حقوق خبر
فلج مغزی (cerebral palsy)

بیماری فلج مغزی یا CP چیست و چه علائم و نشانه هایی دارد؟

گروهی از اختلالات حرکتی دایم غیر پیشرونده هستند که به دلیل ناهنجاری‌های مادرزادی و یا اسیب‌های وارده بر مغز در مراحل اولیه تکامل ایجاد می‌گردند. تعدادی از اینان فقط نقص حرکتی دارند و اختلال دیگری ندارند ولی در سایر بیماران علایم احتمالی همراه این اختلالات، مشکلات یادگیری، شنیدن، دیدن و تشنج است. وضعیت هوش بسته به محل آسیب متغیر است و بعضی از این کودکان از نظر هوشی با استعدادند.


فلج مغزی (cerebral palsy)

پایگاه خبری حقوق نیوز

تعریف فلج مغزی

Cerebral Palsy یا فلج مغزی که به اختصار CP نامیده می شود به گروهی از اختلالات مغزی و دستگاه عصبی گفته می شود که در بدو تولد و یا سنین بسیار پایین به وجود می آیند و برای تمام عمر وضعیت حرکت بدن، حفظ تعادل و عملکرد عضلات فرد را دچار اختلال می نمایند. CP به علت تکامل غیرطبیعی یا آسیب رسیدن به بخشهایی از مغز که حرکات بدن را کنترل می کنند، اتفاق می افتد. درصد عمده ای از افراد مبتلا به CP، دچار فلج مغزی مادرزادی هستند و با این بیماری متولد می شوند (یعنی مشکل در دوره جنینی و یا در هنگام تولد آنها اتفاق افتاده است)، ولی درصد کوچکی از مبتلایان به CP دچار فلج مغزی اکتسابی هستند، یعنی در بدو تولد مشکلی نداشته اند و بیماری آنها پس از تولد (معمولا در سال اول) به وجود آمده است. CP به قشر حرکتی مغز (Cerebral Cortex) که دستورات مربوط به حرکت عضلات در آنها صادر می شود، آسیب می زند و باعث اختلال در عملکرد و وضعیت قرارگیری عضلات بدن می شود. این آسیب می تواند ناشی از عدم تکامل قشر حرکتی مغز در دوره جنینی باشد و یا در نتیجه صدمه دیدن این بخش از مغز در هنگام زایمان و یا به علت بیماری های دیگر پس از تولد اتفاق بیافتد. متاسفانه در هر دو شکل مادرزادی و اکتسابی بیماری، آسیب وارده به مغز دائمی است و قابل ترمیم نمی باشد. از این رو اختلالات به وجود آمده برای تمام عمر باقی مانده و فرد مبتلا دچار معلولیت های مختلف می شود.

دلایل ایجاد فلج مغزی

هر چند فلج مغزی به خاطر ایجاد نقص یا آسیب برای مغز قبل، حین، یا به فاصله کوتاه پس از تولد ایجاد می‌شود، امروزه سوال‌های فراوان درباره چگونگی ایجاد آن برای محققان وجود دارد. بعضی از دانشمندان و پزشکان در این رابطه اعتقاد دارند نوزادان به خاطر یک عفونت بارداری قبل از به دنیا آمدن به این مشکل دچار می‌شوند. منظور از عفونت در این حالت هر گونه عاملی است که بتواند بر فرآیند رشد و توسعه مغز انسان تاثیر گذارد. سایر دانشمندان و پزشکان اعتقاد دارند آسیب‌های مغزی در نوزادان به فلج مغزی تبدیل می‌شود و این شرایط بطور مستقیم با مصرف نادرست دارو در طول دوره بارداری یا بلافاصله پس از تولد نوزاد ارتباط دارد. در حقیقت این شرایط باعث می‌شود نوزادان به آسیب‌های مغزی دچار شوند.

فلج مغزی می‌تواند همچنین در مواردی مشاهده شود که به مدت طولانی اکسیژن به نوزاد نرسد، رحم دچار افتادگی باشد، نوزاد با فشار از رحم خارج شود، به خاطر ابزارهای استفاده شده در هنگام تولد (مثل آسیب‌دیدگی ناشی از پنس جراحی یا دستگاه مکش) نوزاد دچار آسیب شود یا به سادگی طول مدت درد کشیدن مادر برای به دنیا آمدن نوزاد بیش از ۱۸ ساعت باشد (به خصوص در مواردی که در زمان تولد تعداد زیادی کودک به دنیا آمده باشند). این مشکلات همگی می‌توانند برای وارد شدن آسیب مغزی به کودک و دچار شدن وی به فلج مغزی کافی باشند.

علائم و نشانه‌های فلج مغزی

فلج مغزی مشکلی است که با حرکت‌های انقباضی، عدم کنترل بر روی عضلات، و ناتوانی در استفاده آنها همراه است و اغلب با توجه به حرکت‌های غیر عادی و آهسته دست کودک که بر روی آنها کنترلی وجود ندارد، شناسایی می‌شود. علاوه بر این، وضعیت عضلات بیمار در این شرایط می‌تواند چیزی بین نرم و سخت باشد و در نتیجه این شرایط ممکن است بعضی از عضلات بیشتر از عضلات دیگر مورد استفاده قرار گیرند. سایر علائمی که در کودکان مبتلا به فلج مغزی می‌توان مشاهده کرد عبارت از ایجاد مشکل در مراحل اصلی رشد و یا ناتوانی ذهنی است.

مطابق بررسی‌های انجام شده توسط مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، بعضی از علائم و نشانه‌های بالینی فلج مغزی به شرح زیر هستند:

کارکرد نامناسب عضلات: همانطور که قبلاً ذکر شد، افراد مبتلا به فلج مغزی با مشکلات خاص در ارتباط با کنترل عضلات خود مواجه می‌شوند. این شرایط باعث می‌شود انجام فعالیت‌های ساده برای فرد بسیار دشوار شود. برای مثال در این زمینه می‌توان از نشستن، راه رفتن، گره زدن بند کفش، و گرفتن اشیاء نام برد. انجام این فعالیت‌ها در بسیاری از مواقع برای افراد مبتلا به فلج مغزی خسته کننده و دشوار می‌باشد.

رفلکس عضلات: افراد مبتلا به فلج مغزی ممکن است رفلکس غیر عادی به صورت نامتقارن یا متقارن از خود نشان داده و در ارتباط با رفلکس گرفتن اجسام با دست و بازتاب گالانت ستون فقرات دچار مشکل باشند. گاهی اوقات در کودکان مبتلا به فلج مغزی می‌توان رفلکس‌های مورو را نیز مشاهده کرد، اما این شرایط معمولاً در سن ۵ ماهگی آشکار می‌شود.

هماهنگی و کنترل: افراد مبتلا به فلج مغزی در ارتباط با هر دوی هماهنگی اندام‌ها و کنترل آنها با مشکل مواجه می‌شوند و این شرایط بطور خاص هنگام تحت فشار قرار گرفتن یا خسته بودن فرد مشاهده می‌گردد. مشکلات رایج در ارتباط با ایجاد هماهنگی و کنترل شامل حرکت‌های انقباضی، راه رفتن با پاهای بیش از حد باز، راه رفتن در حالتی که سر انگشتان پا به سمت داخل یا خارج است، کشیدن یک پا بر روی زمین در هنگام راه رفتن، و راه رفتن در حالت کج می‌باشد.

مشکلات کلامی: بسیاری از افراد مبتلا به فلج مغزی با مشکلات خاص در ارتباط با برقراری ارتباط با سایرین مواجه هستند، زیرا حرکت عضلات صورت این افراد دچار انقباض می‌شود. این شرایط همچنین می‌تواند بر وضعیت تنفس کردن، غذا خوردن، بستن دهان، و بلع غذا تاثیر خاص داشته باشد.

فلج مغزی دارای چندین نوع متفاوت است:

انواع فلج مغزی را به چهار دسته کلی تقسیم میکنند. وقتی سن بچه به دو سالگی رسید پزشک معالج میتواند نوع فلج مغزی وی را تعیین کند.

 فلج اسپاستیک Spastic

این شایعترین نوع فلج مغزی است و حدود ۶۵ درصد بیماران را شامل میشود. محل ضایعه در این بیماران در قشر مغز است.

در این نوع از بیماری عضلات سفت شده و والدین یا پزشک به سختی میتوانند مفاصل دست و پا یا حتی کمر بچه را خم و راست کنند. اگر هر دو اندام تحتانی گرفتار شوند که به آن دی پلژی اسپاستیک Spastic diplegia میگویند، هر دو یا به سمت داخل میچرخند و بچه در موقع راه رفتن پاها را بصورت ضربدری نگه میدارد.

وقتی یک سمت بدن درگیر شده باشد ( اندام فوقانی و تحتانی یک سمت از بدن) به آن همی پلژی اسپاستیک Spastic hemiplegia میگویند معمولاً شدت درگیری اندام فوقانی بیشتر است. وقتی هر چهار اندام درگیر میشوند به آن کوادری پلژی اسپاستیک Spastic quadriplegia میگویند. در این موارد ممکن است عضلات دهان و زبان هم گرفتار شوند.

گرچه همه عضلات اندام گرفتار منقبض هستند ولی انقباض بعضی از آنها بیشتر است و همین امر موجب میشود تا اندام فلج در وضعیت خاصی قرار بگیرد. در اندام فوقانی آرنج و مچ دست خم شده و ساعد به داخل میچرخد (پرونیشن). انگشتان جمع شده و حالت مشت کردن را به خود میگیرند.

در اندام تحتانی ران خم شده و به ران دیگر نزدیک شده و به داخل میچرخد. مفاصل زانو و مچ پا هم خم میشوند.

فلج آتتوئید Athetoid

به این نوع از فلج مغزی دیسکینتیک Dyskinetic هم میگویند. بیست درصد بیماران مبتلا به فلج مغزی از این دسته اند که به علت آسیب به قسمت هایی در عمق مغز به نام عقده های قاعده مغز بوجود میاید.

مشخصه این نوع از بیماری حرکات غیر ارادی و مکرر است که وقتی بچه میخواهد کار خاصی را انجام دهد بیشتر میشود. مثلا در موقع راه رفتن یا وقتی میخواهد چیزی را بگیرد یا وقتی میخواهد حرف بزند این حرکات غیر ارادی شدت میگیرند.

فلج آتاکسیک Ataxic

این نوع از فلج مغزی کمتر از انواع دیگر دیده میشود و محل ضایعه در مخچه است. مشکل اصلی بیماران در این نوع، حفظ تعادل است.

هماهنگی بین حرکات اندام ها خوب نیست. راه رفتن ناپایدار است و انجام دادن حرکات ظریف که نیاز به هماهنگی زیاد بین حرکات عضلات دارد ( مثلاً قلم به دست گرفتن یا بستن دکمه پیراهن) مشکل میشود. در این نوع از بیماری معمولا هوش بچه طبیعی است.

فلج مخلوط Mixed

در این نوع از فلج مغزی هم علائم فلج اسپاستیک و هم علائم فلج آتتوئید وجود دارد. بعضی عضلات شل و بعضی دیگر سفت هستند. اندام هم سفت است و هم حرکات غیر ارادی انجام میدهد.

آیا فلج مغزی درمان پذیر است؟

درمان عارضه فلج مغزی دو بخش است، درمان بیماری در اوایل زندگی و دیگری مدیریت آن در طول زندگی. درمان اولیه برای کودکان مبتلا به فلج مغزی بسیار اهمیت دارد زیرا مغز و بدن در حال رشد قابلیت تغییر بیشتری دارند.  کودکان مبتلا به فلج مغزی می‌توانند توانی حرکاتشان را با کمک گرفتن از درمان‌های سنتی و جایگزین یا دارودرمانی یا جراحی یا روش‌های درمانی بیشتر دیگری بهبود بخشند. والدین باید به دنبال تیم چند نفره‌ای از متخصصان برای درمان تأثیرگذار بر شرایط فرزندانشان باشند. تیم چند نفره می‌تواند شامل افراد زیر باشد:

  • متخصصان رشد اطفال
  • عصب شناسان
  • جراحان ارتوپد
  • فیزیوتراپ‌ها
  • درمانگران تنفسی
  • متخصصان گفتاردرمانی
  • متخصصان تغذیه
  • کار درمانگران

روانشناسان (جهت ارزیابی توانایی و رفتار)با یک برنامه‌ی درمانی جامع می‌توان بسیاری از نشانه‌های مرتبط با فلج مغزی و بیماری‌های همراه آن را مدیریت یا بهبود بخشید. در اکثر موارد به وجود تیمی از متخصصان پزشکی متفاوت نیاز می‌باشد. هر کدام از این متخصصان، درمان خاصی را بر روی بیمار انجام می‌دهند. از جمله این درمان‌ها عبارتند از:

1. دارو درمانی: جهت کمک به مدیریت این بیماری؛ غالباً برای مبتلایان به عارضه فلج مغزی داروهای مختلفی تجویز می‌شود. داروهای مورد استفاده برای درمان این بیماری از داروهای ضدافسردگی هستند تا مسدودکننده‌های عصبی. مشکلات شایعی که با دارو درمان می‌شوند شامل موارد زیر می‌باشد:

  • تشنج
  • حرکت غیرارادی
  • اسپاسم (گرفتگی عضلانی)
  • بی‌اختیاری ادراری
  • بازگشت اسید به مری

2. فیزیوتراپی: معمولاً فیزیوتراپی فلج مغزی اولین و مهم‌ترین گام به‌سوی درمان کودکان فلج مغزی می‌باشد. این روش درمان معمولاً در سنین جوانی آغاز می‌شود و به‌مرور به بهبود حرکت مستقل فرد کمک می‌کند. نوع فیزیوتراپی مورد استفاده قرار گرفته شده برای کودک به حالاتحرکتی، مشکلات و نشانه‌های دیگری که همزمان با فلج مغزی فرد را تحت تأثیر قرار داده‌اند بستگی دارد. فیزیوتراپی فلجمغزی می‌تواند باعث بهبود در موارد زیر شود:

  • قدرت و توان
  • تحرک
  • حالت بدن
  • تعادل
  • انعطاف‌پذیری

3. کاردرمانی: کار درمانگرها به‌وسیله‌ی آزمایش مهارت‌های حرکتی، ادراکی و مهارت‌های حرکتی دهانی کودک، نیازهای وی را ارزیابی می‌کنند. درمانگر با مشاهده اینکه چگونه کودک به حرکات و لمس کردن پاسخ می‌دهد، می‌تواند یک برنامه درمانی را تعیین کند. برنامه و طرح درمان معمولاً شامل موقعیت‌یابی، رسیدن به هدف، چنگ زدن و رها کردن می‌باشد.

4. گفتاردرمانی: گفتار درمانان می‌توانند مشکلات گفتاری را تشخیص داده و به بهبود مهارت‌های زبان کمک کنند. همچنین آن‌ها می‌توانند در مهارت‌های مختلف دیگر مثل نفس کشیدن و خوردن کمک کنند زیرا این موارد عضلات دهان و صورت را درگیر می‌کنند. گفتار درمانی کودکان فلج مغزی همچنین باعث رفع موانعی می‌شود که توانایی خوردن کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تمرینات حرکتی دهانی می‌تواند به‌ طور مؤثر توانایی جویدن و قورت دادن غذا را بهبود بخشد.

بیشتر بخوانید:

آبسه مغزی ( Brain abscess or cerebral abscess) چیست؟

از بیماری ام اس (MS) چه می دانیم؟

تومور استئوئيد استئوما چيست؟

 

پایگاه خبری حقوق نیوز - بیماری و بهداشت

 



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: