حقوق خبر
اصفهان

اصفهان در دوره قاجار (قسمت دوم)

انقلاب مشروطیت سرآغازی تازه در تاریخ ایران شد که در جریان آن یک بار دیگر اصفهان به دایره ای پر تب و تاب تبدیل گردید.

 اصفهان در دوره قاجار (قسمت دوم)
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

اصفهان در دوره قاجار

انقلاب مشروطیت سرآغازی تازه در تاریخ ایران شد که در جریان آن یک بار دیگر اصفهان به دایره ای پر تب و تاب تبدیل گردید.

آن گونه که اشاره شد در این هنگام پسر ارشد ناصرادین شاه و یکی از توانمندترین شاهزادگان قاجاریه، مسعود میرزا ظل السلطان بر اصفهان حکم می راند؛ یعنی عریان ترین سیمایی که می شد از نظر استبداد رأی و خشونت پس از پایتخت به یک شهر نشان داد. ناسازگاری های روحانیون مشهور شهر یعنی آقانجفی و حاج آقا نورالله با ظل السلطان – که الزاماً از سر مشروطه خواهی هم نبود- نمودی آشکار در میان مردم داشت و نمونه ای از آن، کوشش مریدان این دو روحانی برای برکناری ظل السلطان در اسفند سال 1285 ه.ش است که سبب شد اجتماعی در تلگرافخانه دولت صورت گیرد و پس از فرستادن چند تلگراف به پایتخت در کنسولگری انگلستان متحصن شوند. این رویداد همزمان با رخدادهای سرنوشت ساز مشروطیت در تهران بود.

کشمکش میان مستبدان و مشروطه خواهان به اصفهان نیز کشیده شد، مانند زدوخوردهایی که در آذر سال 1286 ه.ش /دسامبر 1907 میلادی در این شهر رخ داد و سرانجام اصفهان را به یکی از برجسته ترین کانون های خیزش در برابر استبداد صغیر (از خرداد سال 1287 ه.ش /ژوئن 1908 م) تبدیل نمود و پذیرای نیروهای بختیاری در زمستان همان سال گردید. در دی ماه 1287 ه.ش/ ژانویه 1909 م نجفقلی خان صمصام السلطنه بختیاری که به تازگی مقام ایلخانی بختیاری را به سود امیر مفخم از جناح حاج ایلخانی از دست داده بود، با سه هزار سوار به اصفهان وارد شد و پس از دست یابی به شهر، امر به بنیاد انجمن مشروطه داد و و اقبال الدوله حاکم مستبد اصفهان را ناگزیر به پناهندگی در کنسولگری انگلستان نمود. چند ماهی بیشتر نگذشت که بختیاری ها با داوطلبان اصفهانی به رهبری سردار اسعد بختیاری در خرداد 1288 ه.ش /ژوئن 1909 م راهی گشودن دروازه های پایتخت شدند. تهران گشوده شد، اما از این زمان تا کودتای 1299 ه.ش اصفهان نیز آشفته بازاری بیش نبود. ناامنی راه ها و هرج و مرج، بیش از همه بر نگرانی بازرگانان اصفهان افزود. یاغیانی چون نایب حسین کاشی در اطراف اصفهام و جنگ و گریز آنها با قوای بختیاری در مهرماه 1289 ه.ش، ناسازگاری میان سران بختیاری، درگیری دست اندرکاران حکومت با یکدیگر مانند توطئه رئیس نظمیه اصفهان در بهمن 1289 ه.ش علیه معتمد خاقان حکمران شهر و زخمی کردن او، قحطی و کمیابی نان که سبب شد در اردیبهشت 1290 ه.ش جمعی از زنان اصفهان در پی یک شورش، رئیس بلدیه شهر بکشند و جسد او را در میدان شاه آویزان کنند، فضای ترور و وحشت، مانند کشته شدن هم زمان رئیس بانک استقراضی روس با ترور رئیس بلژیکی مالیه اصفهان در اردیبهشت 1294ه.ش، همچنین حمله به کنسول انگلیس در شهریورماه همان سال در اصفهان و سرانجام حرکت قوای روس به سوی اصفهان، تشکیل کمیته دفاع ملی در این شهر و تصرف اصفهان به دست نیروهای روس در اسفند 1294 ه.ش، این ها و دسته ای دیگر از رخدادها، فقط نمایانگر گوشه ای از اوضاع آشفته اصفهان در فاصله سال های میان فتح تهران و کودتای سیدضیاء – رضاخان بود. حال و روزی که مردم اصفهان، به ویژه طبقات متوسط و زیرین جامعه، یعنی کسانی که گذران زندگی شان وابسته به امنیت شهر و راه های ارتباطی آن بود را چشم انتظار هر سوار از راه رسیده ای کرد که بتواند امنیت را به جامعه بازگرداند. این بود که ظهور رضاخان برای مردم اصفهان نیز مانند دیگر شهرهای ایران، تا اندازه ای نویدبخش بیرون آمدن از ناامنی و بلاتکلیفی شد.

با ظهور مشروطیت، نهادهای سیاسی و اجتماعی نوین کم کم شکل گرفتند. گذشته از نهادهای کشوری نوین، برخی نهادهای محلی نیز تاسیس شدند. از جمله این نهادها، یکی انجمن ایالتی اصفهان بود که تحت نظارت ظل السلطان تشکیل شد. آن انجمن که انتخاب عده ای از بزرگان شهر محسوب می شد، سه عضو دائمی پیدا کرد: حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی، برادرش آیت الله آقانجفی و حاجی میرزا محمد مهدی؛ از میان این افراد، به اتفاق آراء حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی به عنوان رئیس آن انجمن تعیین شد.

بیشتر بخوانید:

اصفهان در دوره قاجار (قسمت اول)

اصفهان در دوره قاجار (قسمت سوم)

لوحه ی پیروزی نارامسین

لوحه ی قانون هامورابی(حمورابی)

داستان پایتخت شدن تهران

 

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: تاریخ حرف، صنایع و تجارت استان اصفهان از دوره باستان تا انقلاب اسلامی - جمعی از نویسندگان

پایگاه خبری حقوق نیوز - تاریخ و تمدن

 



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: