حقوق خبر
گوش

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن (قسمت پایانی)

تشخیص اختلال تعادل پیچیده است زیرا انواع بسیاری از این اختلالات وجود دارند و بیماری های دیگر، شامل عفونت های گوش، تغییرات فشار خون، برخی مشکلات بینایی و بعضی داروها نیز موجب اختلال تعادل می شوند

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن (قسمت پایانی)
 

پایگاه خبری حقوق نیوز

سمعک و انواع آن

سمعک (Hearing aid) وسیله ای الکترونیکی و باتری دار است که صدا را تقویت می کند و به نحوی تغییر می دهد که فرد بتواند با استفاده از آن برقراری ارتباط با سایرین و محیط اطراف خود را بهبود بخشد. سمعک ها صدا را از طریق یک میکروفن دریافت می کنند و سپس امواج صوتی را به پیام ها (سیگنال های الکتریکی تبدیل می نمایند. تقویت کننده (آمپلیفایر) بلندی سیگنال را افزایش می دهد و سپس صدا را از راه یک بلندگو به گوش می فرستد.

کاهش شنوایی ممکن است «هدایتی» باشد ( که در آن ، امواج صوتی نمی توانند به گوش داخلی برسند. و در اثر مشکلات مختلفی مانند وجود سرومن یا واکس در گوش، عفونت گوش، وجود مایع میانی در اثر عفونت یا أتيت میانی، یا پارگی پرده صماخ ایجاد می شود).

نوع دیگر کاهش شنوایی ، نوعی « حسی عصبی» است که در آن، عصب شنوایی یا سلول های مویی گوش داخلی در اثر افزایش سن، سروصدا، بیماری، آسیب دیدگی، عفونت، ضربه سر، داروهای سمی برای گوش) یا اختلالات ارثی تخریب می شوند. کاهش شنوایی ممکن است از نوع مختلط هدایتی و «حسی عصبی» باشد. کاهش شنوایی هدایتی، اغلب با روش های دارویی یا جراحی قابل اصلاح است ولی کاهش شنوایی حسی عصبی معمولا" قابل بازگشت نیست.

 در افراد مبتلا به کاهش شنوایی بعضی یا تمام مشکلات زیر ایجاد می شوند:

1- اشکال در شنیدن صحبت دیگران، به ویژه در هنگام وجود صداهای زمینه ای

 2- وزوز، سوت زدن یا زنگ زدن گوش

3- اشکال در شنیدن صدای رادیو یا تلویزیون با صدای معمولی

4- خستگی و تحریک پذیری ناشی از تلاش برای شنیدن

5- گیجی یا مشکلات تعادلی

اَدیولوژیست ( متخصص شنوایی سنجی) بر اساس نتایج آزمایشاتی که به عمل می آورد مشخص می کند که آیا استفاده از سمعک برای فرد مفید است یا نه؟ سمعک ها به ویژه برای بهبود شنوایی و تکلم افراد مبتلا به کاهش شنوایی حسی عصبی مفید هستند.

 برای بسیاری از افراد«قیمت» عامل مهمی در تهیه سمعک محسوب می شود.

 استفاده از دو سمعک به تعادل صداها، بهتر شدن توانایی درک کلمات در مکان های پرسروصدا و آسان تر شدن تعیین محل صداها کمک می کند.

انواع سمعک

سمعک، انواع مختلف دارد و هر نوع ، بر حسب طراحی، میزان تقویت صدا و اندازه، از مزایای مختلفی بر۔ خوردار است.

قبل از خرید هر نوع سمعک درباره گارانتی و امکان تعویض آن سؤال کنید. اکثر سازندگان سمعک اجازه می دهند خریدار در صورت لزوم از ۳۰ تا ۶۰ روز بعد بتواند سمعک را مسترد کند و پول خود را پس بگیرد.

 چهار نوع اصلی سمعک برای کاهش شنوایی حسی عصبی وجود دارد:

1. سمعک داخل گوشی(in- the- Ear , ITE )

این نوع سمعک به طور کامل در داخل گوش خارجی قرار می گیرد و در کاهش شنوایی خفیف تا شدید به کار می رود. قاب این نوع سمعک از جنس پلاستیک سخت است.

ITEها می توانند با مکانیسم های تکنیکال اضافی ای مانند سیم پیچ تلفن (تله کویل telecoil) تطابق پیدا کنند. تله کویل، نوعی سیم پیچ مغناطیسی کوچک است که در سمعک قرار میگیرد و انتقال صدا از تلفن را بهبود می بخشد. ITE ها ممکن است در اثر واکس گوش یا ترشحات داخل گوش آسیب ببینند و اندازه کوچک آن ها می تواند مشکلات تنظیم و فیدبک را سبب شود. معمولا" از این نوع سمعک در کودکان استفاده نمی شود زیرا باید با رشد کودک، قاب سمعک را عوض کرد.

2. سمعک پشت گوشی (Behind- the- Ear, BTE)

این نوع سمعک در پشت گوش قرار میگیرد و به قالب گوشی پلاستیکی متصل شده است که در قسمت داخلی گوش خارجی جا می گیرد.اجزای سمعک در محفظه ای قرار دارند که در پشت گوش واقع می شود. صداها از طریق قالب گوشی به داخل گوش منتقل می شوند.BTEها در تمام سنین، در کاهش شنوایی خفیف تا مفرط به کار می روند. چنان چه قالب BTE به طور مناسب قرار نگرفته باشد می تواند موجب بروز« فیدبک» شود که به صورت صدای سوت به گوش می رسد.

3.سمعک مجرایی (Canal aid)

این نوع سمعک در داخل مجرای گوش جای می گیرد و در دو اندازه در دسترس است:

الف) سمعک داخل مجرایی (In - the - canal , ITC ) که بر طبق اندازه و شکل کانال گوش سفارش داده و ساخته می شود و برای کاهش شنوایی خفیف یا نسبتا شدید به کار می رود.

ب) سمعک کاملا" داخل مجرایی (completely in canal - CIC) در مجرای گوش مخفی می شود و برای کاهش شنوایی خفیف تا نسبتا شدید به کار می رود. تنظیم و بیرون آوردن سمعک های مجرایی به دلیل کوچک بودن ممکن است برای استفاده کنندگان آن ها دشوار باشد و نمی توان در آن ها از تله کویل ( سمعک داخل گوشی، شماره ۱ سطور قبلی) و وسایل اضافی دیگر استفاده کرد. این نوع سمعک ها همچنین ممکن است در اثر واکس داخل گوش و ترشحات گوش آسیب ببینند. سمعک های مجرایی معمولا" برای کودکان توصیه نمی شوند.

4. سمعک بدنی (Body Aid)

این نوع سمعک به کمربند یا جیب فرد متصل می شود و به وسیله یک سیم در گوشی قرار می گیرد سمعک بدنی در کاهش شنوایی مفرط به کار می رود. سمعک بدنی به دلیل بزرگ بودن می تواند بسیاری از گزینه های پردازش سیگنال را شامل شود ولی معمولا" فقط وقتی مورد استفاده قرار میگیرد که نتوان از سایر انواع سمعک استفاده کرد.

 آیا همه انواع سمعک به یک شکل کار می کنند؟

مکانیسم های داخلی سمعک ها، حتی در صورت شبیه بودن شکل ظاهری آن ها، با یکدیگر متفاوت است. در ساخت سمعک ها از سه نوع مدار استفاده می شود:

1. آنالوگ / قابل تنظیم: ادیولوژیست، میزان صدا و سایر ویژگی های لازم فرد را مشخص می کند و سپس لابراتوار بر اساس ویژگی های تعیین شده سمعک را می سازد. این نوع مدار سمعک عموما ارزان ترین نوع است.

2. آنالوگ/ قابل برنامه ریزی: در این نوع، أدیولوژیست برای دادن برنامه به سمعک از کامپیوتر استفاده می کند. مدار این نوع سمعک ها با بیش از یک برنامه یا موقعیت تطابق دارد. چنان چه سمعک مجهز به دستگاه کنترل از دور باشد، فرد می تواند بر حسب شرایط محیط، برنامه آن را تغییر دهد. از نوع آنالوگ / قابل تنظیم می توان در همه انواع سمعک استفاده کرد.

3. دیجیتال/ قابل برنامه ریزی: در این نوع، ادیولوژیست سمعک را به وسیله کامپیوتر برنامه ریزی می کند و می تواند کیفیت صدا و زمان پاسخ دهی را برحسب هر فرد تنظیم نماید. در این نوع سمعک ها از میکروفن، گیرنده، باتری و تراشه کامپیوتری استفاده می شود. مدار دیجیتال بیشترین امکان تنظیم سمعک را در اختیار ادیولوژیست قرار می دهد و می توان از آن در تمام انواع سمعک استفاده کرد. این نوع سمعک ها معمولا" گران ترین نوع سمعک هستند.

 چه انتظاراتی باید از سمعک داشت؟

استفاده موفقیقت آمیز از سمعک به زمان و شکیبایی نیاز دارد. سمعک باعث شنیدن صدا به شکل طبیعی یا حذف سروصداهای زمینه ای نمی شود. عادت کردن به سمعک، فرایندی تدریجی، شامل آموزش گوش دادن در محیط های مختلف و خو کردن به شنیدن صداهای مختلف است. در صورتی که از سمعک استفاده می کنید، سعی نمایید تا در شرایط بدون استرس، هر بار چند ساعت آن را به کار گیرید تا با نحوه استفاده از آن آشنا شوید. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در زمینه برنامه های ضروری برای رفع نیازهای استفاده از سمعک با ادیولوژیست خود تماس بگیرید.

 سؤال هایی که باید قبل از خرید سمعک پرسیده شوند

قبل از خرید سمعک سؤال های مهم زیر را از ادیولوژیست بپرسید:

1- آیا کاهش شنوایی من با دارو یا عمل جراحی قابل درمان است؟

2- بهترین روش بهبود کاهش شنوایی من کدام است؟

3- قیمت سمعک لازم برای من چه قدر است؟

4- چه مدت برای آزمایش سمعک در اختیار دارم؛ چنان چه سمعک را پس از گذشت مدت آزمایش مسترد کنم، چه مقدار از پول آن پس داده می شود؟

5- مدت ضمانت (گارانتی) سمعک چه قدر است و آیا می توان آن را افزایش داد؟

6- آیا ضمانت، شامل نگهداری و تعمیرات هم می شود؟

7- آیا ادیولوژیست می تواند سمعک را تنظیم کند و سرویس و تعمیرات جزیی سمعک را به عهده بگیرد؟آیا در زمانی که سمعک نیاز به تعمیر دارد، سمعک دیگری به عنوان جایگزین موقت داده می شود؟

8- ادیولوژیست چه آموزش هایی می دهد؟

9- آیا می توان از وسایل کمکی مثل تله کویل در سمعک استفاده کرد؟

مشکلاتی که می توان تا زمان عادت کردن به سمعک انتظار داشت

- ادیولوژیست نحوه استفاده و محافظت از سمعک را به شما یاد می دهد. چگونگی قرار دادن سمعک و برداشتن آن، تنظیم صدا، تمیز کردن سمعک، تشخیص سمعک گوش راست و چپ و نحوه تعویض باتری را از ادیولوژیست یاد بگیرید.

- از ادیولوژیست سوال کنید چه مدت طول میکشد تا به سمعک عادت کنید. همچنین سوال نمایید که چگونه باید سمعک را در شرایط وجود اشکال شنوایی آزمایش کنید و چگونه می توانید صدا و یا برنامه سمعک را برای صداهای خیلی بلند یا خیلی ضعیف تنظیم کنید.

- ممکن است هنگام قرار دادن سمعک، با صدای خیلی بلند صحبت کنید. این مساله در افرادی که به تازگی از سمعک استفاده می کنند بسیار شایع است. ادیولوژیست ممکن است بتواند این مشکل را برطرف کند و یا ممکن است قادر به این کار نباشد. به هر حال اکثر افراد با گذشت زمان خودشان این مشکل را رفع می کنند.

- ممکن است سمعک «سوت بکشد». به این وضعیت «فیدبک» گفته می شود که ناشی از اندازه ی سمعک است و یا به دلیل افزایش و متراکم شدن واکس (جرم) داخل گوش و یا وجود مایع در گوش روی می دهد. در صورت ایجاد فیدبک به ادیولوژیست مراجعه کنید.

- ممکن است سروصدای زمینه به گوش برسد. به خاطر داشته باشید که سمعک به طور کامل صداهایی را که متمایل به شنیدن آن ها هستید از سایر صداها جدا نمی کند ولی همچنین ممکن است سمعک دچار اشکالی شده باشد. موضوع را با ادیولوژیست مطرح کنید.

 نکاتی درباره مراقبت از سمعک

- سمعک را از گرما و رطوبت دور نگه دارید.

- باتری هایی را که تمام شده اند فورا تعویض کنید.

- سمعک را مطابق دستورالمعل ارایه شده تمیز کنید.

- در هنگام استفاده از سمعک از اسپری و یا سایر فراورده های آرایشی و بهداشتی مو استفاده نکنید.

- وقتی از سمعک استفاده نمی کنید آن را خاموش نمایید.

- باتری ها و سمعک های کوچک را از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید.

 اختلالات تعادل

اختلال تعادل، اختلالی است که موجب می شود به فرد احساس بی ثبات بودن بدن، گیجی ، منگی، یا احساس در حرکت بودن یا شناور بودن دست بدهد. در فصل ۱ گفته شد که «لابیرنت»، عضوی در گوش داخلی است که بخش مهمی از دستگاه دهلیزی (تعادلی بدن را بر عهده دارد. این عضو با سایر دستگاه های بدن مثل چشمها، عضلات، استخوآن ها و مفاصل و حسگرهای آن ها برای حفظ موقعیت و تعادل بدن همکاری می کند. این دستگاه ها، همراه با مغز و دستگاه عصبی می توانند منشأ مشکلات تعادلی باشند.

 علایم اختلالات تعادل

در هنگام ایجاد اختلال تعادل ، فرد برای حفظ موقعیت بدنی خود دچار اشکال می شود، به عنوان مثال ممکن است تصور کند «اتاق می چرخد و ممکن است نتواند بدون تلوتلو خوردن راه برود و یا حتی قادر به بلند شدن از جای خود نباشد. بعضی از نشانه های اختلال تعادل عبارتند از :

- احساس گیجی یا سرگیجه

- به زمین افتادن یا وجود احساس آن

- احساس سبکی (منگی) یا احساس گیج بودن

- تاری دید

- عدم شناسایی موقعیت

- بعضی افراد ممکن است دچار تهوع و استفراغ، اسهال ، غش، تغییر ضربان قلب و فشار خون ، ترس ، اضطراب یا اضطراب حاد و شدید ( پانیک) شوند.

- برخی واکنش ها نسبت به نشانه های عدم تعادل عبارتنداز : خستگی، افسردگی و کاهش تمرکز، نشانه ها ممکن است طی مدت کوتاهی ظاهر و ناپدید شود و یا برای مدت طولانی تر وجود نداشته باشند.

 عوامل ایجاد کننده اختلال تعادل

- عفونت ها (ویروسی یا باکتریایی)

- ضربه سر

- جراحی گوش

- اختلالات گردش خون که بر گوش داخلی یا مغز تأثیر گذاشته باشند.

- بعضی داروها، الكل

- افزایش سن

- بعضی بیماری ها

- اختلالات مغزی

- آسیب دیدگی دستگاه های بینایی یا اسکلتی مثل عدم تعادل عضلات چشم و التهاب مفصلی (آرتریت)

- بیماری حرکت (به مبحث بیماری حرکت در همین فصل مراجعه کنید)

- عفونت و التهاب گوش

- بیماری نوروم آکوستیک

اختلالات تعادل ممکن است ناشی از مشکلات هریک از چهار ناحیه زیر باشند:

- اختلال سیستم دهلیزی محیطی، اختلال در لابیرنت.

- اختلال سیستم دهلیزی مرکزی، اختلال در مغز یا اعصاب ارتباطی آن.

- اختلال سیستمیک ، اختلال قسمتی از بدن ( به جز سرو مغز).

- اختلال عروقی، یا مشکلات گردش خون.

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن (قسمت پایانی)
 

بعضی از اختلالات تعادلی شایع

1- سرگیجه وضعیتی ناگهانی خوش خیم (Benign paroxismal positional vertigo- BPPV)

به صورت سرگیجه کوتاه مدت و شدیدی حس می شود که علت آن تغییر در وضیعت سر است. این نوع سر گیجه ممکن است در هنگام چرخیدن به چپ یا راست در زمان بلند شدن از بستر در هنگام صبح و یا در موقع آنگاه کردن به طرف بالا( مثل برای برداشتن چیزی از روی تاقچه) ایجاد شود. علت این نوع سرگیجه معلوم نیست هر چند ممکن است در اثر عفونت گوش داخلی، ضربه سر یا افزایش سن ایجاد شود.

2- التهاب لابیرنت (لابیرنت)

عفونت یا التهاب گوش داخلی موجب گیجی و کاهش تعادل بدن می شود.

3- بیماری منیر( Menier' s disease)

بیماری منیر یکی از علل ناتوان کننده بروز سرگیجه و عدم تعادل است. این بیماری با سرگیجه، وزوز گوش و گاهی کاهش شنوایی فزاینده همراه است. حملات بیماری اغلب ناگهانی هستند و ممکن است چند دقیقه یا چند ساعت طول بکشند و موجب سرگیجه شدید و عدم تعادل می شوند. بیمار اغلب دچار تهوع و استفراغ و احساس فشار در گوش مبتلا و حرکات پرشی غیر طبیعی چشم ها (نیستاگموس) می شود.

سرگیجه ممکن است به طور مداوم و یا فقط در طول حمله و جود داشته باشد. در بین حمله ها ممکن است شنوایی بهبود یابد ولی در اثر تکرار حملات بدتر می شود. با گذشت زمان تعداد حملات افزایش می یابد. سن شیوع بیماری ۲۰ تا ۶۰ سالگی و میزان ابتلای مردان و زنان یکسان است . بیماری بیشتر در سفید پوستان نژاد قفقازی دیده می شود و ممکن است چند نفر از افراد فامیل مبتلا به آن باشند. پیشگیری از بیماری امکان پذیر نیست.

معمولا" بیماری فقط یک گوش را مبتلا می کند. نخستین بار پزشک فرانسوی به نام Prosper Meniere در سال ۱۸۶۱ این بیماری را شرح داده است. در بیماری منیر، حجم مایع در داخل قسمتی از گوش داخلی، موسوم به «لابیرنت» ( فصل ۱) تغییر می کند. همان طور که می دانیم لابیرنت از دو بخش استخوانی و غشایی تشکیل می شود و بخش غشایی به وسیله بخش استخوانی محصور شده است و وظیفه آن شنوایی و برقراری تعادل بدن است. الابیرنت غشایی از مایعی به نام «اندولنف» پر شده است که با حرکت سر، حرکت می کند و در نتیجه، گیرنده های عصبی واقع در لابیرنت غشایی، پیام هایی را درباره حرکت بدن به مغز می فرستند.

افزایش اندولنف می تواند منجر به متورم و متسع شدن لابیرنت غشایی شود که به این اختلال «هیدروپس آندولنفاتیک» می گویند. بسیاری از پژوهشگران تصور می کنند پاره شدن لابیرنت غشایی به اندولنف اجازه میدهد تا با پری لنف (مایع دیگر گوش داخلی که فضای بین لابیرنت غشایی و گوش داخلی استخوانی را اشغال می کند) مخلوط شود و در نتیجه، علایم بیماری منیر به وجود آیند.

دانشمندان عوامل محیطی، مانند آلودگی صوتی و عفونت های ویروسی و نیز عوامل زیستی را از علل احتمالی ایجاد بیماری منیر ذکر کرده اند. سرگیجه بیماری منیر به صورت دورانی و ناتوان کننده است و بیمار را مجبور به دراز کشیدن می کند. حملات سرگیجه می توانند منجر به تهوع شدید و استفراغ و تعریق شوند و اغلب بدون علایم هشدار دهنده یا با علایم هشدار دهنده ناچیز آغاز می شوند.

در بعضی از بیماران، حمله با وزوزگوش، کاهش شنوایی، یا احساس پر بودن یا وجود فشار در گوش مبتلا اغاز می شود. به طور معمول، حمله به صورت ترکیبی از سرگیجه، وزوزگوش و کاهش شنوایی به مدت چند ساعت شناخته می شود. در بعضی از بیماران، فقط چند بار در سال احساس سرگیجه خفیف ایجاد می شود و در بعضی دیگر، بیماری به شکل وزوز گوش شدید و غیر قابل کنترل در هنگام خوابیدن بروز می کند. همچنین ممکن است مبتلایان به بیماری منیر برای مدت های طولانی دچار کاهش شنوایی و احساس عدم تعادل باشند. سردرد، ناراحتی شکمی و اسهال از نشانه هایی هستند که گاهی در بیماری منیر وجود دارند.

 تشخیص بیماری منیر بر اساس سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی، آزمایش های شنوایی و تعادلی و ام. آر. آی (MRI) صورت می گیرد. آزمایش ABR که در آن فعالیت الکتریکی عصبی شنوایی و ساقه مغز اندازه گیری می شود برای افتراق میان کاهش شنوایی حسی که از گوش داخلی منشاء می گیرد) ، از کاهش شنوایی عصبی (که منشاء آن، عصب شنوایی است) مفید است. الکترو کوکلئوگرافی که فعالیت الکتریکی گوش داخلی را در پاسخ به صدا ثبت می کند به اثبات تشخیص بیماری منیر کمک می نماید.

برای آزمایش دستگاه دهلیزی یا تعادلی، پزشکان گوش ها را با آب یا هوای گرم و سرد تحریک می کنند، این آزمایش موسوم به «آزمایش کالریک» است و موجب حرکت های سریع چشم (نیستاگموس) می شود و می تواند به تجزیه و تحلیل اختلال تعادلی کمک کند. از آنجا که رشد تومور می تواند نشانه های مشابه بیماری منیر ایجاد کند، انجام ام. آر. آی برای تشخیص اینکه آیا تومور موجب سرگیجه و کاهش شنوایی شده است یا نه ضرورت دارد.

بیماری منیر علاج قطعی ندارد. با این حال غالبا با محدود کردن احتباس مایعات بدن از طریق تغییر رژیم غذایی مانند رژیم کم نمک یا بدون نمک و عدم مصرف کافئین یا الكل) یا با مصرف دارو، نشانه های بیماری کنترل می - شوند. ممکن است تغییر داروهایی که موجب کنترل آلرژی گردش خون گوش داخلی می شوند کمک کند.

حذف سیگار و کاهش سطح استرس در بعضی از افراد شدت نشانه ها را کاهش می دهد. برای کنترل سرگیجه پایدار و ناتوان کننده بعضی از بیماران مبتلا به منیر از اعمال جراحی مختلفی استفاده می شود از جمله: «لابیرنتکتومی) (برداشتن عضو حسی گوش داخلی) که می تواند به طور مؤثر، سرگیجه را کنترل کند ولی موجب از دست رفتن شنوایی می شود و تنها در بیمارانی انجام می شود که گوش آن ها شنوایی عملکردی نداد) و «نوروکتومی دهلیزی» که به طور انتخابی سرگیجه را ضمن حفظ شنوایی کنترل می کند ولی با خطرات جراحی همراه است. اخيرة تجویز آنتی بیوتیک های معروف «جنتامایسین» یا «استرپتومایسین» جنتامایسین به طور مستقیم در فضای گوش داخلی و استرپتوماسین به شکل تزریقی) به طور عمومی در تمام جهان برای کنترل سرگیجه بیماری منیر به کار می روند.

این آنتی بیوتیک ها اثر سمی بر سلول های مویی دستگاه تعادلی دارند و جنتامایسین می تواند بر سلول های مویی کوکلئا هم تأثیر بگذارد و در نتیجه موجب کاهش شنوایی هم می شود. در واقع از عارضه ی این داروها برای درمان سرگیجه منیر استفاده می شود. در خلال حمله بیماری منیر، بیمار باید در محیط بدون سر و صدا دراز بکشد و یا با قرار دادن وسایلی مثل گوشی، دور از سروصدا قرار بگیرد. داروهای کنترل کننده تهوع و سرگیجه مفید هستند. آنتی هیستامین ها و داروهای مدر را می توان به منظور کاهش دفعات حمله تجویز نمود. اجتناب از استرس، استفاده از آرام سازی relaxation) و رژیم کم نمک هم ممکن است کمک کنند.

4. نورونیت وستیبولر

نوعی عفونت عصب دهلیزی (وستیبولر) است که عموما منشا ویروسی دارد. اختلال عملکرد دهلیزی موجب بروز یک حمله ناگهانی منفرد سرگیجه شدید همره با تهوع و استفراغ می شود ولی علایم شنوایی (کاهش شنوایی و وزوزگوش) وجود ندارند. بیماری اغلب در بزرگسالان جوان یا میان سال ایجاد می شود.

5. فيستول پری آنف

عبارت است از نشت مایع گوش داخلی به گوش میانی که ممکن است به دنبال ضربه سر، فعالیت ورزشی، یا به ندرت بدون علت شناخته شده ایجاد شود. در این بیماری پاره شدن پنجره گرد همراه با نشت پری لنف به داخل گوش میانی منجر به کاهش شنوایی حسی عصبی می شود.

6. بیماری حرکت (motion sickness)

در این بیماری که به آن کینتوز ( kinetosis) هم گفته می شود عدم هماهنگی میان حرکت درک شده به وسیله سیستم بینایی و حس حرکت سیستم دهلیزی و جود دارد. بر حسب علت، این بیماری را می توان به انواع بیماری دریا ( دریا زدگی) ، ماشین گرفتگی، بیماری شبیه به بیماری حرکت (Simulation sickness) یا فضازدگی (که در فضانوردان ایجاد می شود) تقسیم کرد. گیجی، خستگی و تهوع، شایع ترین علایم بیماری حرکت هستند.

شایع ترین فرضیه درباره علت بیماری حرکت، مکانیسم دفاعی بر ضد سموم عصبی (نور توکسین ها) است. هنگامی که احساس حرکت ( ولی نه دیدن آن) وجود دارد ( به عنوان مثال، در داخل کشتی بدون پنجره)، گوش داخلی احساس حرکت را به مغز انتقال می دهد ولی چشم ها به مغز خبر می دهند که حرکتی در کار نیست چون آن را نمی بینند). در نتیجه این عدم هماهنگی ، مغز نتیجه می گیرد که یکی از این دو مورد، «توهم» است و تصور می کند که این توهم ناشی از خوردن سم است و در نتیجه برای دفع این سم، مرکز استفراغ را تحریک می کند و استفراغ روی می دهد.

در بیماری شبیه به بیماری حرکت که به آن «simulation sickness» گفته می شود، علایمی شبیه بیماری حرکت وجود دارند و بیماری در اثر بازی با کامپیوتر و یا بازی های ویدیویی بروز می کند.

برای درمان بیماری حرکت، یک راه شایع و ساده، نگاه کردن به بیرون از پنجره وسیله نقلیه در حال حرکت و خیره شدن به افق، در مسیر حرکت است. در مسافرت هایی که هنگام شب و یا در کشتی بدون پنجره انجام می شوند، بستن یکی از چشم ها و یا خوابیدن مفید است. در نتیجه این کار، عدم هماهنگی میان چشم ها و گوش داخلی از بین می رود. هوای تازه و خنک می تواند تا حدودی بیماری حرکت را کاهش دهد. داروهای بدون نیاز به نسخه مثل دیمن هیدرینات و مکلیزین برای درمان بیماری حرکت مفید هستند. اسكوپولامین (که گاهی به شکل برچسب های پوستی 5 / 1 میلی گرمی و یا به شکل قرص های جدید تر ۰/ ۴ میلی گرمی به کار می رود) مؤثر است. متوکلوپرامید و پروکلرپرازین هر چند به طور گسترده برای درمان تهوع به کار می روند برای پیشگیری و درمان بیماری حرکت بی اثر هستند. داروهای آنتی هیستامین تسکین دهنده ای مثل پرومتازین در درمان بیماری حرکت کاملا" موثر هستند ولی موجب خواب آلودگی قابل ملاحظه می شوند. ریشه زنجبیل ضد تهوع ملایمی است و مکیدن زنجبيل متبلور یا جرعه جرعه نوشیدن چای زنجبیلی می تواند به تسکین تهوع کمک کند.

 تشخیص اختلالات تعادل

تشخیص اختلال تعادل پیچیده است زیرا انواع بسیاری از این اختلالات وجود دارند و بیماری های دیگر، شامل عفونت های گوش، تغییرات فشار خون، برخی مشکلات بینایی و بعضی داروها نیز موجب اختلال تعادل می شوند.

ارزیابی عدم تعادل و سرگیجه باید به وسیله پزشک متخصص گوش و حلقی و بینی صورت گیرد. از جمله آزمایش های لازم برای تشخیص ، معاینه شنوایی، آزمایش خون، الکترونیستاگموگرافی (ENG؛ آزمایش دستگاه دهلیزی) ، یا آزمایش های تصویر برداری سر و مغز هستند. تست کالریک را می توان به عنوان بخشی از ENG انجام داد. در این آزمایش در هر گوش مقداری آب گرم و سپس آب سرد وارد می شود و میزان نیستاگموس ایجاده شده مورد بررسی قرار می گیرد. نیستاگموس خفیف یا موجود نبودن نیستاگموس می تواند نشان دهنده اختلال گوش داخلی باشد.

آزمایش دیگر دستگاه وستیبولر، «پوسچروگرافي» (posturography) است که در آن باید بیمار بر روی یک صفحه مسطح مخصوص قابل حرکت در داخل یک محیط دیداری تحت کنترل بایستد. پس نوسان بدن در پاسخ به حرکت صفحه و / یا محیط دیداری ثبت می شود.

 درمان اختلالات تعادل

گزینه های درمانی مختلفی برای اختلالات تعادل وجود دارند. یک گزینه ، عبارت است از درمان بیماری عامل ایجاد عدم تعادل (مثل عفونت گوش، سکته مغزی یا اسکلروز مولتیپل). درمان دیگر ورزش های باز آموزی تعادل (توان بخشی دهلیزی) ، شامل حرکات سر و بدن است که به طور ویژه برای هر بیمار مشخص می شوند. این ورزش ها به وسیله متخصصان آگاه به دستگاه دهلیزی و ارتباط آن با سایر دستگاه های بدن تجویز می شوند.

نوروپاتی شنوایی (Auditory neuropathy)

 نوروپاتی شنوایی، نوعی اختلال شنوایی است که در آن ، صدا به طور طبیعی به گوش داخلی وارد می شود ولی انتقال سیگنال ها از گوش داخلی به مغز دچار اختلال است. این بیماری از شیر خوارگی تا بزرگسالی، ممکن است ایجاد شود ولی در مجموع در صد کمی از افراد مبتلا به اختلال شنوایی را شامل می شود.

 ممکن است شنوایی مبتلایان، طبیعی باشد و یا کاهش شنوایی خفیف تا شدید وجود داشته باشد. در این بیماران همیشه ضعف درکی - گفتاری وجود دارد، یعنی بیماران در درک واضح گفتار دچار مشکل هستند. بیمار ممکن است قادر به شنیدن صداها باشد ولی در تشخیص لغات با مشکل رو به رو می شود. صداها ممکن است به صورت تدریجی ظاهر و محو شوند و ناهمگاه باشند.

 علل نوروپاتی شنوایی

علل بیماری به خوبی معلوم نیست. در بعضی موارد، آسیب سلول های مویی گوش داخلی که اطلاعات مربوط به صدا را از راه دستگاه عصبی به مغز انتقال می دهند موجب این بیماری می شود. سایر علل عبارتند از اختلال ارتباط میان سلول های گوش داخلی و اعصابی که از گوش داخلی به مغز می روند یا آسیب خود عصب.

عوامل خطر نوروپاتی شنوایی

در بعضی کودکان و نوزادان مبتلا به نوروپاتی شنوایی، مشکلاتی از قبیل یرقان، زایمان پیش از موعد، پایین بودن وزن هنگام تولد و ناکافی بودن اکسیژن رسانی قبل از تولد وجود دارد. علاوه بر این بعضی داروهای مورد استفاده برای درمان عوارض طبی در زنان باردار با نوزادان، سلول های مویی گوش داخلی نوزاد را از بین می برند و موجب نوروپاتی شنوایی می شوند.

نوروپاتی شنوایی در بعضی از افراد فامیل یافت می شود و به این دلیل ممکن است در برخی موارد، عوامل ژنتیکی دخالت داشته باشند.

تشخیص نوروپاتی شنوایی

از آزمایش های ABR و OAE  برای تشخیص بیماری استفاده می شود. در این بیماری، نتیجه ABR قابل چشم پوشی یا بسیار غیر طبیعی و نتیجه OAE ، طبیعی است. طبیعی بودن OAE نشان دهنده عملکرد طبیعی سلول هایی مویی خارجی است.

آیا نوروپاتی شنوایی بهتر یا بدتر می شود؟

بعضی از نوزادان مبتلا به نوروپاتی شنوایی بهبود می یابند و در طول یک یا دو سال شروع به شنیدن و صحبت کردن می کنند. در تعدای دیگر، وضعیت بیماری ثابت می ماند و در گروهی نیز تشدید می شود. در بزرگسالان مبتلا شنوایی ممکن است بر حسب عامل زمینه ای، در وضعیت پایدار باقی بماند و یا شدت و ضعف پیدا کند، یا به طور پیشرونده تشدید یابد.

درمان ها و وسایلی که به برقراری ارتباط بیماران با سایرین کمک می کنند:

1- بعضی از متخصصان استفاده از سمعک و وسایل شنیداری شخصی مثل دستگاه های FM را برای برخی کودکان و بزرگسالان مفید می دانند. ایمپلنت (کاشت حلزون ( فصل ۱۳) نیز به بعضی از بیماران کمک می کند.

2- اکثر پژوهشگران با این کار که والدین کودک مبتلا باید با تیمی از متخصصان که وضعیت کودک و گزینه های درمانی لازم برای او و نیز اعضای فامیل و مراقبان وی را تعیین می کنند همکاری نمایند موافق هستند. ○ دو روش برای چگونگی آموزش شیرخواران و کودکان مبتلا به نوروپاتی شنوایی در زمینه نحوه برقراری ارتباط وجود دارد. یکی، استفاده از «زبان علامتی» به عنوان اولین زبان کودک است و در روش دیگر، استفاده از مهارت های شنیداری و مهارت در مکالمه همراه با به کارگیری فن آوری هایی مثل سمعک وایمپلنت حلزونی است. از ترکیب دو روش مذکور نیز می توان استفاده کرد.

بعضی از متخصصان معتقدند که به ویژه برای کودکان مبتلا به نوروپاتی شنوایی، یادگیری بر قراری ارتباط، فقط از طریق زبان مکالمه ای دشوار است زیرا غالبا" درک گفتاری آنان اغلب به شدت مختل است. کودکان بزرگتر و بزرگسالان مبتلا که قبلا" زبان مکالمه ای آن ها تکامل یافته است ممکن است از آموزش لب خوانی سود ببرند.

بیماری نوروم آکوستیک (Acoustic neuroma)

نوروم (neuroma) به توموری گفته می شود که از یک عصب رشد می کند و یا تا اندازه زیادی از سلول های عصبی و رشته های عصبی ساخته می شود.

نوروم اکوستیک (تومور عصبی شنوایی، Acoustic neuroma) که به آن شوانوم دهلیزی(vestibular schwanoma) هم گفته می شود، تومور غیر بدخیم عصب شماره ۸ مغزی است و اکثرا از سلول های پوشاننده غلاف میلین عصب (سلول های شوان) عصب دهلیزی تحتانی منشأ می گیرد ولی گاهی منشأ آن لابیرنت است . نوروم آکوستیک حدود ۶٪ از تومورهای داخل جمجمه، حدود ۳۰٪ از تومورهای ساقه مغز و حدود ۸۵٪ از تومورهای زاویه بین مخچه و پونز ( پل مغز) را تشکیل می دهد.

نوروم آکوستیک بیشتر در بزرگسالان دیده می شود و در کودکان بسیار ناشایع است.

علایم و نشانه های بیماری نوروم آکوستیک (Acoustic neuroma)

1- کاهش شنوایی شایع ترین نشانه است و بیشتر، نوع حسی عصبی آن دیده می شود.

2- وزوز گوش بسیار شایع است و معمولا" به صورت یک طرفه ایجاد می شود.

3- سرگیجه شایع نیست ولی در بعضی از بیماران وجود دارد. در تومورهای کوچک تر، سرگیجه دیده می شود.

4- حدود ۷۰% از بیماران دارای تومورهای بزرگ دچار احساس نامتعادل بودن ( نه سرگیجه واقعی) هستند.

5-  اختلالات عصبی صورت فقط در تومورهای بزرگ دیده می شوند.

تشخیص بیماری نوروم آکوستیک (Acoustic neuroma)

- ادیومتری سنتی مفیدترین آزمایش تشخیص نوروم آکوستیک است.

- آزمایش ABR

- ام. آر. آی به تأیید تشخیص کمک می کند

- الکترونیستاگموگرافي (ENG - فصل ۱۷) اغلب غیر طبیعی است.

- حدودا" در ۵۰% بیماران، آزمایش ENG غیر طبیعی توام با کاهش (فقدان) یک طرفه در آزمایش کالریک (صل ۱۷) وجود دارد.

- گاهی نوروم آکوستیک در جریان انجام اسکن یا MRI برای یافتن علت بیماری دیگر (مثل سردرد میگرنی) به طور اتفاقی تشخیص داده می شود.

 درمان بیماری نوروم آکوستیک (Acoustic neuroma)

سه گزینه مشخص برای درمان نوروم آکوستیک وجود دارد:

1- درمان طبیعی یا « انتظار و مشاهده» ( درمان محافظه کارانه یا نگه دارنده)

2- عمل جراحی برای خارج کردن تومور

3- استفاده از «چاقوی گاما» ( gamma - knife ، عبارت است از تاباندن پرتوی گاما به تومور، بدون عمل جراحی و در موارد اضطراری، هنگام بالا بودن خطر جراحی به کار می رود) و یا استفاده از «رادیوتراپی استریو تاکتیک» (که عبارت است از تاباندن پرتوهای گاما و از نظر کلی شبیه روش چاقوی گاما است).

 عوارض عمل جراحی

- خطر مرگ (5/0 تا 2 درصد)

- سکته مغزی (نادر)

- آسیب دیدگی مخچه، پل مغزی و بخش گیجگاهی مغز (نادر)

- نشت مایع مغزی نخاعی ( در ۵ تا ۱۵ درصد بیماران)

- مننژیت ( ۲ تا ۱۰ درصد)

- ضعف عضلات صورت

- احتمال کاهش شنوایی (بلافاصله بعد از عمل)

- سردرد( ۱۰ تا ۳۴ درصد)

- عدم تعادل

بیشتر بخوانید:

بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن(قسمتهای دیگر)

 

منبع: بیماری های گوش و سیستم تعادلی بدن - دکتر علیرضا منجمی

پایگاه خبری حقوق نیوز - بیماری و پیشگیری


 

 



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: