفاده از سند مجعول است و این دو بطور کامل با هم تفاوت دارند، زیرا ممکن است جرم جعل اتفاق بیفتد، اما از سند مجعول سوءاستفاده نشود؛ در این صورت جرم اولی واقع شده است، لکن اگر کسی از این سند در جلب منفعت یا دفع ضرر خود یا دیگری استفاده نماید، استفاده از سند مجعول خود جرم دیگری است.

قانونگذار در موارد متعدد در بیان ذکر نمونه و مصادیق، این دو را از یکدیگر مستقل دیده و جداگانه به ذکر هر یک پرداخته است و نیز در قانون مجازات عمومی و قانون مجازات اسلامی بر اساس قانون تعدد جرم به آن پرداخته است و در آراء صادره از دیوان عالی کشور مجازات دو جرم مذکور را با رعایت تعدد جرم مورد رسیدگی قرار داده و مرتکب را مستحق اشد مجازات می داند. اگرچه بعضی بر این باورند، که اگر از سند مجعول سوءاستفاده نشود، هنوز جرمی اتفاق اتفاق نیفتاده. بعضی پس از توجیهات متعدد مواد قانون حتی گفته اند: شروع به استفاده از سند مجعول بر اساس مادخ 542 ق.م.ا قابل مجازات نمی باشد. بحث های تخصصی در این خصوص زمینه دیگری را می طلبد.

3- جرم جعل مربوط به اسناد است

هرچند جرم جعل منحصر به ساختن یا نوشتن سند یا مهر و امضا اشخاص نمی باشد، بگونه ای که جعل اسناد تنها یکی از موارد جعل است، که در کشف علمی جرائم مورد بررسی قرار می گیرد؛ اما آنچه در قانون مطرح شده و قانونگذار متعرض آن شده، جعل تنها در اسناد است؛ لذا ساختن متقلبانه یک ابزار و وسیله صنعتی را جعل نمی نامند. اگرچه آن نیز نوعی جعل و تقلب است، لکن این عمل را بدل سازی، تقلب و مانند آن می نامند، طوری که موضوع جعل با موضوع اخیر متفاوت می باشد.

4- قابلیت استناد در سند مجعول

وقوع جعل منحصر در قلب حقیقت نبوده، بلکه سند یا نوشته مقلوب باید به عنوان دلیل قابلیت استناد یا ترتیب اثر داشته باشد، یعنی بتواند در اثبات یا نفی حق یا امری موثر باشد. در غیر این صورت، حتی به فرض استعمال و وقوع ضرر نیز جرم جعل و استفاده از سند مجعول واقع نشده و ممکن است موضوع امر از مصادیق کلاهبرداری باشد.

5- تنوع جرم جعل

کارشناس بررسی جرم جعل هر لحظه ممکن است با پدیده جدیدی در جعل برخورد نماید، که در واقع اولین تجربه او می باشد، در صورتی که در سایر جرائم بطور معمول چنین وسعت تنوعی وجود ندارد و در بسیاری مواقع شیوه عمل تکراری است. لذا تنوع عمل در جعل باعث می شود، تعیین اصول و ایجاد خط مشی های ثابت، در تشخیص راه، کارهای غیرکافی، غیرعملی یا بسیار مشکل گردد.

6- تعلیق شامل جعل نمی شود

در ماده 6 قانون تعلیق اجرای مجازات مصوب 26/4/1346 مجازات کسانی را که تعلیق شامل آنان نمی گردد ذکر نموده؛ از جمله مجازات کسانی که به جرم جعل و یا استفاده از سند مجعول محکوم می گردند را مشمول تعلیق ندانسته است.

7- استفاده از ابزار پیشرفته در جعل

آن گونه که از علوم پیشرفته و ابزار فنی گوناگون در جرم جعل استفاده می شود، در سایر جرائم، هیچ یک از امکانات مورد استفاده در جرم جعل فراهم نمی گردد. بطور مثال برای ارتکاب یک سرقت مسلحانه، تنها استفاده از یک قبضه سلاح کافی است، این در حالی است که در بعضی از نمونه های جرم جعل، جاعلین از کلیه پیشرفت های موجود مانند نرم افزارهای مربوط، چاپگر، اسکن و کاغذهای مرغوب بهره جسته و ضمن مجهز شدن به تکنیک و اطلاعات لازم، وارد صحنه می گردند مانند چاپ و تکثیر اسکناس.

بیشتر بخوانید:

جعل و مفهوم حقوقی آن (قسمت اول)

جعل و مفهوم حقوقی آن (قسمت دوم)

تقسیم جعل از نظر شکلی؛ جعل مادی و جعل معنوی

دستکاری و تغییر در تاریخ چک جعل است؟

20 روش برای جلوگیری از جعل چک

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: بررسی خطوط و امضاهای شکوک بجعل به روش مقایسه ای - رضا قربانی

پایگاه خبری حقوق نیوز - گزیده کتب حقوقی

 

 



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: