حقوق خبر
توتالیتاریسم(Totalitarianism)

توتالیتاریسم را بشناسید(قسمت پایانی)

وجود دولت تمامت خواه و فراگیر که تمامی جنبه های فعالیت اقتصادی – اجتماعی را تحت کنترل خود دارد. تلاش دولتهای فراگیر بر این است که دخالتهایشان به هیچ حد قانونی تحدید نشود. طبع فراگیرندگی و تمامت طلبی این حکومتها حتی موجب سلطه بر فعالیتهای آموزشی، ادبی و هنری و... نیز می شود. نظام توتالیتر رسانه ها و مجاری خبری و فرهنگی و تبلیغاتی را نیز در خدمت کامل خود می خواهد


 

پایگاه خبری حقوق نیوز

ویژگیهای و مؤلفه های توتالیتاریسم

در میان پژوهشگران در تبیین پاره ای از عناصر این آموزه سیاسی و نیز بافتهای مفهومی این عناصر، اجماع و همداستانیِ دقیقی وجود ندارد. در عین حال موارد زیر را معمولاً به عنوان ویژگیها و عناصر توتالیتاریسم ذکر می کنند:

1-وجود دولت تمامت خواه و فراگیر که تمامی جنبه های فعالیت اقتصادی – اجتماعی را تحت کنترل خود دارد. تلاش دولتهای فراگیر بر این است که دخالتهایشان به هیچ حد قانونی تحدید نشود. طبع فراگیرندگی و تمامت طلبی این حکومتها حتی موجب سلطه بر فعالیتهای آموزشی، ادبی و هنری و... نیز می شود. نظام توتالیتر رسانه ها و مجاری خبری و فرهنگی و تبلیغاتی را نیز در خدمت کامل خود می خواهد؛

2- وجود نظام تک حزبی، و مسدود بودن کانالهایی که جامعه از آن طریق بتواند نسبت به شئونات دولت نظارت و پرسشگری کند؛

3- وجود رهبر کاریزما که حزب تحت رهبری اوست. (کسانی مانند هانا آرنت – در کتاب سرچشمه های توتالیتاریسم – برای این مورد اهمیت چندانی قائل نیستند)؛

4- تلاش برای تنسیق و تثبیت یک ایدئولوژی انحصاریِ حزبی، که ترسیم کننده ی جامعه ی آرمانی است. ایدئولوژی نازیسم، عبارت بود از برتری نژادی و ناسیونالیسم . و ایدئولوژی فاشیسم؛ احیای تمدن و افتخارات گذشته کشور و نیز ناسیونالیسم بود؛

5- نظام تروریستی و کنترل پلیسی، برای سرکوبی هرگونه مخالف خوانی و نارضایتی؛

6- تلاش برای بسیج توده ها و همه نیروهای جامعه برای اهداف حزبی. (به عقیده ی آنتونی کوئینتن این ویژگی عمدتاً در فاشیسم دیده می شود)؛

7- خصلتِ خردگریزی (این ویژگی تنها مربوط به فاشیسم و نازیسم است).

همچنان که در اکثر یا همه ی مولفه ها به چشم می خورد، ویژگی عمده ی نظامهای توتالیتر «استبداد» است. به طور کلی می توان هر نظام توتالیتر را نظامی استبدادی و دیکتاتوری دانست. البته عکس این گزاره از صدق همیشگی برخوردار نیست. به عبارتی استبداد و دیکتاتوری و توتالیتر هر کدام به ترتیب از دیگری مفهومی عامتر دارد؛ استبداد، دارای مفهومی بسیار کلی و فراخ است؛ و عبارت از یک ساخت سیاسی است که دامنه ی قدرتِ خودسرانه ی نسبتاً وسیعی دارد. دیکتاتوری، همان استبداد و قدرت مطلق است، با این قید که به زور به دست آمده است؛ و حال آن که قدرت در همه ی استبدادها با زور و تحکم شروع نمی شود و ممکن است منشأ دیگری – مانند موروثی بودن – داشته باشد. اما توتالیتر در واقع دیکتاتوریِ فراگیر و همه جانبه و در همه عرصه هاست؛ به این معنی که در رژیمهای توتالیتر جامعیتِ سلطه و گستره ی قدرت، مورد تاکید و اهتمام است( و حال آن که در تمامی دیکتاتوریها لزوماً تمامی عرصه های حیات اجتماعی تحت سلطه نیستند). اساساً استبداد توتالیتر و فراگیرنده (مثل فاشیسم و نازیسم) در قرون اخیر به سبب ظهور سطحی عالی از دانشها و ابزار و فناوریِ تبلیغات و تسلیحات امکان پذیر شد؛ اما در دوران گذشته به خاطر نبود این علت و این ابزار، استبدادها و دیکتاتوریها، امکان فراگیرندگی را نمی یافتند. البته از دهه های اخیر شیوع و گستردگی فناوری اطلاعات و رسانه ها در مرتبه ای بسیار عمومی و گذر کردن این ابزار از سطحی که در ابتدای قرن بیستم داشته است، احتمالاً نتیجه ای عکس داده است، و از امکان فراگیرندگی و توتالیتاریسمِ مصطلح را فرو کاسته است.

بیشتر بخوانید:

فاشیسم و ساختار آن

توتالیتاریسم را بشناسید(قسمتهای دیگر)

مکتب اصالت انسان یا اومانیسم (Humanism) چیست؟

 

منبع: فرهنگ واژه ها - عبدالرسول بیات

پایگاه خبری حقوق نیوز - مقالات سیاسی

 



+ 0
مخالفم - 0
سرخط خبرها: