حقوق خبر

مناسبات بین نسلی در حوزه خانواده

خانواده در ایران یکی از اساسی ترین، ماندگار ترین و اثر گذار ترین نهاد های اجتماعی است. این نهاد طی دوران های متعدد تاریخی دچار تحول شده است. خانواده ایرانی در گذشته معادل جامعه ایرانی تعبیر می شده است. با توسعه حیات اجتماعی ایرانی و سازماندهی آن در قالب گروه ها و قبایل و سازمان های اجتماعی متعدد، خانواده سامان جدید یافته و ضمن این که کارکرد اصلی آن تولید مثل و تربیت کودکان است، در اجتماعی کردن و فرهنگ پذیری آن ها نیز اثرگذار می باشد. از طرف دیگر، با عدم توسعه یافتگی اجتماعی در ایران، خانواده در کنار دو نهاد اجتماعی دیگر یعنی دین و دولت، کانون اصلی ساماندهی اجتماعی است.

مناسبات بین نسلی در حوزه خانواده
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

مناسبات بین نسلی در حوزه خانواده

در این فصل سعی داریم تا وضعیت نسلی در خانواده ایرانی نشان داده شود. زیرا فرض بعضی از منتقدان اجتماعی این است که خانواده ایرانی در فرایند فروپاشی قرار دارد. از نظر آن ها خانواده به لحاظ تضاد های درونی اش که با کارگزاری نسل ها صورت می گیرد در معرض فروپاشی است. در حالی که شواهد حاکی از نقش میانجی گری خانواده در تعارضات نسلی است.

به عبارت دیگر، خانواده یکی از کانون های پیوستگی و ارتباط بین نسلی برای نسل های متفاوت و گاهی معارض است. این مسئله ای است که در این فصل نشان داده خواهد شد.

ویژگی ها و صفات خانواده ایرانی

خانواده در ایران نهادی ماندگار و اثر گذار است. خانواده ایرانی را می توان با پنج ویژگی و صفت عمده تعریف کرد:

1. خانواده از نظر مردم ایرانی یکی از ارزش های عمده و مورد حمایت است. تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که بیشتر مردم ایران خانواده را ارزشمند می دانند. در نتیجه در جهت حفظ آن نیز تلاش می کنند.

2. خانواده ایرانی از وضعیت گسترده به هسته ای حرکت کرده و اکثریت خانواده ها با حضور والدین و فرزندان به حیات خود ادامه می دهد. با وجود این که بعضی از خانواده ها تک والدی یا بی فرزند هستند، ولی در بیشتر موارد خانواده شامل پدر و مادر و فرزندان است.

3. ارزش اصلی خانواده در داشتن دو فرزند می باشد. در حالیکه بعد اکثر خانواده ها در گذشته 5 تا 6 نفر بوده است. این خود نشان دهنده اهمیت خانواده کوچک با فرزندان کم است. از طرف دیگر، حرکت به سوی خانواده هسته ای موجب شده است تا بر اهمیت فرزندان افزوده شود. کمی فرزندان موجب شده تا هزینه های تربیت، آموزش، تغذیه، سلامت، و به طور کلی هزینه هایزندگی و آینده آن ها افزایش یابد و خانواده (والدین) اهمیت بیشتری به فرزندان داده است. در حالی که در گذشته تعداد زیاد فرزندان موجب کم اهمیتی فرزندان بود و والدین کمترین وقت و هزینه را برای آن ها صرف می کردند. در مقابل فرزندان برای بقای خانواده مفید بودند. اینکه گفته می شد پسر عصای پیری پدر است، یا اینکه دختر کمک کار مادر و همراه خانواده است، حکایت از کمک کاری و حمایت فرزندان برای خانوده است.

4. ازدواج ضمن این که صفت خانواده ایرانی است، تغییرات عمده ای در الگوی آن به وقوع پیوسته است. افزایش سن ازدواج برای دختران و پسران، سنگینی هزینه های مراسم، تقدم عشق و زیبایی و همسانی بر الزامات خانوادگی و فامیلی، اهمیت نقش فرزندان در انتخاب همسر در کنار نقش والدین و دیگر اعضای خانواده، امکان پذیری طلاق بعد از ازدواج، تاخیر سن فرزندآوری، و ارتقا موقعیت زنان در زندگی خانوادگی و غیره همه حکایت از تغییرات عمده در الگوی همسر گزینی و ساختار ازدواج دارد.

5. شکل گیری گفتمان اجتماعی با کانونیت خانواده یکی دیگر از تغییرات صورت گرفته است. خانواده هم موضوع گفت و گو می باشد و هم اینکه در درون آن گفت و گو های متعدد به لحاظ طبقه اجتماعی و جنسیت شکل گرفته است. با این بیان است که می توان به دو نوع گفتمان در مورد خانواده پی برد: 1) گفتمان خانواده از بیرون و 2) گفتمان درون خانواده.

در گفتمان برون خانواده، مفهوم مرکزیکه در جامعه ایرانی در مورد خانواده وجود دارد فروپاشی خانواده در مقابل تغییر ساختار خانواده است. هر یک از این دو بیان دارای مدافعان و مخالفانی می باشد. با وجود هر نوع بیانی از خانواده، مهم این است که گفتمان عمده و اساسی در سطوح متعدد در ایران شکل گرفته است.

عناصر متعددی بر گفتمان درون خانواده مؤثر هستند: این گفتمان با توجه به طبقه اجتماعی، سبک زندگی و جنسیت شکل گرفته است. در این صورت ما با یک روایت واحد یا گفتمان واحد رو به رو نیستیم، بلکه گفتمان های متعدد هم عرض شکل گرفته است. گفتمان درونی خانواده زنان طبقه پایین متفاوت از گفتمان درونی خانواده زنان طبقه بالای جامعه است. همین طور گفتمان مردان طبقه پایین با گفتمان مردان طبقه متوسط (کارمندان بالا رتبه) مذهبی متفاوت است.

وجود گفتمان های متفاوت که بعضی از آن ها هم عرض هستند، به توسعه فضای خانوادگی در ایران کمک کرده است و خانواده را از محلی برای تولید مثل و رفع نیاز های جنسی و تربیت کودک به محل مناقشات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تبدیل کرده است. این نوع خانواده است که برای ما محل اثرگذاری اجتماعی است و می تواند امکانی برای ایجاد ارتباط بین نسلی باشد.


 

بیشتر بخوانید:

تجربه نسلی به روایت عبدالله مستوفی در عصر قاجار 1

تجربه نسلی به روایت عبدالله مستوفی در عصر قاجار 2

تجربه نسلی به روایت عبدالله مستوفی در عصر قاجار (قسمت پایانی)

تجربه نسلی به روایت محمدعلی فروغی

 

 

منبع: کتاب جامعه شناسی ایران: جامعه شناسی مناسبات بین نسلی- تقی آزاد ارمکی

تهیه کننده: محمدی

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات اجتماعی- شهر و شهر نشینی

 



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: