حقوق خبر

عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی5

گرچه عشق یکی از بزرگترین (و شاید مهم­ترین) احساسات بشری است، این احساس تنها چند دهه است که موضوع مباحث علمی شده است. عشق یکی از سازه های روان شناختی است که توصیف آن دشوار و از دیرباز مورد توجه شاعران و نویسندگان بوده است. در واقع نیاز به دوست داشتن و دوست داشته شدن یکی از اساسی ترین نیاز های انسان از کودکی تا پیری است.

 عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی5
 

 

عشق از دیدگاه فرانکل

فرانکل معنویت (spirituality) را از ویژگی های انسان می داند و معتقد است که وجدان و عشق از رهگذر معنویت مایه می گیرند. به عبارت دیگر، او یکی از راه های معنا بخشیدن به زندگی را درک و دریافتن فرد دیگری از راه عشق می داند که موجب می شود انسان از خود فراتر رود. و به این طریق درد و رنج خود را فراموش کند. او معتقد است که عشق تنها شیوه ای است که با آن می توان به اعماق وجود انسانی دیگر دست یافت. هیچ کس توان آن را ندارد که جز از راه عشق به جوهر وجود انسانی دیگر، آگاهی کامل یابد. جنبه روحانی عشق است که ما را یاری می دهد تا صفات اصلی و ویژگی های واقعی محبوب را ببینیم و حتی چیزی را که بالقوه در اوست و باید شکوفا گردد، درک کنیم.

فرانکل عشق را بر اساس ماهیت درونی انسان به سه مرتبه تقسیم می کند:

1. عشق جنسی

2. عشق روانی

3. عشق روحانی

 

فرانکل
 

عشق جنسی(sexual love)

در این مرحله، عاشق در بیرونی ترین لایه وجودی معشوق، یعنی لایه جسمانی و غریزی او، نفوذ می کند و فقط در بند جسم و غریزه است. در آدمی سه لایه جسمانی، روانی و روحانی وجود دارد. در این حالت هم سه نگرش احتمالی موجود است. ابتدایی ترین نگرش، معطوف به خارجی ترین لایه (جسمانی) است. این لایه، نگرش جنسی است. اتفاق می افتد که ظاهر جسمانی شخص دیگر از نظر جنسی تحریک کننده باشد و این تحریک کنندگی، سائق جنسی را در شخصی که از نظر جنسی مستعد است، به کار اندازد و مستقیما بر موجودیت جسمانی او اثر گذارد. در این صورت شخص در حالت هیجان جسمانی است.

عشق روانی

در این مرحله، عشق ورزی عاشق از مرحله جسمی عبور می کند و در روان معشوق نفوذ می کند. فرانکل در این مورد چنین می گوید: یک گام بالاتر از عشق جنسی، نگره های شهوی نسبت به یار است. اگر ما موجودیت جسمانی یار را به عنوان بیرونی ترین لایه او نصور کنیم، می توان گفت که عشق ورزی در این مرحله در لایه عمیقی تر بعدی نفوذ می کند و وارد ساختار روانی یار می شود. این نوع عشق مشابه همان چیزی است که عامه مردم آن را خاطر خواهی می نامند و ما خاطر خواه ویژگی های روانی یار شده ایم. در این مرحله از عشق، دیگر شخص در حالت هیجان جسمانی صرف نیست، بلکه هیجان روانی اش تحریک شده است. پس نگره شهوانی، نگره به خاطر خواهی معطوف به وجود روانی است اما این نوع عشق هم تا عمق وجود یار نفوذ نمی کند. نفوذ در عمق وجود یار با عشق روحانی است.

عشق روحانی

در این مرحله از عشق، عشق ورزی از لایه های جسمانی و روانی معشوق می گذرد و در روح او نفوذ می کند؛ به گونه ای که عاشق صفات معشوق را پیدا کرده، خود را فراموش می کند. فرانکل می گوید: عشق روحانی، تنها شیوه ای است که با آن می توان به اعماق وجود انسانی دیگر دست بافت و هیچ کس توان آن را ندارد که جز از راه عشق به جوهر وجودی انسانی دیگر راه یابد.

وی نکات جالبی در مورد عشق روحانی مطرح می کند که عبارت اند از:

1. معشوق باید یکتا و یگانه باشد؛ عشق تجربه ی یار است با تمام وحدانیت و تفردش

2. معشوق قابل جایگزینی نیست

3. وقتی عاشق به درونی ترین لایه های معشوق نفوذ کرد، صفات معشوق را دارا می شود

4. در این نوع عشق، عاشق به جسم معشوق توجهی ندارد؛ زیرا این عشق از جسم معشوق فراتر می رود و معنای ژرف خود را در هستی معنوی شخصی و در درون او می یابد. فرانکل معتقد است که در درون انسان ضمیر ناخود آگاه روحانی و درون آن ضمیر ناخود آگاه متعالی وجود دارد و انسان از این طریق می تواند با تعالی ارتباط بر قرار کند. حال اگر انسان با این لایه درونی انسانی دیگر ارتباط برقرار کند، از معشوق فراتر می رود و اگر فرد خدا شناس باشد، عشقش به عشق الهی تغییر می کند.

5. عشق حقیقی و روحانی پایدار است

6. عاشق، هستی معنوی معشوق را می بیند، او معشوق را بر اساس ماهیت واقعی اش زیبا می بیند و اصلا زشتی را درک نمی کند.

 

عشق از دیدگاه  فایرستون

از نظر فایرستون (firestone) بحث بر سر تفکیک عشق سالم(healthy love)  و ویرانگر    (destroyer)  است، نه عشق و عدم عشق. فایرستون برای عشق سالم شرایط خاصی قائل است که عبارتند از:

دوسویه بودن

عشق میان دو انسان هم تراز، آن ها را سرشار و پر بار می کند. روابط عاشقانه باید متقارن باشد، یعنی مرد و زن هر دو باید یک دیگر را به نحوی مشابه یا یکسان دوست داشته باشند. اما پیش شرط تحقق این رابطه ی متقارن، نوع دیگری از روابط دوسویه است. مرد و زن هردو باید خودشان باشند و خود و دیگری را موجوداتی مستقل و قائم به خود بدانند، خود و دیگری را واجد ارزش انسانی برابر و بی قید و شرط بدانند. عشق حاصل نمی شود مگر آن که فرد برای خود احترام قائل باشد، و شانمحبوب خود را به مثابه انسانی آزاد و برابر حرمت بنهد.

آسیب پذیری و وابستگی متقابل

عاشق از لحاظ روحی به سوی دیگری کاملا گشوده می شود. در این وضعیت فرد به لحاظ عاطفی کاملا آسیب پذیر می شود. آسیب پذیری یعنی اینکه ما در می یابیم به شخص دیگری نیاز و تمایل داریم. همچنین بدان معناست که ما طرف مقابل را به سبب ارزش منحصر به فردی که برای ما دارد مثل خودمان دوست داریم و قدرش را می دانیم. بنابراین عشق هم خودخواهانه است و هم غیر خودخواهانه، و این وجه عشق ناشی از آن است که ما به آسیب پذیری خود وقوف می یابیم. در عشق سالم، وابستگی به دیگری نه فقط اشکالی ندارد، بلکه ضروری است.

ایده آل سازی

زیبایی وکمال محبوب چه بسا در پس انواع نقاب های تدافعی از چشم دیگران پنهان باشد، اما بر چشم عاشق آشکار می شود. فایرستون تاکید می کند که آسیب پذیری ناشی از عشق به عاشقان این امکان را می دهد که بهترین خود را بر دیگری آشکار کنند، به آن ها مجال می دهد که دست به نوعی ایده آل سازی بزنند. ایده آل سازی به معنای مبالغه در صفات محبوب نیست، بیشتر به این معناست که طرفین یک دیگر را همان طور که واقعا هستند قدر می نهند. عشق به معشوق این امکان را می دهد که پاره ای از ویژگی هایش را که خود از وجودشان بی خبر بوده، و عاشق آن ها را در وی کشف  و آشکار کرده، ببیند و به رسمیت بشناسد. عشق می تواند مجالی برای رشد و تکامل مثبت شخصیت افراد نیز فراهم کند.

عشق میان دو انسان هم تراز، ان ها را سرشار و پر بار می کند، هر یک از آن ها خود را از طریق دیگری تکامل می بخشد؛ فرد می تواند به جای آن که تنها باشد، و در سلول تفرد خود و صرفا با باور ها و تجربه های خویش محبوس بماند، در وجود دیگری مشارکت کند، و پنجره ای روبه سوی جهانی دیگر بگشاید. این گشودگی می تواند احساس شادی و خوشبختی عاشق و معشوق را برای ما توضیح دهد: عاشقان، هر چند موقتا، از زیر بار تنهایی ای که دیگران به دوش می کشند، رها می شوند.

 

پایان

 

بیشتر بخوانید:

عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی 1
عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی 2
عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی 3
عشق از دیدگاه دانشمندان روان شناسی 4

 

گردآورنده : محمدی

پایگاه خبری حقوق نیوز

 

 



+ 0
مخالفم - 0
سرخط خبرها: