حقوق خبر
جرایم شدید از اشد

جرایم شدید از اشد؛ مفهوم وتفاوت های آن 3

قانون مجازات اسلامی در موارد اندکی به جایگاه بزه دیده در تعيين ميزان مجازات ارتکابی توجه نموده است که از جمله آن می توان به ارتکاب جرایم عليه اشخاص و اطفال، تمرد نسبت به مأمورین دولت، سوءقصد به مقامات مذهبی و سوءقصد به مقامات داخلی اشاره نمود

پایگاه خبری حقوق نیوز

جرایم شدید از اشد مفهوم و تفاوت های آن

از حیث شخصیت بزه دیده؛ ارتکاب جرم دارای بزه دیده خاص

قانون مجازات اسلامي در موارد اندکي به جایگاه بزه دیده در تعيين ميزان مجازات ارتکابي توجه نموده است که از جمله آن مي توان به ارتکاب جرایم عليه اشخاص و اطفال، تمرد نسبت به مأمورین دولت، سوءقصد به مقامات مذهبي و سوءقصد به مقامات داخلي اشاره نمود. البته آنچه در «بزه دیده شناسی»  به عنوان موضوع اصلي مورد بحث واقع مي شود، به نوعي حمایت از بزه دیده و بررسي تأثيرات قربانيان بزه یا بزه دیدگان در ارتکاب جرم به وسيله بزهکار است. لذا در بسياري از مطالعات بزه دیده شناسي، تقصير قرباني در ارتکاب بزه مورد بحث قرار مي گيرد.

در واقع نقطه اتصال این پژوهش با بزه دیده شناسي، تشدید مجازات مرتکبين جرم داراي بزه دیده خاص است که این موضوع از دیدگاه حمایتي نسبت به بزه دیده ميتواند مورد نقد و بررسي قرار گيرد.

منظور از بزه دیدگان خاص در این پژوهش، آن دسته از بزه دیدگاني هستند که قانونگذار جهت حمایت از آنها به ویژگيهاي خاص شخصيتي، فرهنگي، اجتماعي و ... توجه نموده و ارتکاب جرم عليه این دسته از بزهدیدگان، مجازات هاي متفاوتي با سایر بزه دیدگان عادي دارد.

علي الاصول قانونگذار در قانون مجازات اسلامي از چند دسته کلي بزه دیدگان حمایت نموده است:
دسته اول؛ اطفال و زنان هستند که به موجب ماده 619 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي، تعرض و مزاحمت و توهين به آنها جرم انگاري گردیده است و نسبت به اشخاص عادي از مجازات شدیدتري برخوردار است. مبناي تشدید مجازات در اینخصوص حمایت از زنان و کودکان و به نوعي توجه به نتایج و آثار فرهنگي، اجتماعي بزه دیدگي این گروه است. در واقع مي توان تشدید مجازات در این خصوص را نوعي حمایت فرهنگي، اجتماعي از این دسته بزه دیدگان تلقي نمود.

دسته دوم؛ کارکنان دولت و شخصيت هاي مذهبي، سياسي هستند که به موجب مواد 513  الي 517  و نيز ماده 609 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي، سوءقصد و توهين به آنها مورد جرم انگاري قرار گرفته است. مبناي تشدید مجازات در این خصوص نيز علاوه بر حمایت از این دسته از اشخاص، به نوعي حمایت از شخصيت و جایگاه آنهاست و تشدید مجازات در اینخصوص نوعي حمایت مذهبي سياسي از این دسته اشخاص - تلقي مي گردد. به غير از موارد مذکور، در قوانين موضوعه فرعي مانند قانون مجازات خودداري از کمک به مصدومين و رفع مخاطرات جاني، قانون حمایت خانواده و ... نيز مي توان به نوعي حمایت از برخي گروه ها را استقراء نمود که بررسي و کنکاش در اینخصوص به دليل عدم ارتباط مستقيم به موضوع، از حوصله این پژوهش خارج است.

از حیث شرایط و اوضاع و احوال خاص ارتکاب جرم

بنابر تقسيم بندي مشهور در حقوق جزا، هر جرم از سه عنصر قانوني، مادي و رواني تشکيل مي شود و براي محکوم شدن متهم به ارتکاب جرم، باید کليه اجزاي این عناصر توسط مرجع تعقيب اثبات شود.

هر جرم نيز عناصر متشکله مخصوص به خود را دارد وليکن عوامل و شرایط اوضاع و احوال خاص آن مي تواند باعث تشدید مجازات شود. در مقایسه جرایم با یکدیگر هر چند امکان دارد عنصر مادي و رفتار فيزیکي جرم ارتکابي یکسان باشد وليکن ارتکاب جرم در شرایط زماني و مکاني خاص موجب تشدید مجازات مرتکب مي گردد. ماده 661 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي، مجازات ارتکاب سرقت تعزیري را حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال و تا (74) ضربه شلاق تعيين نموده است. هر چند «سرقت» تعریف مشخص و عنصر مادي مشخصي دارد که ماده 267 قانون مجازات اسلامي تعيين نموده است وليکن هرگاه این جرم در شب واقع شود، با جمع سایر شرایط مطابق مواد 651  و 654 مجازات تشدید ميشود. تشدید مجازات در مورد جرایم موضوع این مواد به خاطر آن است که کيفيت جرم تشدید شده است؛ به عبارت بهتر، چون جرم شدیدتر شده است، تشدید مجازات توجيه منطقي دارد.

همچنين مطابق ماده 555 قانون مجازات اسلامي « هرگاه رفتار مرتکب و فوت مجني عليه هر دو در ماههاي حرام (محرم، رجب، ذيالقعده وذيالحجه) یا در محدوده حرم مکه، واقع شود خواه جنایت عمدي خواه غيرعمدي باشد، علاوه بر دیه نفس، یکسوم دیه نيز افزوده می گردد.»
بر اساس این ماده نيز تشدید مجازات جرم ارتکابي، به علت ارتکاب جرم در مکان یا زمان خاص است. به عنوان مثال هرگاه معاون جرم تشویق به ارتکاب سرقت تعزیري ساده (موضوع ماده 22۹ کتاب پنجم قانون مزبور) نماید وليکن مرتکب اصلي جرم، با جمع شرایط ماده 651، اقدام به ارتکاب سرقت مشدده نماید، جرمي شدیدتر از جرم مدنظر معاون واقع شده است. مگر اینکه براي معاون به وقت معاونت کاملاً معلوم و مشخص باشد که مباشر قصد ارتکاب جرم شدیدتر را داشته است که در این صورت معاون نيز به مجازات معاونت در جرم شدیدتر محکوم مي گردد.

به غير از شرایط زماني و مکاني، برخي دیگر از شرایط و اوضاع و احوال ارتکاب جرم، موجب مشدده شدن مجازات خواهد شد. به عنوان مثال، دارا بودن سلاح هنگام سرقت (موضوع ماده 651 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي)، سردستگي گروه مجرمانه سازمان یافته (موضوع ماده 130 قانون مجازات اسلامي و ماده 754 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي)، ارتکاب جرم به صورتي که مرتکبين بيش از دو نفر باشند (موضوع مواد 651 و 694 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي)، ارتکاب جرم به عنف (موضوع ماده 224 قانون مجازات اسلامي)، ارتکاب جرم در پوشش مسئولين نظام یا مأمورین دولتي (ماده 505 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامي)، ارتکاب جرم توسط مأمورین دولتي (موضوع مواد 527، 533، 754 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی و تبصره 2 ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری)، ارتکاب جرایم رایانه  ای به صورت گسترده (موضوع ماده 754 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی)، همگی نمونه هایی از شرایط و اوضاع و احوال خاص ارتکاب جرم است که موجب تشدید و مجازات می گردد. در همه این موارد، چه در حالت مشدده و جه در حالت ساده، رفتار مادی و فیزیکی جرم یکسان است ولیکن شرایط اوضاع و احوال خاص ارتکاب جرم باعث تشدید مجازات آن می گردد.

بیشتر بخوانید:

جرایم شدید از اشد مفهوم و تفاوت های آن 1

جرایم شدید از اشد مفهوم و تفاوت های آن 2

 

منبع: تحلیل مفهوم و تفاوتهای جرایم شدید از اشد - محمد جوانمردی و دیگران

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات حقوقی

 



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: