حقوق خبر
پست مدرنیسم (post modernism)

پست مدرنیسم چیست؟ (قسمت 1)

پست مدرنیسم اساساً آمیزه ای التقاطی از هر نوع سنت با سنت های گذشته است: هم تداوم و استمرار مدرنیسم است و هم استعلا و تکامل آن

پست مدرنیسم چیست؟ (قسمت 1)
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

پست مدرنیسم چیست؟

عصر مدرن که زمانی چنین می نمود که برای همیشه در بستر تاریخ ماندگار خواهد بود، به سرعت در حال تبدیل شدن به چیزی متعلق به گذشته است، به لابلای صفحات تاریخ سپرده و بایگانی می شود، دیگر در تاریخ و در بستر آن حضور ندارد. صنعتی شدن با سرعتی پرشتاب جای خود را به عصر پساصنعتی می سپارد، کار در کارخانجات جای خود را به کار در منزل و ادارات می سپارند. در عرصه ی هنر سنت نو به ترکیبی از سنت های بیشمار می انجامد. حتی کسانی که هنوز خود را هنرمندان و معماران مدرن می دانند به اطراف و پشت سر خود نگاه می کنند تا ببینند کدام سبک ها و چه ارزش هایی را باید پی بگیرند.

عصر پست مدرن عصر انتخاب های بیشمار و فزاینده است. عصری است که هیچگونه جریان ارتدکسی را نمی توان بدون خودآگاهی و طنز پذیرفت، زیرا تمام سنت ها برای خود واجد ارزش و اعتبارند. این امر تا حدودی نتیجه ی چیزی است که انفجار اطلاعات، ظهور دانشِ سازمان یافته، ارتباطات جهانی و سیبرنیتیک خوانده می شود. نه تنها ثروتمندان و اغنیا بلکه تقریباً تمامی شهروندان به صورت گردآورندگان و مسافران التقاطیِ زمان که با کثرت موارد انتخاب روبرویند، در می آیند. پلورالیسم این مکتب غالب و فراگیر زمان ما، هم بزرگترین معضل و هم بزرگترین مَفَر است: هر مرد به یک جهان وطنی و هر زن به یک فرد آزاد شده تبدیل می شود؛ آشفتگی و اضطراب بر حالات روحی و ذهنی افراد حاکم می شوند و تاوان و غرامت به صورت شکل رایج فرهنگ توده ای در می آید.

این بهایی است که ما برای عصر پست مدرن می پردازیم، بهایی که به اندازه ی یکنواختی، بی تنوعی، جزمیت گرایی و فقز و نکبت عصر مدرن سنگین و گزاف است. لیکن علیرغم تلاش های زیادی که در ایران و جاهای دیگر صورت می گیرد، بازگشت به فرهنگ پیشین و شکل صنعتی، و یا تحمیل مذهبی بنیادگرا یا حتی نوعی جریان ارتدکسیِ مدرنیستی (یا مدرنیسم ارتدکس) غیرممکن است. نظام ارتباطات جهانی و شیوه ی تولید سیبرنیتیک همراه با ظهور خود، ضروریات و مقتضیات خاص خود را نیز خلق کرده اند، اینها، به استثنای جنگ هسته ای، جریاناتی غیرقابل برگشت و تغییر ناپذیرند.

چالش برای یافتن هملتی پست مدرن، رویاروی با معضلات و گرفتاری های ناشی از ثروت، عبارت است از انتخاب و درهم آمیختن سنت ها به گونه ای گزینشی، و التقاط جنبه هایی از گذشته و حال که برای این منظور مناسب بنظر می رسند. نتیجه و حاصل کار، در صورتی که قرین با موفقیت باشد، آمیزه ی جالبی از سنت هاست؛ و در صورتی که با عدم موفقیت همراه باشد چیزی درهم و برهم و آش شله قلمکار خواهد بود. قایق های بادبانی پست مدرن در تردد بین ترکیب ابداعی و تقلید آشفته غالباً راه خود را گم کرده و دچار بدبیاری و مصیبت می گردند، ولی گهگاه وعده ی بزرگ یک فرهنگ کثرت گرا را با آزادی های بیشمار آن تحقق می بخشند.

پست مدرنیسم اساساً آمیزه ای التقاطی از هر نوع سنت با سنت های گذشته است: هم تداوم و استمرار مدرنیسم است و هم استعلا و تکامل آن. ویژگی اصلی آثار پست مدرن را می توان در کدها و رمزهای چندگانه، مبهم، کنایی و طنزآلود، هجویات، گزینش های متنوع و پراکنده، تضاد و عدم استمرار یا گسست در سنت ها جستجو کرد، زیرا این ناهماهنگی ها، عدم تجانس ها، نایکنواختی ها و...تمامی فضای پلورالیسم ما را احاطه کرده اند. سبک مختلط و متنوع الاجزاء آن در نقطه ی مقابل حداقل گرایی ایدئولوژی مدرن متأخر و تمام رقبایی قرار دارد که بر سلیقه یا اصول جزمی انحصاری متکی هستند.

این، حداقل، همان چیزی است که من بر اساس آن پست مدرنیسم را یک جنبش فرهنگی و یک دوره یا عصر تاریخی می دانم. لیکن معنا و مفهوم این واژه طی پنجاه سال اخیر دستخوش تغییر و تحولات زیادی شده است و تنها در دهه ی 1990 معنا و مفهوم روشنی پیدا کرده است. عده ای آن را جریانی مترقی و عده ای دیگر آن را ارتجاعی و پدیده ای در خور نفی و طرد می دانند، عده ای به خاطر واقعگرایی اجتماعی و تکنولوژیک آن به دفاع و حمایت از آن برخاستند، و عده ای دیگر آن را به عنوان جریانی محافظه کار، طفره رونده و فلسفه ی فرار و توجیه گر محکوم می کنند. حتی در بسیاری مواقع که به خاطر وجوه شیزوفرنیک آن محکوم می گردد، بسیاری از مدافعان این عیب آنرا جزء حسن و ارزش های مثبت آن بشمار می آورند. برخی از نویسندگان ارزیابی منفی از آن داشته و تعاریف ناخوشایندی از آن ارائه داده و بر وجوه تورم زا و رشد لجام گسیخته ی آن که شاخصه ی اقتصاد چندگانه و تکثرگراست تاکید می ورزند. لیکن بررسی انتقادی و دقیق از شواهد و مدارک موجود نشان خواهد داد که تولید سرسام آور و مصرف دیوانه وار تمامی حوزه های زندگی معاصر را در چنبره ی خود اسیر ساخته و منحصر به جنبش خاصی نیستند.

 

منبع: پست مدرنیته و پست مدرنیسم - ترجمه حسینعلی نوذری

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات اجتماعی



+ 0
مخالفم - 0
سرخط خبرها: