حقوق خبر
شورای رقابت

تاریخچه شورای رقابت (قسمت 2)

ریشه های حقوق رقابت مدرن به پایان قرن نوزدهم بر می گردد. در نیمه ی دوم قرن نوزدهم، ایالات متحده، سلسله ای از وقایع را تجربه کرد که منجر به تحول در صنایع تولیدی گردید. شاید مهم ترین این وقایع، توسعه ی بنیادین صنعت حمل و نقل بود


 

پایگاه خبری حقوق نیوز

تاریخچه شورای رقابت

پس از رنسانس و در سال 1561، نهاد حقوقی «پروانه های صنعتی انحصاری» در انگلستان به وجود آمد. با گسترش این نهاد و سوءاستفاده حاکمان در جهت اعطای امتیازات به افراد خاص، در نیمه ی دوم قرن شانزدهم، اعتراضات نمایندگان در مجلس عوام به این روند شدت گرفت و لایحه ای در جهت برخورد با این پروانه ها تهیه شد. اولین دعوایی که بر این مبنا در حقوق انگلستان مطرح شد، دعوای دارسی علیه آلین است که در 1599 اقامه شد. دادگاه در این دعوا، اعطای حق انحصاری به آلین توسط ملکه را باطل کرد چون معتقد بود که انحصار موجب افزایش قیمت ها، افت کیفیت و کاهش انگیزه ی کار کردن می شود.

ملکه ی انگلستان در نهایت صلاحیت محاکم انگلیسی را در ابطال انحصارات اعطایی حاکمان پذیرفت و قانون انحصارات در سال 1623 به تصویب رسید. این قانون مقرر می کرد : «همه ی انحصارات مخالف قوانین پادشاهی هستند و می بایست مطلقاً باطل و بلا اثر اعلام شده و نباید به هیچ طریقی مورد استفاده قرار گیرند یا اجرا شوند». این قانون، یکی از مهم ترین قوانین سنتی در حوزه ی حقوق رقابت به شمار می رود. قانون انحصارات برای انحصار ناشی از حق اختراع حداکثر 21 سال استثنا قائل شده بود. در 1772، پس از ارائه ی گزارش کمیته ی مجلس عوام، اکثر قوانین قدیمی با قوانین جدید جایگزین شدند.

در قرن هجدهم آدام اسمیت دانشمند اسکاتلندی که او را پدر علم اقتصاد نامیده اند، تحولات عمیقی را در علم اقتصاد به وجود آورد. وی که از بنیان گذاران نظریه ی لیبرالیسم اقتصادی (بازار آزاد) است در کتاب «مطالعه ای پیرامون ماهیت و اسباب ثروت ملل» که در سال 1776 به چاپ رسید، نظریه ی خود را با این استدلال مطرح کرد که دست نامرئی، هماهنگ کننده ی منافع شخصی و اجتماعی است. از نظر او دست نامرئی در جامعه ای دارای بیشترین کارآیی است که از شرایط رقابت کامل برخوردار باشد. از آن زمان، نظریات آدام اسمیت قلب مباحث اقتصادی حقوق رقابت بوده است.

ما مطالعه ی نظام رقابت سنتی و تحولات آن از قرن چهارم قبل از میلاد در آتن تا پیش از تصویب قانون شرمن در سال 1890، می توان گفت که در نظام رقابت سنتی، نهادهای مختلفی وظیفه ی اجرای مقررات رقابتی را بر عهده داشته اند. این نهادها در نظام رقابت سنتی، معمولاً نهادهای مستقل و جداگانه ای نبوده اند و اجرای مقررات رقابت، عموماً بر عهده ی دولت، نظام پادشاهی یا حاکمان و فرمانروایان زیردستشان بوده است. البته از قرن شانزدهم میلادی به بعد به ویژه در انگلستان، دادگاه ها و محاکم قضایی، نقش به سزایی را در اجرای مقررات رقابتی بازی می کردند. در واقع محاکم کامن‌لا با اتخاذ تصمیمات خود، زمینه ی پیدایش گرایش جدید «حقوق محدودیت های تجاری» را به وجود آوردند و در قرن هفدهم نیز مجلس عوام انگلستان موجبات تصویب قانون انحصارات 1623 را در این کشور فراهم کرد.

اجرای قوانین رقابتی از طریق محاکم قضایی در انگلستان از جمله نمونه های موفق اجرای حقوق رقابت توسط نهادهای قضایی قبل از نظام رقابت مدرن است؛ البته باید توجه داشت که محاکم قضایی انگلستان در آن زمان، اختیارات و صلاحیت های نهادهای ناظر بر رقابت مدرن را دارا نبودند و نمی توانستند به صلاحدید خود دعوایی را شروع کنند و در نتیجه بسیاری از اقدامات ضد رقابتی به دلیل ضعف مرجع ناظر بدون پیگرد قانونی باقی می ماندند.

نظام رقابت مدرن

الف)نظام رقابت آمریکایی

آغاز نظام رقابت مدرن را از زمان تصویب قانون شرمن در حقوق آمریکا می دانند. در کنار مطالعه ی تحولات پس از تصویب این قانون، بررسی شرایطی که به تصویب قانون شرمن در حقوق آمریکا منجر شد نیز واجد اهمیت است.

1-تحولات قبل از تصویب قانون شرمن

ریشه های حقوق رقابت مدرن به پایان قرن نوزدهم بر می گردد. در نیمه ی دوم قرن نوزدهم، ایالات متحده، سلسله ای از وقایع را تجربه کرد که منجر به تحول در صنایع تولیدی گردید. شاید مهم ترین این وقایع، توسعه ی بنیادین صنعت حمل و نقل بود.

شبکه ی ریلی به سرعت در خاک آمریکا پیش می رفت و همگام با این شبکه، خطوط تلگراف و خدمات تلفنی گسترش می یافت. این موضوع، ایجاد یک بازار واحد بزرگ را در پی داشت که انگیزه ای قوی به شرکت ها می داد تا از فرصت استفاده کنند و از موقعیت های اقتصادی به وجود آمده بهره جویند. همزمان با تحولات فن آوری و نوآوری در شاخه های مختلف علوم (انرژی، شیمی و...) ایجاد بازارهای سرمایه ی پیشرفته تر و روش های جدید مدیریت، احتمال توسعه ی اندازه ی شرکت های دولتی، به ایجاد شرکت های بزرگ کمک کرده و تحصیل مالکیت سهام سایر شرکت ها، ادغام ها و واگذاری حق رأی سهامداران به مدیران تمام وقت را تسهیل می نمود.

اینکه ایالات متحده موجی از ادغام ها را در دهه ی 1880 و 1890 تجربه کرد اتفاقی نبود. در آخرین دهه ی قرن نوزدهم قیمت ها پایین و بی ثبات بودند و چند بحران اقتصادی پی در پی و طولانی مدت در این کشور ایجاد شد. همین امر باعث عدم ثبات در بسیاری از بخش های اقتصاد شد. عدم ثبات قیمت ها اگرچه به ضرر مصرف کنندگان و جامعه بود اما فرصت های بی شماری را برای ایجاد شرکت های بزرگ فراهم آورد. پایین آمدن هزینه های نقل و انتقال و ارتباطات نه تنها به ایجاد یک بازار بزرگ واحد برای بسیاری از صنایع منجر شد که افزایش رقابت را نیز به همراه داشت.

بیشتر بخوانید:

تاریخچه شورای رقابت (قسمت 1)

 

منبع: حقوق رقابت در آیینه ی ساختار و تصمیمات شورای رقابت - دکتر مینا حسینی

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات اقتصادی



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: