حقوق خبر
همکاری و تعاون

نگرش ادیان به همکاری و تعاون (قسمت 1)

در هندوستان، که محل پیدایش آیین های هندو، برهمن و بودایی می باشد، اصولا همکاری براساس «وحدت وجود» می باشد. مردم هند معتقد به وجود جان در جماد و حیوان و انسان هستند و این پدیده ها هر یک ظاهرا در کثرت و در حقیقت دارای وحدت می باشند و ارواح ظاهرا گوناگون به منبع واحد حقیقت و سرچشمه ی اقیانوس طبیعت متصل اند و، به این جهت، یاری و همکاری نباید منحصر به روابط میان انسانها باشد، بلکه باید در چارچوب کلی هستی برقرار باشد

نگرش ادیان به همکاری و تعاون (قسمت 1)
 

همکاری و تعاون در ادیان

همکاری و همیاری در ادیان: دین در حیات فردی و اجتماعی تمامی جوامع بشری نقش بسیار بزرگ داشته و دارد. دین از اجزای تشکیل دهنده فرهنگ است، شاید اگر اغراق نباشد دین و اعتقادات مذهبی جنبه ی حیاتی فرهنگ است. از منظر مردم شناسی، یکی از کارکردهای اساسی دین کارکرد انسجام دهندگی آن است، زیرا دین با اخلاق (حریم ها و تنبیه های ناشی از تخطی نسبت به آنها) سر و کار دارد و جماعت دینداران را به یکدیگر پیوند می دهد. بنابراین ادیان با تعاون رابطه ی مستقیم و تنگاتنگی دارند و باعث تجانس و همکاری در زندگی اجتماعی می شود؛ به بیان دیگر، تعاون زیر بنای اغلب ادیان و ایدئولوژی ها به ویژه ادیان الهی بوده است. افزون بر این، انسان موجودی اجتماعی است و یکی از ارکان مهم اجتماع نیز تعاون و همکاری است و ادیان مختلف نیز هر یک به نحوی تعاون و همکاری را تبلیغ و ترویج نموده اند.

اینک برای شناخت تعاون و همکاری از منظر ادیان به بررسی برخی از ادیان و آیین های مذهبی در جوامع بشری می پردازیم.

همکاری و تعاون در اعتقادات مذهبی جوامع ابتدایی

مطالعات مردم شناسی در جوامع ابتدایی نشان می دهد که در میان اعتقادات و باورهای مذهبی مردمان جوامع ابتدایی نظیر توتمیسم (توتم پرستی) ، و آنیمیسم (جان پر ستی) ، تعاون و همکاری نیز برقرار بوده است. طبق عادات توتم پرستان، آنان توسط مانا ، به یکدیگر پیوند می خوردند. مانا نغمه ای روحانی و خدایی است که احساس مشترک همدلی و همکاری را در بین انسان ها می پروراند. بدین صورت که توتم پرستان به مانا توجه می کردند و روح مانا طی مراسم خاصی در مریدانش حلول می کرد، که درنتیجه ی آن روح همکاری متقابل در آنان و اتحاد و احساس همکاری میان خانواده ها به وجود می آمد. همچنین براساس نظریه ی سِر ادوارد تایلور «عقیده به اصالت روح» یا آنیمیسم، که از آن تحت عنوان «جان پرستی» هم یاد می گردد، نوعی همکاری میان انسان و ارواح فرضی برقرار می شود و بر همین اساس زمینه های احساس تعاون و همکاری در جامعه پیدا می شود.

همکاری و تعاون در ادیان هندوستان

در هندوستان، که محل پیدایش آیین های هندو، برهمن و بودایی می باشد، اصولا همکاری براساس «وحدت وجود» می باشد. مردم هند معتقد به وجود جان در جماد و حیوان و انسان هستند و این پدیده ها هر یک ظاهرا در کثرت و در حقیقت دارای وحدت می باشند و ارواح ظاهرا گوناگون به منبع واحد حقیقت و سرچشمه ی اقیانوس طبیعت متصل اند و، به این جهت، یاری و همکاری نباید منحصر به روابط میان انسانها باشد، بلکه باید در چارچوب کلی هستی برقرار باشد.

هندوها معتقد به خدایان وِدا هستند. آنها از لحاظ شکل، ویژگی ها و دانش و نادانی مانند انسان هستند. رکن و اصل اساسی آیین خدایان ودا قربانی کردن و فداکاری است. همچنین، بین مردگان، انسان ها و خدایان رابطه وجود دارد و انسانها باید به مردگان آب هدیه دهند. آب جاری شده برای مردگان باعث سرسبزی، خرمی و سیرابی زمین می شود و، در نتیجه، حیات به وجود می آید.

برهمن

یکی دیگر از اعتقادات هندی ها مربوط به «آیین برهمن» است. آنها در این مور معتقد به سه جنبه هستند: «برهمن»، «آتمن» و «رابطه برهمن با آتمن». باید دانست یکی از مسائل مهم در این زمینه بحث در مورد «رابطه ی برهمن با آتمن» است.

برهمن نفس جهان است و آتمن نفس انسان. نکته دیگری که در آیین برهمن مطرح است، مسئله ی تناسخ و انتقال ارواح از بدنی به بدن دیگر است.

آتمن ابتدا باید پاک شود، وجود خود و اقیانوس عظیم روح- که خود جزئی از برهمن است - را احساس کند و در کل محو شود. در این جا وحدت ظاهر می شود؛ زیرا نفس انفرادی نیست و جوهر ما جسم یا فکر یا فرد نیست، بلکه آن وجود خاموش و بی شکل وجود حقیقی ماست، که «آتمن» نام دارد.

گام دوم برهمن است که یگانه جوهر نافذ، بی جنس، بی شکل، محيط و نهفته و جوهر لمس ناپذیر جهان و «حقیقت حقیقت ها» است. برهمن زاده نشده و فساد نمی پذیرد و نمی میرد و روح جميع اشیا است. همان طور که آتمن روح همه ی ارواح است، برهمن آن یگانه نیرویی است که در پست و زیر و بالای همه ی نیروها قرار دارد.

گام سوم ارتباط بين آتمن و برهمن است. در واقع، آنها در این مرحله یکی می شوند؛ روح به درون همان وجود غیر مجسم می رود و برهمن و آتمن با هم متحد می شوند. انسان باید در خدمت دیگران باشد؛ یعنی یاری کردن از سوی آتمن یا روح انسانی باید به تمام جهانیان عرضه شود؛ زیرا بین آنها اتحاد وجود دارد و کمک به سایر موجودات، درواقع، کمک به خود است. بنابراین، یاری نمودن در دین برهمن این گونه توجیه می شود.

بودائیسم

بودائیسم یکی دیگر از مذاهب هندوستان است که در کنار مسیحیت و اسلام یکی از سه دین بزرگ جهانی است . اساس مذهب بودا ، ترک لذت و شهوات و خدمت به خلق است؛ به بیان دیگر، در دین بودا بنیاد تعاون بر چهار اصل استوار است:

١. زندگی رنج است؛ تولد و پیری و مرگ رنج است؛ نرسیدن به لذت رنج است؛ غرایز با رنج همراه اند و بر همین روال زیستن مملو از رنج است.

٢. منشأ رنج میل و اشتیاق فردی ماست. انسان تشنه ی فردگرایی است و همه چیز را برای خود می خواهد؛ به بیان ساده تر، امیال ریشه ی این رنج هاست.

٣. مبارزه با رنج، در واقع، فرو نشاندن این تشنگی است؛ به بیان ساده تر، کاهش این رنج ها با فرونشاندن امیال ممکن است.

4. تفکر و استمرار آن به فرد امکان فائق آمدن بر امیال را می دهد؛ به بیان دقیق تر، طريق دفع باید براساس عمل و کردار صورت گیرد و لازمه آن ایمان درست، گفتار، کردار و زندگی پاک است.

حالت گریز و آرامش حاصله به «نیروانا» معروف است.

از دستورات مهم بودا دلسوزی و ترحم نسبت به دیگران است. شخص نباید تنها به فردیت خود فکر کند. بلکه باید سعی کند برای کمک به دیگران کار انجام دهد.

همکاری و تعاون در ادیان چین

همکاری و تعاون در ادیان چین را می توان به دو بخش تقسیم کرد: یکی همکاری متقابل بین مردم زنده و دیگری روابط بین مردگان و زندگان و تعاون دینی بیشتر بخش دوم را شامل می شود.

در جهان، یک اصل کلی وجود دارد که آن را «تائو» می نامند. این اصل کلی بر پایه اصول متافیزیک ساری و جاری می باشد. با این که در ادیان چین وحدت کلی وجود دارد، اما به دو اصل «یانگ» (نر) و «بین» (ماده)، نیز معتقد هستند که اگر امتزاج آنها صحیح نباشد، باعث شر می شود و این امر در کل مسائل هستی نقش دارد. یانگ و یین در تمام موجودات زنده وجود دارند. مثلا، خورشید یانگ است و سرما و زمستان یین، هنگامی که آنها پدیدار شوند، در جهان نظم ایجاد می گردد.

در قلمرو زندگی نیز اگر میان پدر و مادر و دوستان همکاری و تعاون باشد، نظم و ترتیب ایجاد می شود. در واقع، نظم پایه آیین کنفسیوس است و او درصدد است تا همکاری اجتماعی را ترویج و تقویت نماید.

کنفسیوس معتقد است که انسان نیکو محقق و خردمند است و تربیت فرد اهمیت زیادی دارد. تربیت و پرورش در وضع خردمندان بسیار مؤثر است. او می گوید:

« بزرگ ترین وظیفه فرزندان نخوابیدن در پشه بند و جلب پشه ها به طرف خود برای آسایش پدر و مادرش می باشد.» در این جا اهمیت نوع دوستی و تعاون در آیین کنفسیوس مشخص می شود.

کنفسیوس برای عقل، شجاعت و نیکخواهی فضیلت قائل است و معتقد است باید بین مردم سازگاری ایجاد کرد و در مقابل نیکی نیکویی نمود و در برابر ظلم عدالت پیشه ساخت.

نگرش ادیان به همکاری و تعاون (قسمت 1)
 

همکاری و تعاون در ادیان ژاپن

در ژاپن سه دین و آیین بزرگ وجود دارد: بودایی، آیین کنفسیوس و آیین شین تو. در مورد دین بودا و کنفسیوس توضیحاتی داده شد. در آیین شین تو مردم باید به مردگان هدیه بدهند و علاوه بر آن باید به «کامی ها» احترام بگذارند. کامی ها ارواح مردگان هستند که انواع و اقسامی دارند، مثل: كامی خانواده، ملت، نیاکان، امپراتور و نظایر آن، باید به کامی های مختلف کمک و یاری روا داشته شود و آنها باید از انسان راضی باشند. به طور کلی، می توان گفت اساس آیین شین تو بر روابط متقابل زندگان و مردگان استوار شده است که طی مراسم خاصی حاصل این روابط همکاری صمیمانه ی زندگان در جهت خشنودی مردگان است، از جمله فدای جان در راه جامعه موجب الحاق روح فرد جانباز به ارواح مردگان مقدس می شود.

 همکاری و تعاون در ادیان و آیین های ایران قبل از اسلام

ادیان ایران قبل از اسلام به ترتیب آیین مهرپرستی (میترائیسم) ، دین زرتشتی ، مانویت ، و کیش مزدک بود.

در آیین مهر پرستی، که بین ایران و هند مشترک است، اعتقاد به مهر (آفتاب ۔ خورشید) یا میترا (مظهر روشنایی و فروغ) باعث احساس تعاون و همکاری بین انسان ها می گردد.

در دین زرتشتی خوبی و خير آن است که زمین را کشت و زرع کنند و در این زمینه به همکاری در کشاورزی و نیز دامپروری سفارش شده است. زرتشتیان در مناجات های خود می گویند: «نزد خداوند دانا پیمان می بندیم که همیشه نیکی و نیکوکاری پیشه کنیم و از دزدی و نابکاری، نابودی دیه ها و شهرها که مزداپرستان منزل دارند، پرهیز نماییم.» زرتشتیان در زیارت آتشکده مراسم نیایش به عمل می آورند و پس از آن به فقرا و بینوایان از طریق اعطای صدقات و خیرات کمک می کنند.

در آیین مانی (مانویت) که اصول عرفانی و انسانی آن تحت تأثير تعالیم زرتشت، مسیحیت و بودا قرار داشت مردم را ترغیب به خوبی ها و پرهیز از بدی ها از طریق همکاری با یکدیگر می نمود.

در آیین مزدک، که اساس و بنیان آن بر اشتراک اموال و تساوی بنا شده بود، برای برانداختن اختلاف طبقاتی مردم فرودست را به همکاری با یکدیگر علیه مردم فرادست برانداختن اختلاف ترغیب و تشویق می کرد.

به طور کلی، در تمام این ادیان و آیین ها، دو جنبه خیر و شر، اهورامزدا و اهریمن وجود دارد؛ به بیان دیگر، دارای دو اصل خوبی و پلیدی است. این دو اصل زمینه ساز تعاون و همکاری اجتماعی است تا پیروان اهورامزدا با معاضدت یکدیگر، اصل نیکی و پاکی را پایدار و اصل پلیدی و زشتی را نابود سازند. برای از بین بردن اهریمن که سرچشمه ی همه ی بدی ها و پلیدی هاست همکاری و مشارکت لازم است. وظیفه انسان ها همکاری در جهت پیروزی اهورامزدا بر اهریمن است و لذا در همین رابطه سه اصل «پندار نیک»، «گفتار نیک»، «کردار نیک» پدیدار می شود.

همکاری و تعاون در ادیان یهودیت و مسیحیت

در دین یهود، بیشترین دستورات موسی (ع) با الهام از کلام وحی در زمینه ی همکاری میان قوم بنی اسرائیل است. احکام معروف دهگانه به خوبی نشانگر این مطلب است. احکامی نظير «احترام و نیکی به والدین»، «قتل نکردن»، «زنا نکردن»، «دزدی نکردن»، «رعایت حقوق همسایه» و....

در دین عیسی مسیح (ع) همکاری و تعاون براساس محبت و عشق استوار است. در انجيل آمده است: «من به شما می گویم که به دشمنان خود محبت نمایید و برای لعن کنندگان خود برکت بطلبید و به آنان که از شما نفرت دارند، احسان کنید.» از نظر مسیحیت خداوند پدر آسمانی و فرزندان او (مخلوقات) با همدیگر برادرند.

از سفارش حضرت مسیح (ع) است که فرمود: «بر کس مپسند، آنچه تو را پسند نیست».

 

منبع: زمینه‌ها و شیوه‌های یاری‌گری در ایران‌ دگرياری، همياری، خودياری - حميدرضا كريمی درمنی‌

پایگاه خبری حقوق نیوز - دین و اندیشه

 



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: