حقوق خبر
ژاپن

فرهنگ مذهب و آداب و رسوم ژاپن (قسمت پایانی)

شینتو، مذهب پرستش خدایان و اجداد اسـت. دو نـوع معبد شینتو وجود دارد. معابدی که به اجداد‌ خودی‌ یا خدایان نگهبان اختصاص دارند و معابدی که به یک خدا با یک‌ فضیلت‌ خاص، امّا بدون هرگونه رابطه نسبی، تعلّق‌ گـرفته‌اند‌


 

فرهنگ مذهب و آداب و رسوم ژاپن

شینتو

شینتو، مذهب پرستش خدایان و اجداد اسـت. دو نـوع معبد شینتو وجود دارد. معابدی که به اجداد‌ خودی‌ یا خدایان نگهبان اختصاص دارند و معابدی که به یک خدا با یک‌ فضیلت‌ خاص، امّا بدون هرگونه رابطه نسبی، تعلّق‌ گـرفته‌اند‌. خـدای‌ hashiman که معابد مختلفی در سراسر ژاپن‌ به‌ آن اختصاص یافته است،اصولا خدای نگهبان طایفه usa در شمال Kyushu بود‌ امّا‌ بعدا بعنوان خدای تولید مس‌ مورد‌ پرستش قرار‌ گرفت‌. پرستش‌ این خدا در خـلال دوره nara کـه‌ کـارگران صنعت مس،مجسمه‌ی عظیم بـودا را بـرای مـعبد todaiji ساختند در سراسر کشور گسترش یافت.

معبد بزرگ Ise که اصولا به خدای‌ نگهبان‌ مردم ماهیگیر جنوب اختصاص داشت‌،بعد‌ از تبدیل شدن بـه خـدای نـگهبان خانواده امپراطور،بطور گسترده‌ای مورد پرستش مردم‌ قـرار‌ گـرفت.از آنجاییکه این معبد‌ به‌ soshin (خدایی که خانواده‌ یکنفر‌ از او نازل شده‌) اختصاص‌ یافته است. در فستیوالها به soshin خوش‌آمد گفته شده، روح او آرام گـرفته و سـپس‌ بـدرقه‌ می‌شود.در فصل بهار، soshin را‌ که‌ به یک‌ معبد‌ معین‌ آمده اسـت، روی یک‌ mikoshi (معبد قابل حمل و نقل همانند تخت روان) یا یک dashi (ارابه) قرار داده و آنرا‌ بمنظور‌ دور راندن شیاطین، در تمامی روستا‌ مـی‌چرخانند‌ و سـپس‌ soshin را‌ بـه محل مقدّس‌ بازمی‌گردانند‌. همچنین soshin از نیروی مقدّس خود برای برداشت یک مـحصول خـوب استفاده می‌نماید.در عین حال‌ ممکن‌ است‌ soshin خدای خشمگین تبدیل شود و آن‌ زمان‌ است‌ که‌ خـسارتهای‌ سـنگینی‌ بـر محصولات کشاورزی وارد می‌شود.بنابراین برگزاری این مراسم و فستیوالها وسیله‌هایی است برای آرام کـردن روح خـدای خـشم. فستیوال تابستان، بطور اخص،با این هدف برگزار می‌شود‌.فستیوال پاییز نه ‌تنها بمعنای تـشکّر از soshin اسـت بـلکه بدینوسیله از او خواسته می‌شود که بسرعت به معبدش برگردد،چون ماندن همیشگی خدایان خشم در شـهرها یـا روستاها موجب خطر‌ خواهد‌ بود.

این فستیوالها هم‌اکنون در شهرهای بزرگ برگزار شـده و تـماشاگران زیـادی را به خود جلب می‌کنند، با این تفاوت که ملاحظات کشاورزی در آن از یاد رفته است‌. هـدف‌ دیـگر از برگزاری این فستیوالها در شهرهای بزرگ، سرگرم کردن ساکنین این شهرها می‌باشد که رفـته‌رفته، از ایـن لحـاظ، اهمیّت آن افزوده می‌شود‌.

شاید‌ بهمین خاطر باشد که عـملا تـمام فستیوالهای شهری در فصل تابستان برگزار می‌شوند.

بودیسم

بودیسم در اواسط قرن ششم از طریق چین و کره وارد ژاپن شد و تا پایان قـرن‌ هـشتم‌ به شش‌ فرقه تقسیم شد که Nanto Rokushu (شش فرقه nara) نامیده می شود. معبد todaigi در شهر nara متعلق به یکی از شش فرقه به نام فرقه ی kegon می باشد. در قرن نهم، فرقه های Tendai و Shington و در قرون وسطی فرقه های جدید دیگر مانند Jodo ، Jodo shin ، Ji ، Nichirin ، ظهور کردند. دو فرقه Zen بنامهای Soto Rinzai از چین به ژاپن آمدند.

این فرقه ها نیز بعدا به مکتبهای کوچکتری تقسیم شده اند، مثلاً فرقه ی Shington به 57 مکتب تقسیم شده است.

مکتب Sokagakkai که بزرگترین سازمان غیرروحانی بودایی و پدیدآورنده (حزب دولت پاکیزه) است، مکتبی از فرقه Nichirin می باشد. گفته می شود که بسیاری از ژاپنیها حداقل به یکی از این فرقه ها اعتقاد دارند. ولی باید دانست که در بیشتر موارد، اعتقاد آنان فقط به درد مراسم کفن و دفن می خورد. حتی در مراسم کفن و دفن نیز کمتر کسی یافت می شود که بتواند معانی جملات کاهن بودایی را بداند.

مسیحیت

دین مسیحیت در سال 1549 توسط Francis Xavier از انجمن مسیح Society of Jesus وارد ژاپن شد و به سرعت گسترش پیدا کرد، بطوریکه 40 سال بعد از آن، تعداد مسیحیان به 150 هزار نفر، یعنی 2 درصد جمعیت آن زمان ژاپن رسید. این دوره زمانی بود که جنگجویان با نفوذ، در جنگ قدرت با یکدیگر بودند، فلذا برای فراگیری تمدن غرب و بویژه ساخت یا بدست آوردن سلاحها و توپهای جنگی آنان، همکاری نزدیکی با مبلغین مسیحی بعمل آوردند. همچنین، یکی از این جنگجویان، بنام Oda Nobunage که درگیر با قیام مسلحانه مردم فرقه Jodo Shin بود از میسیونرهای مسیحی استقبال نموده و از آنان بعنوان وسیله ای برای سرکوب بودیسم استفاده نمود.

البـتّه‌Toyotomi Hideyoshi کـه قـبلا یکی از تابعین Nodunaga بود بعدا بر تمام کـشور و بـودیسم تـسلّط یـافت.او پس از روی کـار آمـدن‌،اوضاع‌ را‌ کاملا تغییر داده،سیاست سرکوب مسیحیان را اتّخاذ‌ نمود‌.

Tokugawa که یکی از فرمانداران بزرگ بود، بعد از Hideyoshi حکومت را بدست گرفته و مسیحیّت را غیرقانونی اعلام نمود‌. وی‌ بعد‌ از سرکوب قیامShimabara فرمان داد کـه از سال 1639‌ میلادی درهای کشور به روی خارجیان بسته شود. این فرمان تا سال 1857 میلادی، برای مدّت بیش از‌ دویست‌ سال‌ ادامه یافت. البته تجّار هلندی که با Tokugawa در ناکازاکی تجارت‌ می‌کردند، از این امـر مـستثنی بودند.در طول این دوره حتّی خواندن کتابها و نوشتجات خارجی ممنوع‌ بود‌.

بعد‌ از گذشت بیش از یک قرن، کار مبلّغین مسیحی مجددا آغاز شد‌، امّا‌ تعداد‌ مسیحیان در ژاپن، امروز فقط حدود هشتصد هـزار نـفر می‌باشد. البتّه امپراطوری ژاپن نیز‌ در‌ عصرهای‌ مختلف از سرکوب مذاهب دیگر، منجمله مسیحیّت که با Shinto مخالف بود، دست برنداشت‌. همچنین‌ گفته می‌شود که حتّی اگـر چـنین سرکوبی بعمل نیامده بود. تـعداد مـسیحیان احتمالا‌ بیش‌ از‌ تعداد فعلی نمی‌شد، زیرا ژاپنیها خودشان تا پایان دوره‌ی Edo دارای تمدّن بالایی بوده‌ و آنقدر‌ ساده نبودند که هر مذهبی را به آسانی بپذیرند.

یـکی از نـتایج تحوّلات‌ عمده‌ بعد‌ از جـنگ جـهانی در جامعه‌ی ژاپن،بتاریخ سپرده شدن آداب و رسوم گذشته بود. اگر به‌ ظاهر‌ آداب ژاپنیها نگاهی بیاندازیم آنها را چندان متفاوت از آداب غربیها نخواهیم‌ یافت‌.آداب‌ و رسوم سنّتی را فقط می‌توان در وقایع و مراسمی یافت که یکبار در سـال بـرگزار می‌شوند‌.معانی‌ و مفهوم‌ این مناسبتها مدّتها پیش بفراموشی سپرده شده و فقط شکل ظاهری آنان بر‌ جای‌ مانده است و به همین دلیل هنوز به حمایت خود ادامه می‌دهند.

فرهنگ مذهب و آداب و رسوم ژاپن (قسمت پایانی)
 

مروری بر مـراسم عـمده‌ی سالانه‌ در‌ ژاپن

مـراسم سال نو

قبل از پایان سال،مردم خانه‌های خود را ‌ Shimenawa (طناب حصیری مقدّس با نوارهای کاغذی دولا‌ و آویزان‌ از‌ آن) تزیین نـموده وKadamatsu (تزئیناتی که با‌ استفاده‌ از درخت کاج بعمل می‌آید) را بر سر در خـانه آویـزان مـی‌کنند. این‌ طناب‌ درواقع برای مشخص کردن محلهای‌ مقدّس‌ بکار می‌رفته‌ است‌؛ یعنی‌ درShinto برای نشاندادن محلّی است‌ کـه‌ ‌ ‌خـدایان در آن حفظ و نگهداری می‌شوند.

Kadamatsu ستونی چوبی است که خیابان‌ از‌ آسمان به آن نازل می‌شوند. قـبل‌ از پایـان سـال به‌ خدای‌ محافظت‌کننده، خوش‌آمد گفته می‌شد و او‌ نیز‌ از اوّل تا هفتم ژانویه در روی کره زمین می‌ماند. همچنین کـیکهای برنجی‌ گرد‌ بعنوان غذای خدایان در این‌ ایّام‌ پخته‌ می‌شود. البتّه مرسوم‌ است‌ کـه ژاپنیها، در ایّام‌ سال‌ نـو، بـرای خودشان نیز بجای برنج معمولی، کیک برنجی می‌پزند. درواقع، کیک برنجی برای‌ مواقع‌ مخصوص می‌باشد.

ستسوبون Setsubun

روز قبل‌ از‌ شروع فصل‌ بهار‌ را‌ Setsubun نامند. بر طبق‌ تقویم سال قمری، این روز در بخش اوّل ماه ژانویه آمـده و آیین خاصی برای بدور‌ راندن‌ ارواح شیطانی در اینروز بعمل می‌آید‌. اساسا‌ آیین‌ و مراسم‌ همان‌ آیین Yang Yin چینیها‌ می‌باشد که توسّط دربار ژاپن به این کشور آورده شده است. این آیین از آنزمان توسّط‌ مردم‌ معمولی‌ در شـب سـوّم یا چهارم فوریه اجرا‌ شد‌. البتّه‌ در‌ ابتدا‌ با‌ یک کمان بدنبال شیاطین می‌دویدند اما اکنون با پاشیدن لوبیا در اطراف خانه و گفتن این جمله با صدای بلند که شیطانها بروند بـیرون،خـوشبختیها بیایید داخل این‌ آیین را اجرا می‌نمایند.

فستیوال عروسک

فستیوال عروسک، که فستیوال هلو(یا دختر زیبا)momo –no sekku نیز نامیده می‌شود. در سوّم مارس برگزار می‌شود. sekku بمعنای غذایی است که‌ در‌ مناسبتهای ویـژه پخـته می‌شود. کلمه‌یOsechi (غذاهای سال نو) شکل مؤدبانه Aekku می‌باشد. تعداد روزهای Sekku در مقایسه با گذشته، کمتر شده است.

قبلا پنج روز به این مناسبت‌ وجود‌ داشت: اوّل ژانویه، سوّم مارس، پنجم مه، هـفتم ژویـیه و نـهم سپتامبر. امروزه مراسم روز اوّل مارس را فـستیوال دخـتران مـی‌نامند و در اینروز عروسکهای‌ مختلفی‌ به نمایش گذاشته شده و غذاهای‌ متنوّعی‌ خورده می‌شود.این نمایش عروسکها از قرن هفدهم شروع شد.

اصولا این فـستیوال، مـراسمی بـود که مردم بدبختیها و ناپاکیهای جوراجور خود را به عـروسکهایی‌ انـتقال‌ می‌دادند که از کاغذ‌ ساخته‌ شده بود و سپس آنها را به آب رودخانه می‌سپارند. حتّی امروزه در برخی محلاّت این رسم به قـوّت خـود بـاقی مانده و در سالهای اخیر در حال گسترش بوده است. تفسیر‌ دیگر‌ آن اسـت که این عروسکهای کاغذی خدایان هستند و پس از پذیرایی شدن،آنها را به آب می‌اندازند.این آیین و مراسم را بدین لحاظ فستیوال هـلو نـامند کـه در تقویم قمری‌، همزمان‌ است با‌ شکوفه کردن درختان هلو.

فستیوال پسـران

فـستیوال پسران راTango – no sekku (فستیوال روز پنجم ماه پنجم‌) نامند. در این مراسم برگهای گل زنبق یا برگهای گیاهان را‌ در‌ سوراخهای‌ بـسته پشـت‌بام یـا دیوار فرو می‌کنند.گفته می‌شود آیین از چین به ژاپن آورده شده، است. همچنین ‌‌آمـده‌ اسـت کـه رسم به نمایش گذاشتن عروسکهای جنگجویان از شروع دوره‌ی Edo و به‌ اهتزاز‌ درآوردن‌ پرچمهای باریک و خـوشرنگ مـاهی شـکل از پایان این دوره آغاز شدند.در زمانهای باستان، پرچمهای‌ باریک و بلندی که nobori نامیده می‌شد به اهـتزاز درمـی‌آمدند.

در گذشته مراسم مختلفی‌ در این روز در‌ میان‌ مردم معمول بود منجمله injiuhi که کودکان به تـقلید از جـنگجویان بـه طرف یکدیگر سنگ پرتاب می‌کردند و برگزاری مسابقه بادبادک بازی و مسابقه‌ی قایقرانی که هنوز در شـهرهای نـاکازاکی و اکیناوا برگزار می‌شوند‌.اعتقاد اوّلیه به این بوده است که از طریق این مـراسم مـی‌شود فـهمید که آیا محصولات کشاورزی آن سال زیاد خواهد بود یا خیر.

فستیوال تاناباتا

این فستیوال hoshi matsuri (فـستیوال‌ سـتاره‌ی عشق یا فستیوال بافنده) نیز نامیده می‌شود از چین به ژاپن آمده و در روز هفتم ژویـیه بـرگزار مـی‌شود. این فستیوال بر اساس یک افسانه‌ی چینی است که می‌گوید ستاره‌ی‌ ملکه‌ بافنده Vega و ستاره‌ی چـوپان Altair هـرسال یـکبار در اینروز در دو طرف راه شیری یکدیگر را ملاقات می‌کنند.مردم، در این مراسم،آرزوهای خود را بـر روی نـوارهای کاغذی‌ نوشته‌ و آنرا از یک قلمه‌ی نی Bamboo آویزان می‌کنند. از دوران باستان، پس از تمام شدن مراسم و فستیوال این نی را بـداخل رودخـانه می‌اندازند.

فستیوال Bon

کلمه Bon با مراسم‌ بودایی‌ Urabon که همه‌ساله، با توجه به‌ تـقویم‌ قـمری‌، در 15 ژوییه برگزار می‌شود، ارتباط دارد.

Urabon آیینی است کـه در آن بـه ارواح گـرسنه‌ی مردگان غذا داده می‌شود.در‌ عین‌ حال‌،به ارواح اجـداد خـوش‌آمد گفته شده و آرام می‌گیرند‌. رقصهای‌ Bon که هم‌اکنون در سراسر کشور برگزار می‌شوند،اصولا برای آرامـش ارواح درگـذشتگان بوده است.اسبهایی نیز بـا اسـتفاده‌ از‌ سبزیجات‌ سـاخته و در مـقابل مـحراب یا محلّ عبادت خانواده گذاشته مـی‌شود‌ تـا این ارواح بر آن سوار شوند. ساقه‌های کنف نیز برای خوش‌آمدگویی به ارواح سوزانده مـی‌شوند. پس از‌ تـمام‌ شدن‌ فستیوال،تمام وسایل بکار رفـته در آن را به رودخانه می‌اندازند‌. البـته‌ چـنین مراسمی امروزه در شهرهای بزرگ دیـده نـمی‌شود. در بسیاری مناطق،این فستیوال و مراسم را در‌ نزدیکی‌ 15‌ اوت، بتاریخ قمری، برگزار می‌نمایند. تماشای ماه یـا

Tsukimi در قـرص کامل‌ ماه‌ یعنی‌ در پانزدهم اوت،بـر طـبق تـقویم قمری، یا در 13 سـپتامبر بـرگزار می‌شود. همچنین‌ در‌ اینروز‌ بـرنج پخـته و پخش می‌کنند و گفته می‌شود که این کار نوعی نذری برای خدایانی است‌ که‌ از بـیرون مـی‌آیند.

هـیگان

هـیگان (یا هـفته‌ی‌ اعـتدال‌ روز‌ و شـب) یک آیین بودایی اسـت که در فصل بهار و پاییز، یک هفته برای مردگان‌ دعا‌ می‌شود. ژاپنیها در این اوقات به زیـارت قـبور اجدادشان می‌پردازند.

بیشتر بخوانید:

فرهنگ مذهب و آداب و رسوم ژاپن (قسمتهای دیگر)

اساطیر زردشتی

اعتقادات مغولان

 

منبع: فرهنگ مذهب و آداب و رسوم ژاپن - چشم انداز ارتباطات فرهنگی - شماره 10 - 1376

پایگاه خبری حقوق نیوز - تاریخ و تمدن



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: