حقوق خبر
اصفهان

اصفهان در دوره قاجار (قسمت اول)

در آستانه تاسیس سلسله قاجار استان کنونی اصفهان صحنه رقابت و درگیری قاجارها و بختیاری ها بود. این رقابت نیز دامنه ویرانی و کاهش جمعیت و مهاجرت ساکنان افزود. اگرچه با تشکیل حکومت دودمانی قاجارها امنیتی نسبی در کشور پدید آمد، اما به سبب پایتختی تهران، اصفهان نتوانست موقعیت گذشته را به دست آورد


 

پایگاه خبری حقوق نیوز

اصفهان در دوره قاجار

در آستانه تاسیس سلسله قاجار استان کنونی اصفهان صحنه رقابت و درگیری قاجارها و بختیاری ها بود. این رقابت نیز دامنه ویرانی و کاهش جمعیت و مهاجرت ساکنان افزود. اگرچه با تشکیل حکومت دودمانی قاجارها امنیتی نسبی در کشور پدید آمد، اما به سبب پایتختی تهران، اصفهان نتوانست موقعیت گذشته را به دست آورد. الیویه که در واپسین روزهای سلطنت آقامحمدخان قاجار در سال 1211 ه.ق در اصفهان به سر می برد، درباره اوضاع اصفهان در این دوره می نویسد:« امروز اصفهان را غیر از رسوم اطلال چیزی احاطه نکرده است نه از عباس آباد که محله معظم و تمام قسمت غرب شهر را شامل و حاوی بهترین، بزرگترین و خوش ساخت ترین محلات بود، نشانی است و نه از محله گبرها اثری باقی است...

این شهر که پیش از استیلای افاغنه بیش از بیست و چهار میل محیط دایره آن بود، اکنون محل مسکون آن دایره ای که به دو میل قطر آن باشد، بیش نیست.»

در دوره ی فتحعلی شاه قاجار اصفهان در مسیر بازسازی قرار گرفت. انتصاب محمد حسین خان صدر به حکومت اصفهان با کوشش هایی برای بازسازی اصفهان و بهبود اوضاع آن همراه بود. در دوره حکومت او و پسرش امین الدوله به آبادانی شهر و احداث بناهای عام المنفعه و کمک به فقر و بهبود وضع زندگی مردم توجه شد.

جمعیت اصفهان در این دوره رو به فزونی نهاد. پس از مرگ امین الدوله اوضاع اصفهان آشفته و پریشان شد. این آشفتگی همراه با ناامنی، قحطی و بیماری، با وجود سامان کوتاه مدت دوران حکومت منوچهر خان معتمدالدوله گرجی در دوره محمدشاه نیز ادامه یافت.

دوران سلطنت محمدشاه قاجار با استقرار سلطنت پنجاه ساله ناصرالدین شاه پایان پذیرفت. دوره ناصرالدین شاه قاجار با وجود فراز و فرودهای سیاسی، واپسین دوران نظم سیاسی کهنه در ایران سده سیزدهم هجری/سده نوزدهم میلادی بود که در سلطنت مظقرالدین شاه قاجار و با انقلاب مشروطه پایان پذیرفت. ثبات نسبی اوضاع اصفهان در این دوره و تامین امنیت اصفهان و راه های آن، انتظام امور مالی و مالیاتی، در سایه حکومت مقتدرانه و مستبدانه فرزند ارشد ناصرالدین شاه، مسعود میرزا ملقب به ظل السلطان در فاصله سال های 1235 تا 1291 هجری قمری پدیدار شد. با این وجود بلایای طبیعی، خشکسالی و شیوع وبا نیز در این دوره طولانی هر از گاهی از اصفهان در مسیر آبادانی و رونق می گرفت.

از رویدادهای مهم عصر ناصری که در اصفهان بازتاب گسترده ای یافت جنبش تنباکو بود. اگرچه جنبش تنباکو (1309 -1308ه.ق) یک اعتراض سراسری بود، اما بدون تردید خارج شدن آن از اندازه های اعتراض به یک قرارداد اقتصادی و تبدیل آن به یک جنبش سیاسی – مذهبی به میزان زیادی وامدار رخدادهای اصفهان و آمیختگی بیشتر این سه مقوله در برداشت های این شهر بود. از این رو دیده می شود که در اصفهان حتی پیش از صدور حکم میرزای شیرازی، به دستور شیخ محمد نجفی و حاج آقا نورالله، کشیدن تنباکو تحریم شد و قلیان ها را برای نخستین بار در شهر اصفهان شکستند و در حرکتی هماهنگ حاج محمد حسین یکی از سرشناس ترین بازرگانان اصفهانی دوازده هزار کیسه تنباکوی خود را یکجا به آتش کشید که تاثیر بی مانندی در سر تا سر کشور بر جای نهاد.

با توجه به این شاخصه ها، شاید بتوان گفت خط و ربط آینده جنبش تنباکو در اصفهان ترسیم شد؛ زیرا کمتر شهری مانند اصفهان می توانست پدیدآورنده چنین دگردیسی در حرکتی باشد که امکان باقی ماندن آن در اندازه های یک اعتراض اقتصادی مانند شورش نان وجود داشت.

پیش از صدور حکم تحریم تنباکو، مهاجرت روحانی سرشناس «حاج آقا منیرالدین» از اصفهان به سامره نیز با دگرگونی یاد شده بی ارتباط نبود.

بیشتر بخوانید:

اصفهان در دوره قاجار (قسمت دوم)

اصفهان در دوره قاجار (قسمت سوم)

لوحه ی پیروزی نارامسین

لوحه ی قانون هامورابی(حمورابی)

داستان پایتخت شدن تهران

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: تاریخ حرف، صنایع و تجارت استان اصفهان از دوره باستان تا انقلاب اسلامی - جمعی از نویسندگان

پایگاه خبری حقوق نیوز - تاریخ و تمدن

 



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: