حقوق خبر

جایگاه زن در نظام اجتماعی ایران باستان (قسمت سوم)

برای زن، تشکیل خانواده به معنای انتقال سرداری از پدر به شوهر است و زن در هر حال حکم فرزند را دارد، اما به مومنان توصیه می شود که زنان را برای عهده گرفتن مسئولیت های خانوادگی (مدنی) تربیت کنند


 

پایگاه خبری حقوق نیوز

جایگاه زن در نظام اجتماعی ایران باستان

در بند 29 از فصل 28 همین کتاب می گوید: «پسران و دختران پس از ازدواج در پرداخت قروض و دیون پدر و مادر متوفی خود سهیم و شریکند»؛ و از این فتوا این طور استنباط می گردد که دختران نه تنها در حقوق بلکه در تکالیف و مسئولیت ها نیز در ردیف پسران خانواده بوده اند. قانون خانواده، حق نظارت مرد را در خانواده تعیین کرده بود و مرد وظیفه داشت که همسر و فرزندان خود به خوبی و مهربانی رفتار کند. پدر و مادر و فرزندان در برابر یکدیگر مسئولیت مشترک داشتند. اگر کسی اموال خود را به اشخاص بیگانه می بخشید و وارثین قانونی خود محروم می کرد؛ این عمل قانونی نبود؛ و تنفیذ نمی شد. پس از درگذشت پدر خانواده، حق ولایت با مادر بود؛ و ریاست خانواده به او تفویض می گشت.

سن ازدواج برای دختران 15 سالگی ذکر شده است. دختران حق داشتند در مورد همسر آینده خود تصمیم بگیرند. بنابراین آزادی نسبی در گزینش همسر داشتند هرچند که رضایت پدر و مادر برای ازدواج نیز یکی از شروط ازدواج بود.

در دین زرتشت، پدر حق نداشت دختر خود را مجبور به ازدواج با کسی نماید. دختر در صورت مخالفت با پدر از ارث محروم نمی شد مگر آن که، دختر به مردی علاقه مند می شد و با وجود مخالفت پدر و مادر با او ازدواج می کرد که در دین زرتشت به آنان خودرأی زن یا خودسر زن می گفتند.

رسم نامزد نمودن دختران در خردسالی نیز از جمله سنت هایی بود که تا حدی مانعی برای آزادی در انتخاب همسر در آینده به شمار می آمد.

زرتشتیان برآنند که هرگاه فرشته اشی – مظهر توانگری و برکت – با زنان همراه شود سپیدبخت می گردند و زنانی که یاری مرد پارسای خود باشند به توانگری می رسند.

تشکیل خانواده وظیفه ای دینی و عمل مطابق با نظم راستین است. در وندیداد می خوانیم :« کسی که عمداً از ازدواج و داشتن فرزند و خانمان سرباز زند گنهکار است». در ماتیکان هزاردستان، متاب فقهی – حقوقی عهد ساسانی « دستور یا قاضی شرع هرگاه تأهل اختیار نکرده باشد، صلاحیت رسیدگی به دعاوی ای را که یک طرف آن زن باشد، دارا نیست.» ازدواج به قدری اهمیت دارد که چنانچه جوانی فوت کند، خویشان او موظند زنی را بدل از او جهاز داده و به عقد ازدواج دیگر درآورند. این نوع ازدواج را ازدواج فرزند خواندگی و زن را در آن سُتُر می خوانند. در این اجتماع، به جای فرد، خانواده سلول بافت اجتماعی را شکل می دهد. لذا در بسیاری موارد هرگاه یکی از افراد خانواده جرمی مرتکب شود، دیگر اعضا نیز در مجازات شریکند. پیدایش فرد و مسئولیت مدنی او به اواخر عهد ساسانی و پس از آن باز می گردد.

برای زن، تشکیل خانواده به معنای انتقال سرداری از پدر به شوهر است و زن در هر حال حکم فرزند را دارد، اما به مومنان توصیه می شود که زنان را برای عهده گرفتن مسئولیت های خانوادگی (مدنی) تربیت کنند. بار دیگر در همین پندنامه توصیه می شود که «دختر خود را شوهری ده که هوشیار و دانا باشد، چه مرد هوشیار و دانا، چون زمین باروری است که هر تخمی در آن کاشته شود؛ نیکو و فراوان خواهد بود.»

متون پهلوی، در مواضع گوناگون توصیه هایی به زن و شوهر می کند که موضوع همگی آنها اخلاق زناشویی و رفتار نیکوست. «از تکالیف مردان است که زنش را دوست بدارد، گرامی و ارجمند دارد و نیکوترین احساساتی را که می توان در حق همسر داشت، در حق وی داشته باشد، می بایست به او پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک بیاموزد و درس اخلاق و مذهب راستین به او بدهد. مرد در پیشگاه خدا مسئول زن است.

آثار دینی دوره ساسانی در نگاه به زن و مرد کاملاً هم‌دست نیستند. برای نمونه با این که همه جا گفته شده است که مجرد بودن و دوری از همسرگزینی، در فرهنگ زرتشتی دوره ساسانی بزرگترین گناه و حتی جرم به شمار می رفته است ولی نویسنده کتاب شایست و ناشایست می نویسد؛ نه زن شوهر نکرده گناهکار است و نه مرد بی زن.

بیشتر بخوانید:

جایگاه زن در نظام اجتماعی ایران باستان (قسمت اول)

جایگاه زن در نظام اجتماعی ایران باستان (قسمت دوم)

 

منبع: تحلیل جامعه شناختی حقوق زن در دوره ی ساسانی - مژگان وثوق بنایی

پایگاه خبری حقوق نیوز - حقوق زنان در جهان



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: