حقوق خبر
گوش

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن (قسمت 5)

پیر گوشی عبارت است از کاهش شنوایی که در اکثر افراد ، به تدریج با افزایش سن ایجاد می شود و از اختلالات شایع است. حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد بزرگسالان بین ۶۵ تا ۷۵ سال دچار کاهش شنوایی هستند و تخمین زده می شود که ۴۰ تا ۵۰ درصد افراد ۷۵ سال به بالا به این مشکل دچار باشند. معمولا" قدرت شنوایی صداهای زیر بیشتر مشکل پیدا می کند. برای مثال شنیدن جیک جیک پرندگان یا زنگ تلفن برای یک فرد دشوار می شود در حالی که قادر است صدای ضعیف یک چرخ دستی را در پایین خیابان بشنود


 

پایگاه خبری حقوق نیوز

پیرگوشی presby cusis

پیرگوشی چیست؟

پیر گوشی عبارت است از کاهش شنوایی که در اکثر افراد ، به تدریج با افزایش سن ایجاد می شود و از اختلالات شایع است. حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد بزرگسالان بین ۶۵ تا ۷۵ سال دچار کاهش شنوایی هستند و تخمین زده می شود که ۴۰ تا ۵۰ درصد افراد ۷۵ سال به بالا به این مشکل دچار باشند. معمولا" قدرت شنوایی صداهای زیر بیشتر مشکل پیدا می کند. برای مثال شنیدن جیک جیک پرندگان یا زنگ تلفن برای یک فرد دشوار می شود در حالی که قادر است صدای ضعیف یک چرخ دستی را در پایین خیابان بشنود.

علل زیادی برای پیرگوشی وجود دارد. شایع ترین علت ، ناشی از تغییرات گوش داخلی در اثر افزایش سن است ولی می تواند در اثر تغییرات گوش میانی یا تغییرات پیچیده مسیرهای عصبی ای که به مغز می رسند. ایجاد شود. غالبا" پیرگوشی در هر دو گوش به یک میزان روی می دهد. به دلیل تدریجی بودن روند پیرگوشی، ممکن است افراد متوجه کاهش شنوایی خود نشوند.

علایم پیرگوشی

غالبا در پیرگوشی، صداها وضوح خود را از دست می دهند و ضعیف تر شنیده می شوند. در نتیجه، شنوایی دشوار می شود و فرد صحبت دیگران را به سختی درک می کند.

1- حرف های دیگران به شکل نا مفهوم شنیده می شوند.

2- صداهای زیر مثل «س» به سختی شنیده می شوند.

3- درک مکالمه ها به ویژه در صورت وجود صداهای زمین های دشوار می شود.

4- صدای بم مردها راحت تر از صدای زیر زن ها شنیده می شود.

5-  برخی صداها آزار دهنده یا بیش از حد بلند به نظر می رسند.

6- وزوز یک یا هر دو گوش ممکن است موجود باشد.

 علل پیرگوشی

کاهش شنوایی حسی عصبی در اثر اختلالات گوش داخلی یا عصب شنوایی ایجاد می شود. پیر گوشی معمولا" نوعی اختلال شنوایی حسی عصبی است و شایع تر از همه در اثر تغییرات تدریجی در گوش داخلی روی می دهد. تاثیرات تجمعی مواجهه مکرر با صداهای ترافیک روزانه یا صداهای مربوط به کارهای ساختمانی، وسایل ایجاد کننده صدا و شنیدن موزیک با صدای بلند موجب کاهش شنوایی حسی عصبی می شوند.

کاهش شنوایی حسی عصبی اغلب در اثر از بین رفتن سلول های مویی (گیرنده های حسی گوش داخلی ایجاد می شود و می تواند در نتیجه عوامل ارثی و نیز افزایش سن، بیماری های مختلف و عارضه بعضی داروها (آسپیرین و برخی آنتی بیوتیک ها روی می دهد.

پیرگوشی در اثر تغییرات خون رسانی گوش به دلیل بیماریهای قلبی، افزایش فشار خون، اختلالات عروقی ناشی از دیابت، یا سایر مشکلات گردش خون نیز ایجاد می شود. کاهش شنوایی ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشد. گاهی پیر گوشی، نوعی اختلال شنوایی هدایتی است یعنی کاهش حساسیت نسبت به صدا در اثر اختلالات گوش خارجی و یا میانی روی می دهد. این اختلالات شامل کاهش عملکرد پرده صماخ یا سه استخوانچه گوش میانی هستند.

 برای پیرگوشی چه کارهایی می توان کرد؟

از تعدادی از موارد کاهش شنوایی ناشی از مواجهه با صدا می توان پیشگیری کرد. اجتناب از منابع بالقوه ی اصوات زیان بخش مانند اسلحه، ماشین برف روب، ماشین چمن زنی ، ماشین های چوب بری ونجاری، و دستگاه های پر سر و صدا اهمیت دارد. استفاده از گوشی های پزشکی می توانند گوش را در برابر آسیب های صوتی محافظت کنند. صداهای روزمره بیش از حد بلند در منزل و محیط کار می توانند به شنوایی آسیب برسانند. اجتناب از این صداها و کاهش مدت تماس با آن ها می تواند مفید باشد.

استفاده از سمعک برای برخی از افراد مبتلا به پیرگوشی توصیه می شود. وسایل کمک شنوایی می توانند در بعضی موارد موجب بهبود شنوایی شوند. یکی از این وسایل عبارتند از تقویت کننده (آمپلیفایر ) مخصوص تلفن که در داخل آن کار گذاشته می شود. نمونه دیگر، سیستم های FM هستند و با یا بدون سمعک، امواج صوتی را، مانند رادیو به صورت واضح تر به گوش می رسانند. آموزش لب خوانی می تواند کمک کننده باشد.

 سمعک را چگونه باید انتخاب کرد؟

مشاوره با متخصصانی که به شکل تیمی کار می کنند برای ارزیابی کاهش شنوایی و انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.

باید متخصص گوش و حلق و بینی مشکل را تشخیص دهد و سایر اختلالات سیستمیکی را که ممکن است موجب کاهش شنوایی شوند رد کند و ادیولوژیست باید میزان و نوع کاهش شنوایی را تعیین نماید و نیاز یا عدم نیاز به استفاده از سمعک را مشخص کند. سپس ادیولوژیست آزمایش هایی را به منظور تعیین سمعک مناسب انجام می دهد و سمعکی را که قدرت شنوایی و درک مکالمه را به حداکثر می رساند برای فرد انتخاب می کند.

اکثر بزرگسالان مسن از سمعک سود می برند، هر چند که میزان این بهره وری بر حسب نوع و میزان کاهش شنوایی متفاوت است .

 توصیه های ارتباطی درباره پیرگوشی

چنان چه مبتلا به پیرگوشی هستند یا با فرد مبتلا به پیرگوشی ارتباط دارید، به این توصیه ها عمل کنید.

- در هنگام صحبت به صورت طرف مورد صحبت نگاه کنید.

- در محل روشن با فرد مقابل صحبت کنید. در نتیجه، قادر خواهید بود حركات لب و چهره و ایما و اشاره و حرکات بدن طرف مقابل را ببینید و با او ارتباط برقرار کنید.

- در هنگام صحبت کردن، رادیو یا تلویزیون را خاموش کنید.

- از صحبت کردن در هنگام خوردن غذا و یا از پوشاندن دهان خود با دست اجتناب نمایید.

- کمی بلندتر از طبیعی صحبت کنید ولی فریاد نزنید. فریاد زدن می تواند موجب اعوجاج گفتار شما شود.

- با سرعت طبیعی صحبت کنید و صداها را تشدید ننمایید.

- تا حد ممکن رئوس مطالب را با فرد دچار کاهش شنوایی در میان بگذارید.

- چنان چه تصور می کنید فرد مقابل، گفته های شما را درک نمی کند، مطلب را به صورت کوتاه تر و با جملات ساده تر بیان نمایید.

- در رستوران ها و مکان های جمعی، محل بی سروصداتری را برای نشستن انتخاب کنید.

چند نکته

 برای انتخاب مناسب ترین سمعک ممکن است آزمایش بیش از یک سمعک ضرورت یابد. از ادیولوژیست بخواهید چند سمعک را در فواصل زمانی، یک به یک در اختیار شما قرار دهد تا بهترین آن ها را انتخاب کنید. این کار به همکاری متقابل نیاز دارد.

 دستگاه های شنیداری شخصی کمک می کنند تا با حذف یا کاهش دادن صداهای اطراف ، صدایی را که می خواهید، بشنوید. بعضی از این دستگاه ها، موسوم به دستگاه های آموزش شنوایی و دستگاه های حلقوی (لوپ) شنیدن صدای یک فرد را در یک اتاق پر جمعیت یا محیط پروسر و صدا ساده تر می کنند.

سیستم های دیگر، مانند دستگاه های FM و تقویت کننده های شخصی، برای مکالمه یک نفر با یک نفر مناسب تر هستند.

دستگاه های گوش دادن به صدای تلویزیون کمک می کنند تا بدون تداخل سایر صداهای محیط، صدای تلویزیون یا رادیو شنیده شود. از این دستگاه ها می توان بدون سمعک استفاده کرد و لازم نیست صدای تلویزیون یا رادیو بیش از حد زیاد شود.

 سمعک های مستقیم، نوعی سمعک هستند که می توان آن ها را به طور مستقیم به تلویزیون، رادیو، ضبط صوت، میکروفن و دستگاه های FM شخصی وصل کرد و صداها را بهتر شنید.

 وسایل تقویت کننده تلفن: بعضی از تلفن ها برای کار کردن با سمعک های مخصوص ساخته شده اند. چنانچه سمعک شما دارای کلید«T» است می توانید تلفنی تهیه کنید که دارای سیم پیچ (کویل) تقویت کننده( T- coil) است. در این صورت اگر سمعک شما در حالت «T» قرار داشته باشد، سیم پیچ مزبور با برداشتن گوشی تلفن فعال می شود و ضمن کم شدن صداهای زمینه، صدای تلفن بهتر به گوش خواهد رسید.

 برای کمک به افرادی که از T - coil استفاده می کنند برای بهتر شنیدن صدا از طریق تلفن همراه، وسیله تقویت کننده ای موسوم به loopset در دسترس است. سیم این وسیله در دور گردن قرار می گیرد و به تلفن همراه وصل می شود و صدا را از تلفن به سمعک منتقل می کند و صداهای مزاحم زمینه ای را نیز حذف می نماید.

 بسیاری از تالارهای سخنرانی، سالن های سینما، کلیساها و سایر مکان های جمعی مجهز به دستگاه های صوتی مخصوص افراد کم شنوا هستند. این دستگاه ها، صدا را به طور مستقیم به گوش فرد منتقل می کنند. بعضی از این دستگاه را می توان با سمعک و بعضی دیگر را بدون سمعک مورد استفاده قرار داد.

کاشت حلزون: حلزون های مصنوعی (ایمپلنت حلزونی) از چهار بخش: گوشی، پردازشگر، گیرنده و الکترود تشکیل شده اند.

گوشی، شامل یک میکروفن و یک مبدل است. گوشی کاملا" در پشت گوش قرار می گیرد و موجب گرفتن صدا و فرستادن آن به پردازشگر صدا می شود. پردازشگر مزبور، وسیله ای به اندازه دستگاه پیجر (پی جو) است که در جیب یا بر روی کمربند قرار می گیرد و صداها را به سیگنال ویژهای تبدیل می کند و به گیرنده می فرستد.

گیرنده، دیسک کوچک گردی است که به وسیله جراح در زیر پوست یک گوش قرار می گیرد و سیگنال صدا را از طريق الكترودها به مغز می فرستد. ایمپلنت های حلزونی اغلب در بچه های کوچکی که با کاهش شنوایی به دنیا می آیند مورد استفاده قرار می گیرند ولی در افراد مسن مبتلا به کاهش شنوایی شدید نیز به کار می روند.

ایمپلنت موجب ترمیم یا ایجاد شنوایی طبیعی نمی شود بلکه در شرایط مناسب می تواند درک شنوایی مفید از محیط به فرد ناشنوا بدهد و کمک کند تا فرد قادر به درک صحبت دیگران شود. ایمپلنت حلزونی با سمعک تفاوت بسیاری دارد. سمعک، صدا را تقویت می کند ولی ایمپلنت، بخش های آسیب دیده یا بدون عملکرد گوش داخلی را جبران می کند. هنگامی که شنوایی به طور طبیعی صورت می گیرد، بخش های پیچیده گوش داخلی، امواج صدای موجود در هوا را به تکانه های الکتریکی تبدیل می کنند. این تکانه ها سپس به مغز فرستاده و به صورت صدا تشخیص داده می شوند. ایمپلنت حلزونی به همین شکل عمل می کند، یعنی به شکل الکترونیک، صداهای مفید را پیدا می کند و آن ها را به مغز می فرستد. شنیدن از طریق ایمپلنت با شنیدن طبیعی تفاوت دارد ولی به بسیاری از افراد کمک می کند تا با سایرین و نیز از طریق تلفن ارتباط کلامی کامل برقرار کنند.

افراد مبتلا به ناشنوای های متفاوت و شدید، ایمپلنت های حلزونی را انتخاب می کنند. بر طبق داده های FDA در سال ۲۰۰۵، حدود 000/100 نفر در جهان از ایمپلنت مزبور استفاده می کنند. در ایالات متحده حدود ۲۲۰۰۰ فرد بزرگسال و تقریبا 1۵٫۰۰۰ کودک از این وسیله استفاده می نمایند.

ایمپلنت های حلزونی، همراه با درمان ویژه بعد از کاشت حلزون می توانند به تکلم و آموزش زبان و مهارت۔ های تکاملی و اجتماعی کودکان کمک کنند. بهترین سن کاشت حلزون در کودکان مورد بحث است ولی اکثرا ۲ تا ۶ سالگی را مناسب می دانند. به نظر می رسد که کاشت زودتر حلزون بهتر عمل می کند.

 تصمیم برای کاشت حلزون به عهده متخصص است. کاشت حلزون گران قیمت ولی تقریبا" میشه، روشی بی خطر است. نکته مهم در استفاده از ایمپلنت ، تفسیر صداهای تولید شده به وسیله آن است که فرایندی است که به زمان و تمرین نیاز دارد و به کمک آسیب شناسان گفتاری - گویشی و ادیولوژیست ها عملی می شود.

قبل از قرار دادن ایمپلنت باید تمام این عوامل را به فرد توضیح داد.

کاهش شنوایی در اثر سرو صدا

افراد همه روزه در معرض صداهای محیط خود (مانند صدای تلویزیون، رادیو، ماشین لباس شویی، اتومبیل، اتوبوس، کامیون، هواپیما و هلیکوپتر) قرار دارند ولی مواجهه با صداهای زیان بخش یعنی صداهای بسیار بلند یا تماس با صداهای بلند به مدت طولانی می تواند به ساختمان های حساس گوش داخلی صدمه بزند و کاهش شنوایی ناشی از سروصدا (noise - induced hearingloss - NIHL) ایجادکند.

NIHL ممکن است در اثر یک بار تماس با صدای بلند و یا در اثر مواجهه مکرر با صداهای با شدت متفاوت ، در دوره ای طولانی ایجاد شود. بلندی صدا با واحدی موسوم به دسی بل اندازه گیری می شود. به عنوان مثال، مکالمه معمولی حدود ۶۰ دسی بل، سروصدای يخچال ۴۰ دسی بل ، و سرو صدای ترافیک سنگین شهری ۸۵ دسی بل بلندی دارد. صدای موتورسیلکت، ترقه و اسلحه بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ دسی بل است. احتمال ایجاد کاهش شنوایی در اثر تماس با صدای کمتر از ۸۰ دسی بل حتی به مدت طولانی بسیار کم است.

 تماس با صداهای آسیب رسان موجب تخریب سلول های مویی حساس گوش داخلی و نیز عصب شنوایی می شود. این ساختمان ها به وسیله دو نوع صدا آسیب می بینند: صدای ناگهانی و بلند (مثل صدای انفجار) ، یا صدای دایمی و بلند ( مثل صدای کارگاه چوب بری یا موسیقی های پر و سرو صدا)

 صدای ناگهانی و بلند می تواند موجب کاهش شنوایی فوری شود. این کاهش شنوایی ممکن است دایمی باشد. ساختمان های گوش داخلی به شدت آسیب می بیند. این نوع کاهش شنوایی میتواند با احساس وزوز در گوش و سر همراه باشد که ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد. کاهش شنوایی و وزوز ممکن است یک یا دو طرفه باشد و وزوز می تواند به طور دایمی وجود داشته باشد و یا گاهی در دوران عمر شنیده شود.

 تماس مداوم با صدای بلند نیز می تواند موجب تخریب سلول های مویی و در نتیجه، کاهش شنوایی و وزوز شود. مواجهه با صدای بلند ناگهانی یا مدوام ممکن است فقط باعث کاهش شنوایی گذرا شود. کاهش شنوایی موقت، ۱۶ تا ۴۸ ساعت پس از مواجهه با صدای بلند بر طرف می شود. هر دو فرم NIHL در اثر استفاده منظم از محافظ گوش ( مانند گوشی) قابل پیشگیری هستند.

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن (قسمت 5)
 

 علایم کاهش شنوایی در اثر سر و صدا

 علایم NIHL به تدریج به دنبال یک دوره مواجهه مداوم با سروصدا افزایش می یابند. ممکن است فرد، صداها را با اعوجاج یا گرفتگی بشنود و ممکن است درک صحبت دیگران، برای فرد دشوار شود. ممکن است فرد، متوجه کاهش شنوایی خود نشود و این اختلال از طریق آزمایش شنوایی مشخص شود.

سروصداهای مضر داخل منازل ، بیشتر در اثر جارو برقی، ماشین های چمن زن گازی و دستگاه های نظیر آن ها ایجاد می شوند.

 آیا می توان از کاهش شنوایی ناشی از سروصدا پیشگیری کرد؟

1- NIHL قابل پیشگیری است. تمام افراد باید از خطرات سروصدا آگاهی یابند.

2- باید دانست که کدام صداها موجب آسیب شنوایی می شوند. (صداهای بیش از ۸۵ دسی بل)

3- استفاده از محافظ های گوش در محیط های پر سروصدا مفید است.

4- باید از سرو صداهای خطرناک محیط زندگی اجتناب کرد.

5- باید کودکان را از سروصدا محافظت نمود.

6- باید افراد خانواده ، دوستان و همکاران را نسبت به خطرات سروصدا آگاه ساخت.

7- معاینه به وسیله متخصص گوش و حلق و بینی و انجام شنوایی سنجی به وسیله ادیولوژیست ضروری است.

 وزوز گوش (Tinnitus)

 وزوز گوش، صدایی است که در یک یا هر دو گوش شنیده می شود اولی منشأ خارجی ندارد و از داخل گوش سرچشمه می گیرد و به صورت زنگ زدن، درق و دروق کردن، هیاهو، سوت کشیدن، یا صداهای موزیکال شنیده می شود. وزوز گوش نشانه ای است که همراه با بسیاری از فرم های کاهش شنوایی همراه است و ممکن است نشان دهنده وجود مشکلات بهداشتی دیگر نیز باشد.

 وزوز گوش ممکن است کوتاه مدت یا دایمی باشد و می تواند بر 9 تمرکز فرد تأثیر بگذارد و موجب بی خوابی او شود. در موارد شدید، وزوز ممکن است موجب اضطراب و گاهی افسردگی شود. ممکن است وزوز به حدی شدید باشد که با فعالیت های روزمره تداخل کند.

حدود ۱۵٪ از افراد در بعضی از مراحل زندگی دچار وزوز گوش می شوند. شیوع وزوز گوش در بعد از ۶۰ سالگی بیشتر است.

 علل وزوز گوش

1- کاهش شنوایی: پزشکان به این نتیجه رسیده اند که اغلب افراد مبتلا به انواع کاهش شنوایی به وزوز گوش هم مبتلا هستند.

2- صدای بلند: تماس زیاد با صدای بلند می توانند موجب وزوز و کاهش شنوایی ناشی از صدای بلند شود.

3- داروها: بیش از ۲۰۰ دارو می تواند موجب وزوز گوش شوند.

4- سایر مشکلات بهداشتی: آلرژی ها، تومورها و مشکلات قلبی و عروقی، مشکلات فک و گردن می توانند موجب وزوز گوش شوند. همچنین وجود رومن (واکس گوش) ، بیماری منیر، استرس، ضربه مغزی، پرکاری تیروئید و کم خونی ممکن است با وزوز گوش همراه باشند.

5- وزوز گوشی که به صورت یک طرفه شنیده شود ممکن است در اثر نوعی بیماری توموری، موسوم به نوروم آکوستیک (acoustic neuroma) باشد(فصل ۱۹)

اقدامات لازم

مهم ترین کار، مراجعه به پزشک است. پزشک سعی می کند علت وزوز را بیابد. در این ارتباط لازم است فشار خون، عملکرد کلیه ها، مصرف داروها، رژیم غذایی، یا آلرژی ها بررسی شوند. ممکن است لازم شود بیمار تحت معاینه متخصص گوش و حلق و بینی قرار بگیرد. همچنین ممکن است مراجعه به شنوایی سنج (ادیولوژیست) برای تعیین میزان شنوایی ضرورت یابد.

درمان وزوز گوش

اگر چه وزوز گوش علاج قطعی ندارد، پزشکان چندین درمان را که می تواند منجر به بهتر شدن وضعیت بیمار شود یافته اند.

درمان ها شامل موارد زیر هستند:

1- استفاده از سمعک. بسیاری از افراد مبتلا به وزوز گوش دچار کاهش شنوایی هم هستند. سمعک موجب می شود صداهای مورد نیاز فرد قوی تر شوند و بهتر به گوش برسند. هر چه صدای صحبت سایرین با صدای موزیک بهتر شنیده شود، توجه فرد به وزوز گوش کمتر می شود.

2- استفاده از ماسکر. ماسکرها (masker) ، ابزارهای الکترونیکی کوچکی هستند که با ایجاد صدا، وزوزگوش را تضعیف می کنند. با اینکه ماسکرها موجب از بین رفتن وزوز نمی شوند ولی آن را ملایم تر می کنند .

بعضی از افراد با استفاده از ماسکر بهتر می خوابند. نوعی از ماسکرها را می توان به جای آنکه روی گوش قرار داده شوند به روی بستر قرار داد و بدون شنیده شدن وزوز ، به راحتی خوابید.

3- درمان دارویی. بعضی داروها وزوز گوش را کاهش می دهند. عوارض احتمالی این داروها به وسیله پزشک به بیمار اعلام می شوند.

4- آموزش درمان وزوز گوش. در این درمان از مشاوره و ماسکر به طور توام استفاده می شود. متخصص گوش و حلق و بینی و ادیولوژیست به فرد آموزش می دهند که چگونه با وزوز گوش کنار بیاید. همچنین با استفاده از ماسکر، میزان توجه به وزوز گوش کاهش می یابد. پس از مدتی، عده ای از افراد یاد می گیرند که چگونه به وزوز گوش خود نیاندیشند. البته این کار به زمان نیاز دارد ولی می تواند بسیار مفید واقع شود.

5- مشاوره. ممکن است فرد مبتلا به وزوز گوش دچار افسردگی شود. مشاوره با متخصص یا افراد گروه حمایت از وزوز گوش می تواند مفید واقع شود.

6- آرام سازی. آموزش آرام سازی (relaxation) بسیار مفید است. استرس، وزوز گوش را تشدید می کند. با آرام سازی ، فرد استراحت می کند و بهتر با وزوزگوش کنار می آید. استفاده از داروهای ضد افسردگی در صورت ایجاد اضطراب و افسردگی مفید است. اغلب اطمینان خاطر دادن به فرد، موجب حل مشکل می شود.

گوش دادن به موسیقی موجب فراموش کردن وزوز گوش و نیز پوشیده شدن صدا می شود. بعضی افراد با استفاده از صداهای ضبط شده طبیعت، مثل امواج دریا، باد و یا حتی صدای جیرجیرک با وزوز گوش مقابله می کنند. اجتناب از سیگار، الكل و سروصدای بلند و استفاده از گوشی از تشدید وزوز گوش پیشگیری می کنند.

 اگر وزوز گوش شما به حدی است که شنیدن صدای دیگران را برایتان دشوار می کنند از آن ها بخواهید در موقع صحبت کردن به صورت شما نگاه کنند. این کار به درک گفته های آن ها کمک می کند. از افراد بخواهید بلندتر صحبت کنند ولی فریاد نزنند.

بیشتر بخوانید:

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن(قسمتهای دیگر)

 

منبع: بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن - دکتر علیرضا منجمی

پایگاه خبری حقوق نیوز - بیماری و پیشگیری


 
 



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: