حقوق خبر
پروستات (prostate)

پروستات و بیماری های آن (قسمت 2)

پروستات (prostate)، واژه ای است یونانی به معنی « آنچه که قبل از چیز دیگری ایستاده یا قرار گرفته است».

 پروستات و بیماری های آن (قسمت 2)

پایگاه خبری حقوق نیوز

پروستات و بیماری های آن

 پروستاتیت حاد (باکتریایی)

علایم و نشانه ها

لرز، تب، کمردرد و احساس درد در ناحیه تناسلی و لگن، تکرر ادرار و احساس فوریت ادرار (اغلب در هنگام شب)، اختلال جنسی و یا کاهش میل جنسی احساس سوزش یا درد در هنگام ادرار کردن، درد بدن، عفونت ادراری قابل اثبات از طریق وجود گلبول های سفید و باکتری (میکروب) در آزمایش ادرار، کاهش حجم ادرار، درد و / یا احساس فشار در رکتوم و مقعد، وجود ترشح از پیشابراه در هنگام دفع مدفوع.

ممکن است پروستاتیت حاد از عوارض نمونه برداری (بیوپسی) پروستات باشد.

تشخیص

تشخیص پروستاتیت حاد به دلیل نشانه های آن که حاکی از وجود عفونت هستند نسبتاً ساده است. عامل ایجاد عفونت ممکن است در خون یا ادرار و گاهی در هر دو یافت شود. میکروب های شایع ایجاد کننده پروستاتیت حاد عبارتند از: ایشریشیا کُلی، کلبسیلا، پروتئوس، پسودومونا، ِاِنِتروباکتِر، اِنِتِروکوک، سراتیا و استافیلوکوک طلایی.

پروستاتیت حاد ممکن است در بعضی از بیماران یک وضعیت اورژانس باشد که در این صورت باید بیمار را در بیمارستان بستری کرد و با آنتی بیوتیک های وریدی درمان نمود.

در آزمایش خون، افزایش گلبول های سفید دیده می شود.

در فرد مشکوک به پروستاتیت حاد هرگز نباید ماساژ پروستات (از راه مقعد) انجام داد زیرا ممکن است موجب ورود میکروب ها به خون یا بافت های دیگر شود (سِپسیس؛ sepsis) و در واقع به دلیل آنکه باکتری عامل پروستاتیت به سادگی در ادرار قابل تشخیص است، ماساژ پروستات برای تشخیص بیماری لازم نیست.

در معاینه از راه مقعد معمولاً غده پروستاتی که دچار بزرگی، حساسیت، تورم، سفتی، گرمی و گاهی نامنظمی شده لمس می شود.

آزمایش مخصوصی موسوم به(c - reactive protein ) CRP در اکثر موارد پروستاتیت حاد، افزایش نشان می دهد.

کشت ادرار و بررسی از نظر وجود گلبول های سفید و باکتری ها در مایع پروستات و ادرار.

کشت مایع منی

سیستوسکوپی (مشاهده مثانه و مجرای ادرار به وسیله وارد کردن لوله انعطاف پذیر مخصوص از پیشابراه به داخل مثانه، به منظور بررسی ناهنجاری های ساختمانی یا انسدادهای ناشی از تومور یا سنگ).

درمان

استفاده از آنتی بیوتیک ها نخستین اقدام درمانی در پروستاتیت حاد است و اغلب در مدت کوتاهی (حداکثر ۲ هفته) موجب درمان بیماری می شود.

بعضی از آنتی بیوتیک ها نفوذ بسیار ضعیفی به داخل کپسول پروستات دارند و برخی دیگر، مانند سیپروفلوکساسین، کو – تری موکسازول و تتراسیکلین ها به خوبی از این کپسول عبور می کنند. در پروستاتیت حاد برخلاف پروستاتیت مزمن باکتریایی، نفوذ آنتی بوتیک به پروستات چندان مهم نیست زیرا عفونت شدید موجب گسیختگی سد پروستات – خون می شود.

برای درمان پروستاتیت های حاد بالقوه تهدید کننده حیات باید از آنتی بیوتیک کشنده باکتری (مثل کینولون ها) استفاده کرد و نه آنتی بیوتیک آهسته کننده رشد باکتری (مثل تتراسیکلین).

بیماران بسیار بدحال باید در بیمارستان بستری شوند ولی بیماران نه چندان بدحال را می توان در منزل و با استفاده از استراحت، مسکن، ملین و مایع درمانی درمان نمود.

بیماران دچار احتباس ادرار باید با استفاده از سوند زدن مکرر یا خالی کردن ادرار از ناحیه بالای استخوان عانه (به وسیله سوزن مخصوص)، تحت نظر پزشک درمان شوند.

عدم پاسخ پروستاتیت حاد به آنتی بیوتیک ها، احتمال وجود آبسه پروستات را مطرح می کند و باید آزمایش های تصویر برداری، مانند سونوگرافی از راه رکتوم (transrectal ultrasound; TRUS) انجام شوند.

میکروب ایشریشیا کُلی ( E . coli) قادر است لایه بیولوژیکی تولید کند سبب می شود عامل بیماری زا در پروستات باقی بماند.

عاقبت پروستاتیت حاد

معمولاً پروستاتیت حاد بدون باقی گذاشتن عارضه به طور کامل درمان می شود.

پروستاتیت مزمن باکتریایی

علایم و نشانه ها

پروستاتیت مزمن باکتریایی، بیماری نسبتاً نادری است (کمتر از ۵% بیماران دارای علایم مرتبط با پروستات غیر مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات دچار پروستاتیت مزبور هستند).

این بیماری معمولاً با تابلوی شبیه عفونت ادراری متناوب که با عفونت ادراری عود کننده ای که از عفونت مزمن پروستات منشأ گرفته است تظاهر می یابد. ممکن است به طور کامل نشانه ای موجود نباشد مگر اینکه عفونت مثانه هم روی داده باشد و مشکل سازترین ناراحتی، معمولاً عفونت مکرر مثانه (سیستیت؛ cystitis) است. معمولاً نشانه های بیماری بیشتر طول می کشند و اغلب تب وجود ندارد.

تشخیص

در پروستاتیت مزمن باکتریایی، با اینکه باکتری ها در پروستات حضور دارند ولی معمولاً ایجاد علایم نمی کنند و وجود عفونت پروستات با کشت ادرار و نیز آزمایش مایع پروستات (که از طریق ماساژ پروستات و با وارد کردن انگشت پزشک به داخل مقعد بیمار به دست می آید) تشخیص داده می شود. چنان چه در اثر ماساژ پروستات مایعی به دست نیاید، ممکن است در نمونه ادراری که پس از ماساژ پروستات گرفته می شود، باکتری های مربوط به پروستات وجود داشته باشند.

ممکن است مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات (prostate specif cantigen ; PSA ) که معمولاً در سرطان پروستات افزایش می یابد در پروستات هم افزایش نشان دهد.

درمان

دوره های طولانی (۴ تا ۸ تا ۱۲ هفته ای) درمان با آنتی بیوتیک هایی که به خوبی به پروستات نفوذ می کنند ضرورت دارد (بتا- لاكتام ها و نیتروفورانتویین بی تأثیر هستند).

داروهایی که به خوبی به پروستات نفوذ می کنند عبارتند از: کینولون ها (سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین)، سولفامیدها (كو- تری موکسازول) و ماكروليدها (اریترومایسین، کلاریترومایسین).

عفونت های مقاوم در ۸۰٪ موارد با داروهای مسدود کننده آلفا [مثل تامسولوسین (Flomax)، الفوزوسین ، یا استفاده دراز مدت از دوز کم آنتی بیوتیک درمان می شوند.

عفونت های عود کننده ممکن است ناشی از ادرار کردن ناکافی (در اثر بزرگی خوش خیم پروستات، مثانه عصبی)، سنگ های پروستات یا ناهنجاری ساختمانی پروستات که به عنوان مخزن عفونت عمل می کند باشند.

پیش از این، انجام ماساژ پروستات، اضافه بر دوره های درمان آنتی بیوتیکی را مفید می دانستند ولی این موضوع به اثبات نرسیده است.

عاقبت پروستاتیت مزمن باکتریایی

احتمال عود بیماری، با گذشت زمان زیاد است و به بیش از ۵۰٪ می رسد.

پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

علایم و نشانه ها

درد ناحیه لگن یا میاندوراه (کف لگن یا پرینه؛ perineum)، بدون وجود شواهد عفونت دستگاه ادراری که به مدت بیش از ۳ ماه طول می کشد، علامت اصلی بیماری است. نشانه های بیماری شدت و ضعف پیدا می کنند و درد ممکن است از ناراحتی خفیف تا درد شدید ناتوان کننده باشد. درد ممکن است به پشت و رکتوم (راست روده) منتشر شود و نشستن فرد را با دشواری مواجه سازد.

سوزش ادرار، درد مفصلی، درد عضلانی، خستگی غیر قابل توجیه، درد شکم، درد سوزشی مداوم در آلت و تکرر ادرار ممکن است موجود باشند.

تکرر ادرار و افزایش فوریت ادرار (احساس نیاز فوری به ادرار کردن) ممکن است نشان دهنده وجود التهاب مثانه باشد و نه پروستات.

ممکن است انزال، دردناک باشد زیرا پروستات در هنگام خارج کردن مایع منی منقبض می شود. درد پس از انزال شایع تر است.

بعضی از بیماران دچار کاهش میل جنسی، اختلال عملکرد جنسی و مشکلات نعوظ می شوند. درد پس از انزال از شکایت های بسیار اختصاصی است و پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن را از بزرگی خوش خیم پروستات افتراق می دهد.

علل

درباره علل ایجاد کننده پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن فرضیه هایی ذکر شده است که عبارتند از: اختلال عملکرد محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیه و ناهنجاری های هورمون قشر غده فوق کلیه ناشی از استرس؛ التهاب با منشأ عصبی و نشانگان (سندرم) درد میوفاسیال (درد مربوط به «فاسیا » یا بافت لیفی پوشاننده عضلات و خودِ عضلات). در دو مورد اخیر، بی نظمی دستگاه عصبی موضعی در اثر ضربه اخیر، عفونت یا خلق و خوی مضطرب و انقباض مزمن و ناخودآگاه لگن منجر به التهاب ناشی از آزاد شدن موادی (مثل ماده P) به وسیله سلول های عصبی می شوند.

امروزه اثبات شده است که باکتری ها نقش قابل توجهی در ایجاد این سندرم ندارند بلکه سندرم مزبور با استرس در ارتباط است.

فرضیه های دیگری که به عنوان علل ایجاد این سندرم بیان شده اند عبارتند از:

احتمال وجود باکتری های غیر قابل کشت، از جمله «نانوباکتری ها» و احتمال ویروسی بودن سندرم (ایجاد سندرم در اثر ویروس هایی مانند ویروس هرپس ساده (HSV) و ویروس سیتومگال (CMV)).

عفونت در سندرم پروستاتیت مزمن/ نشانگان درد مزمن لگن ممکن است التهابی در نظر گرفته شود که در آن، ادرار، مایع منی و سایر ترشحات فاقد ارگانیسم ایجاد کننده عفونت هستند ولی سلول های مبارزه کننده با عفونت وجود دارند و یا ممکن است عفونت غير التهابی دانسته شود که در آن، التهاب و سلول های مبارزه کننده با عفونت، هر دو وجود ندارند.

تشخیص

آزمایش های تشخیص قطعی برای این سندرم وجود ندارد. این سندرم به خوبی شناخته نشده است، هر چند که ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد پروستاتیت ها را تشکیل می دهد. سندرم مزبور در هر سنی دیده می شود و بیش از همه در اوایل دهه سوم زندگی روی می دهد. سندرم ممکن است التهابی یا غیر التهابی باشد و همان طور که گفته شد در نوع التهابی، ادرار، مایع منی و سایر مایعات مربوط به پروستات حاوی سلول های چرکی (گلبول های سفید مرده) هستند و در نوع غير التهابی این سلول ها یافت نمی شوند.

آزمایش ادرار و ترشحات پروستات از نظر وجود گلبول های سفید، در این سندرم مورد اختلاف نظر است.

مفید بودن PSA خون، تصویربرداری های معمول پروستات و آزمایش از نظر وجود میکروارگانیسم کلامیدیا تراکوماتیس و اوره آپلاسما برای تشخیص این سندرم به اثبات نرسیده است.

حساسیت خارج پروستاتی در ناحیه شکم / لگن در نیمی از افراد مبتلا به سندرم درد مزمن لگن وجود دارد.

نکته

مردان مبتلا به پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن نسبت به سایرین بیشتر دچار سندرم خستگی مزمن و سندرم روده تحریک پذیر می شوند و ممکن است مقدار PSA خون آنها افزایش یابد.

درمان

بررسی و درمان پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن به دلیل ناشناخته بودن علت آن دشوار و چالش برانگیز است.

این بیماری ممکن است به روش های درمانی غیر متمرکز بر پروستات مانند فیزیوتراپی، روان درمانی و درمان دارویی پاسخ دهد.

«پروتکل درمانی استانفورد» که اخیراً برای درمان این سندرم انتشار یافته است، ترکیبی است از درمان دارویی (شامل داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای مثل آمی تریپتیلین و داروهای آرام بخش بنزودیازپین)، روان درمانی [آرام سازی متناقض (paradoxical relaxation)] و فیزیوتراپی (آزاد سازی نقاط برانگیزاننده کف لگن و عضلات شکم و نیز ورزش های شبیه یوگا با هدف شل کردن کف لگن و عضلات شکم). پروتکل های درمانی کنونی تا حد زیادی بر شل سازی عضلات ناحیه لگن یا مقعد و درمان آرام سازی تدریجی به منظور کاهش استرس ایجاد کننده سندرم متمرکز شده اند. فیزیوتراپی بیوفیدبک به منظور آموزش چگونگی کنترل عضلات کف لگن ممکن است موثر باشد.

ورزش های هوازی می توانند به بیمارانی که دچار سندرم خستگی مزمن نیستند یا علایم بیماری آنها در اثر ورزش تشدید نمی شود کمک کنند.

طب سوزنی در بعضی بیماران مفید بوده است.

بعضي شواهد حکایت از آن دارند که آلرژی های غذایی و عدم تحمل به بعضی مواد غذایی ممکن است در تشدید این سندرم نقش داشته باشند. در بعضی از بیماران عدم تحمل به گلوتن یا بیماری سلیاک دیده شده است. در این موارد حذف ماده غذایی عامل می تواند به درمان بیماری کمک کند.

داروهایی که در درمان این سندرم به کار رفته اند عبارتند از:

1. داروهای مسدود کننده آلفا (مثل تامسولوسین، آلفوزوسین) به طور متوسط موثر هستند و باید حداقل ۳ ماه از آنها استفاده کرد.

2. داروی Quercetin در مطالعات تحت کنترل با دارونما موثر بوده است. این دارو، بازدارنده ماست سل ها است و التهاب و استرس اکسیداتیو در پروستات را کاهش می دهد و باید روزی ۲ بار، هر بار ۵۰۰ میلی گرم به مدت ۴ هفته تجویز شود.

3. عصاره گَرده (Cernilton) نیز در کارآزمایی ها به عمل آمده موثر بوده است.

4. محدود سازی رژیم غذایی، استفاده از داروی گاباپنتین و آمی تریپتیلین که به طور شایع صورت می گیرد به طور دقیق مورد ارزیابی قرار نگرفته اند.

نکته

استفاده از آنتی بیوتیک ها در پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن توصیه نمی شود و جراحی تنها در موارد خاص ضرورت دارد.

پروستاتیت التهابی بدون علامت

این بیماری هنگامی تشخیص داده می شود که سلول های مبارزه کننده با عفونت وجود دارند ولی نشانه های شایع پروستاتیت مانند اشکال در ادرار کردن، تب، کمردرد و درد لگن و غیره یافت نمی شوند.

با آزمایش مایع منی یا بافت پروستات می توان بیماری را تشخیص داد.

پروستاتیت التهابی بدون علامت غالباً در هنگام بررسی سایر مشکلات و بیماری ها مثل ناباروری یا سرطان پروستات تشخیص داده می شود.

درمان

این نوع پروستاتیت نیاز به درمان ندارد. در مردان مبتلا به ناباروری همراه با این نوع پروستاتیت از آنتی بیوتیک ها و / یا داروهای ضد التهاب استفاده می شود.

نکته

پروستاتیت، مسری نیست و جزء بیماری های مقاربتی به شمار نمی آید ولی با این حال ممکن است در نتیجه بیماری های مقاربتی مختلف ایجاد شود.

چه کسانی در خطر ابتلا به التهاب پروستات قرار دارند؟

اگرچه تمام مردان در هر سنی در خطر ابتلا به التهاب پروستات قرار دارند در بعضی موارد احتمال ایجاد این بیماری بیشتر است.

این موارد عبارتند از:

• عفونت اخير مثانه، مجرای ادراری یا عفونت هر قسمت دیگر از بدن

• آسیب یا ضربه ناحیه میاندوراه (منطقه بین بیضه و مقعد)

• غیر طبیعی بودن دستگاه ادراری

• بزرگی پروستات

• نزدیکی از راه مقعد

• استفاده اخیر از سوند ادراری یا سیستوسکوپ

بزرگی خوش خیم پروستات

هیپرپلازی خوش خیم (تکثیر غیرطبیعی سلول های طبیعی)، (benign prostatic hyperplasia ; BPH) که به آن بزرگ شدگی (هیپرتروفی) خوش خیم پروستات هم گفته می شود، اختلالی است که در آن اندازه پروستات به مقدار بسیار زیاد افزایش می یابد و مشکلات ادراری ایجاد می نماید.

بزرگ شدگی خوش خیم پروستات می تواند موجب افزایش آنتی ژن اختصاصی پروستات (prostate specific antigen; PSA) به میزان ۲ تا ۳ برابر طبیعی شود. این افزایش، نشان دهنده وجود سرطان پروستات نیست. ولی هرچه میزان PSA بالاتر باشد احتمال ابتلای فرد به سرطان پروستات بیشتر است.

بعضی از علایم بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان پروستات شبیه یکدیگر هستند ولی به نظر نمی رسد ابتلا به بزرگی خوش خیم پروستات احتمال ایجاد سرطان پروستات را افزایش دهد ولی ممکن است فرد مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات، به طور همزمان به سرطان پروستات تشخیص داده نشده نیز مبتلا باشد یا در آینده مبتلا به سرطان مزبور شود. بنابراین، موسسه ملی سرطان و انجمن سرطان آمریکا توصیه می کنند که تمام مردان بالای ۵۰ سال، سالی یک بار ضمن مراجعه به اورولوژیست، تحت معاینه انگشتی پروستات از راه مقعد و آزمایش PSA قرار بگیرند تا از این طریق بتوان وجود سرطان پروستات را به موقع تشخیص داد.

 

بیشتر بخوانید:

پروستات و بیماری های آن (قسمت های دیگر)

آناتومی و وظایف دستگاه تناسلی مردان

 

 

 

منبع: راهنمای پزشکی خانواده/پروستات و بیماری های آن-تألیف و ترجمه: دکتر علیرضا منجمی



+ 0
مخالفم - 0

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: