حقوق خبر
حق بر فراموش شدن

مفهوم حق بر فراموش شدن چیست؟ (قسمت 2)

برخی از نویسندگان که حق بر فراموش شدن را نشات گرفته از ضرورت حمایت از حق حفاظت از داده ها قلمداد می کنند، در اثبات ادعای خود به انطباق تعاریف و اجزای معرفی شده از حق بر فراموش شدن با برخی از اصول شناخته شده حفاظت از داده ها که در دستور العمل مصوب 1980 سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه درج شده اند، اشاره می کنند

پایگاه خبری حقوق نیوز

مفهوم حق بر فراموش شدن چیست؟

مبنای حقوقی دیگری که می توان برای حق بر فراموش شدن برشمرد، حمایت از حق حفاظت از داده ها است. اگرچه در نگاه اول به نظر می رسد که این مسأله محصول میانه های قرن بیستم باشد، ولی شواهدی دال بر حفاظت از اطلاعات شخصی مربوط به افراد و در واقع حریم خصوصی اطلاعاتی افراد را می توان در ادبیات حقوقی اواخر قرن نوزدهم نیز مشاهده کرد. «وارن» و «برندیس» در مقاله ای که تحت عنوان حق حریم خصوصی در نشریه مطالعات حقوقی هاروارد در سال 1890 به چاپ رسانده اند، به اهمیت حفاظت از حریم خصوصی افراد در برابر نوآوری های فناوری اشاره کرده اند. تمرکز این مقاله عمدتاً بر تصاویری است که در روزنامه ها از افراد منتشر می شدند و بیشترین انتقاد را به تصاویری وارد می آورد که بدون اطلاع و رضایت سوژه گرفته می شدند. نویسندگان مقاله مذکور بر این باور هستند که این مسأله نه تنها تهدیدی برای زندگی خصوصی افراد به شمار می رود، بلکه اخلاق جامعه را نیز هدف قرار می دهد.

برخی از نویسندگان که حق بر فراموش شدن را نشات گرفته از ضرورت حمایت از حق حفاظت از داده ها قلمداد می کنند، در اثبات ادعای خود به انطباق تعاریف و اجزای معرفی شده از حق بر فراموش شدن با برخی از اصول شناخته شده حفاظت از داده ها که در دستور العمل مصوب 1980 سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه درج شده اند، اشاره می کنند. اصل محدودیت داده ها، نخستین اصل از اصول حفاظت از داده ها است که با چارچوب های ارائه شده برای حق بر فراموش شدن انطباق دارد. این اصل بر این نکته تاکید می کند که وجود محدودیت برای جمع آوری داده ها امری ضروری است و هر داده شخصی باید به شکلی قانونی و با وسایل مجاز و عادلانه و با آگاهی و رضایت موضوع داده ها جمع آوری شده باشد. اصل دیگری که در توجیه مبنای حق بر فراموش شدن کارایی دارد، اصل کیفیت داده ها است. مطابق این اصل داده های شخصی باید با هدفی که در راستای آن مورد استفاده قرار گیرند، مربوط باشند و تا حدی که برای آن هدف ضروری است، کامل و به روز باشند.

سومین اصل حفاظت از داده ها در ارتباط با حق بر فراموش شدن، اصل تعیین هدف است. بر اساس این اصل اهدافی که داده ها در راستای دستیابی به آنها جمع آوری می شوند باید در همان زمان جمع آوری معین باشند و استفاده بعدی از انها محدود به تامین اهداف اولیه است. استفاده از داده های جمع آوری شده در جهت اهدافی غیر از اهداف مقرر در زمان جمع آوری تنها در صورتی ممکن است که آن اهداف ثانویه مغایرتی با هدف اولیه نداشته باشند یا از ابتدا امکان تغییر هدف پذیرفته شده باشد. آخرین اصل حفاظت از داده ها که می تواند توجیه کننده مبنای حق بر فراموش شدن باشد، اصل محدودیت استفاده است. مطابق این اصل، داده های شخصی نباید به هر طریقی برای اهدافی غیر از آنچه که مطابق اصل تعیین هدف پذیرفته شده است، منتشر شوند، در دسترس قرار گیرند یا استفاده شوند، مگر با رضایت فرد موضوع داده ها یا با مجوز قانون.

در کنار دو مبنای حقوقی که در فوق برای حق بر فراموش شدن معرفی شدند، خودمختاری اطلاعاتی نیز می تواند به عنوان مبنایی دیگر برای این حق نوظهور شناخته شود. مطالعات معاصر در ارتباط با حفاظت از داده ها تا حد زیادی به مقوله ای تحت عنوان خودمختاری اطلاعاتی نزدیک شده است. خودمختاری اطلاعاتی به عنوان اصل بنیادین مقررات حفاظت از داده ها ریشه مستقیم خود را در دو حق بنیادین می یابد: نخست حق فرد نسبت به اینکه شأن و منزلت انسانی وی مورد حمایت قرار گیرد و دیگری حق فرد نسبت به شکوفایی و رشد شخصیت انسانی. این مفهوم متضمن حق اشخاص، گروه ها و نهادها بر تعیین این است که کدام یک از اطلاعات شخصی آنها، چه زمان، چگونه و تا چه حدی به دیگران مخابره شود و یا در دسترس آنها قرار بگیرد.

چالش های اجرایی حق بر فراموش شدن

یکی از موضوعات مهمی که در ارتباط با حق بر فراموش شدن در فضای مجازی جلب توجه می کند، نحوه به اجرا گذاشتن این حق است. پس از شناسایی این حق در نظام حقوقی اتحادیه اروپا تردیدهایی نسبت به چگونگی اعمال این حق و نیز کارآمد بودن چارچوب حقوقی طراحی شده برای اعمال آن به وجود آمده است.

دامنه اجرای حق بر فراموش شدن

دامنه و محدوده مکانی اجرای حق بر فراموش شدن از جمله موضوعاتی است که در رابطه با اجرای این حق حائز اهمیت به نظر می رسد. حق بر فراموش شدن از اتحادیه اروپا برآمده است، با این وجود نمی توان آثار آن را تنها محدود به قلمرو اتحادیه اروپا دانست. دنیای اینترنت دنیایی فرامادی است که آثار و کارکرد آن فراتر ار مرزهای دولت ها و محدوده های جغرافیایی است. اطلاعاتی که در محیط اینترنت وارد می شوند، به سهولت در سراسر نقاط جهان قابل دسترسی هستند. اطلاعات موجود در این محیط گاه با چندین کشور در ارتباط است. اطلاعات در گوشه ای از جهان وارد فضای اینترنت می شوند و این در حالی است که سرور ارائه دهنده خدمات و سایر کنترل کنندگانی که به نوعی مبادرت به پردازش داده ها می کنند، ممکن است در کشورهای مختلفی در گوشه و کنار جهان قرار داشته باشند. چنین اطلاعاتی در بسیاری از کشورهای دیگر قابل دسترسی هستند و توسط هریک از کاربران در هر کشوری می توانند کپی یا بازنشر شوند. با این اوصاف، این چالش در ارتباط با اجرای حق بر فراموش شدن مطرح می شود که حق بر فراموش شدن که در چارچوب مرزهای اتحادیه اروپا شناسایی شده است، چگونه در محیط فرامرزی اینترنت قابل اعمال است.

ماده 3 پیش نویس مقرره عمومی حفاظت ازداده ها با مورد توجه قرار دادن مقوله قلمرو سرزمینی این سند، بر این نکته تاکید می کند که حقوق مندرج در آن بر کنترل کنندگان و پردازش کنندگانی اعمال می شود که در قلمرو اتحادیه مستقر هستند و همچنین اگر فرد موضوع داده ها در قلمرو اتحادیه ساکن باشد و کنترل کننده خارج از قلمرو اتحادیه حضور داشته باشد، تحت شرایطی امکان اعمال مقرره وجود دارد. این ماده اگرچه نشان از دغدغه قانون گذار نسبت به فراسرزمینی بودن اینترنت دارد، اما در خصوص دامنه اجرا و اثربخشی حق تاثیری ندارد. کاربری که در منطقه اروپا مستقر است و تحت پوشش نظام حقوقی اتحادیه اروپا قرار دارد که حق بر فراموش شدن را شناسایی می کند، زمانی می تواند حق خود را به طور و به درستی استیفا کند که اطلاعاتی که وی نامطلوب می یابد و خواستار حذف آنها است، به طور کامل از دنیای اینترنت حذف شوند و در هیچ نقطه ای از جهان امکان دسترسی به آن اطلاعات وجود نداشته باشد. در غیر اینصورت تنها سرپوشی محدود بر اطلاعات نامطلوب نهاده شده و شاید حتی با اندک تغییری در تنظیمات رایانه ها، از داخل قلمرو اتحادیه اروپا نیز امکان دسترسی به آن اطلاعات وجود داشته باشد.

بنابراین می توان گفت که کنترل کنندگانی که در داخل اتحادیه اروپا مستقر هستند و یا به شهروندان اتحادیه اروپا خدمات ارائه می کنند، باید خود را با چارچوب های مقرر برای حق بر فراموش شدن منطبق کنند. با این وجود از آنجا که اطلاعات موجود در فضای مجازی در سراسر جهان قابل دسترسی هستند و تعهدات طرح شده ظاهراً ناظر به قلمرو جغرافیایی اتحادیه اروپا است و این حق به طور مشخص در سراسر نقاط جهان مورد شناسایی قرار نگرفته است، نمی توان با اطمینان از وضعیت بقای اطلاعات در اینترنت، خارج از مرزهای اتحادیه اروپا، سخن گفت. داده هایی که اشخاص خواستار حذف آنها هستند، در هر زمان ممکن است در اختیار سایر کاربران یا کنترل کنندگان قرار داده شوند و یا مورد بازنشر قرار گیرند؛ در حالی که مقامات صالح اتحادیه اروپا در ارتباط با حفاظت از داده ها هرگز امکان اعمال اقتدار نسبت به این قبیل کنترل کنندگان را نخواهند داشت و از این رو در عمل حق کاربران مستقر در قلمرو اتحادیه اروپا هرگز به درستی تامین نمی شود.

مقرره عمومی حفاظت از داده ها و همچنین رأی صادره از دیوان دادگستری اتحادیه اروپا در پرونده گوگل و اسپانیا در این خصوص ساکت هستند. با این حال رویکردی که گوگل پس از صدور رای دیوان اتخاذ کرده، ناظر بر قطع دسترسی منطقه ای است. به عبارت دیگر اگرچه درخواست کاربران مستقر در قلمرو اتحادیه اروپا در رابطه با حذف داده های شخصی پذیرفته می شود، اما دسترسی به داده های مذکور از سایر نقاط جهان همچنان ممکن است. چنین رویکردی اعمال حق بر فراموش شدن را ناممکن می کند، چرا که با این اوصاف کاربری که خواهان فراموش شدن است، هرگز به واقع فراموش نمی شود. از این رو برای جلوگیری از ایجاد چنین شرایطی، اقدام مناسب برای حمایت بین المللی از این حق، فراتر از محدوده اتحادیه اروپا، ضروری به نظر می رسد.

بیشتر بخوانید:

مفهوم حق بر فراموش شدن چیست؟ (قسمت 1)

مفهوم حق بر فراموش شدن چیست؟ (قسمت 3)

 

منبع: حق بر فراموش شدن و چالشهای پیش روی آن - رضا اسلامی - فریناز فیضی

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات حقوقی

 



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: