امروز: چهارشنبه, ۰۵ آذر ۱۳۹۹ برابر با ۰۹ ربيع الآخر ۱۴۴۲ قمری و ۲۵ نوامبر ۲۰۲۰ میلادی
کد خبر: 263713
۱۵۴۴
۱
۰
نسخه چاپی

معنای امضای پشت چک چیست؟

دلایل امضای پشت چک چیست؟ در قراردادهای تجاری و یا قراردادهایی که طرفین در امور اقتصادی تنظیم می کنند و یا حتی روابط حقوقی که افراد بدون تنظیم قرارداد چک به دلائل مختلف اعم از چک برای پرداخت وجه،برای ضمانت،به علت حسن انجام کار و دهها مورد دیگر به کار می رود بسیار اتفاق می افتد که از اشخاص دیگر نیز تقاضا می شود چکهای صادره را پشت نویسی یا ظهر نویسی نمایند.که دارای آثار و پیامدهای حقوقی خواهد بود.که هرچه آگاهی نسبت به حدود مسئولیتها بیشتر باشد آسیبهای ناخواسته کمتر خواهد بود.از ایم امور پشت نویسی چک امری شایع است.بنابر مبتلابه بودن این امور و مسائل ناظر به مسئولیت پشت نویس چک لازم است مواردی را بیان نماییم.در بدو امر نیز باید گفت که گاها به امضاء پشت چک،امضا ظهر چک یا ظهرنویسی نیز گفته می شود(ظهر در زبان عربی به معنای پشت می باشد)که به یک معنا است.

آثار حقوقی امضاء پشت سند چک

همانگونه که می دانیم اسناد حقوقی و قانونی دارای آثار و ایجاد کننده مسئولیتها و حقوقی هستند. و به لحاظ قضایی نیز تقریبا می توان گفت یکی از مهمترین دلایل اثبات کننده به شمار می آیند. در این میان اسناد تجاری و بازرگانی از مهمترین انها به شمار می آیند.چک نشاندهنده دین و بدهی شخص است. و صادر کننده ان با صدور چک، یه وجود وجه در حساب بانکی خود اذعان داشته و به بانک دستور می دهد ان را به دارنده پرداخت نماید و همینطور مسئولیت حقوقی و کیفری آن را می پذیرد.

اما در همین سند چک ممکن است اشخاص دیگری نیز مسئولیت داشته باشند، که این امر با امضاء آنها بروز و ظهور می نماید. در روی چک که صرفا صادر کننده امضاء خواهد کرد، البته می تواند امر صدور چک توسط یک یا چند شخص صورت بپذیرد.مانند اینکه حساب دو امضاء باشد و یا چک مربوط به شرکت بوده و صاحبین امضاء اسناد تعهد آور نظیر چک، یک یا چند شخص باشند. که مسئولیت این اشخاص موضوع این مطلب نیست.

آثار حقوقی امضاء پشت سند چک

تعریف پشت نویسی

پشت نویسی چک، نوشتن عبارت یا عباراتی است بر پشت سند (چک) که بیانگر انتقال حق مندرج در سند مزبور و اثبات‌کننده‌ی آن است.

انواع پشت نویسی چک

ظهرنویسی چک معمولاً به دو منظور صورت می‌گیرد:

الف- به منظور انتقال چک

دارنده چک با امضا در پشت چک، آن را به شخص دیگری منتقل می‌کند. در صورتی‌که وجه مندرج در چک در سررسید توسط صادر کننده تأمین نگردد، بانک محال‌علیه (بانک پرداخت‌کننده‌ی وجه) اقدام به صدور گواهی‌نامه عدم پرداخت می‌نماید.

ب- به‌منظور ضمانت از صادرکننده یا پشت نویس قبلی

در این حالت برای معتبر نمودن بیشتر چک نزد دارنده‌ی آن، شخص ثالثی به عنوان ضامن، پشت‌ چک را امضا می‌نماید که ممکن است از صادر‌کننده ضمانت نماید یا از پشت نویس قبلی.

آثار حقوقی امضاء پشت سند چک

مسئولیت پشت نویس در هریک از انواع پشت نویسی چک

برای بحث در خصوص پشت نویسی چک باید به قانون تجارت (مواد مربوط به پشت نویسی برات) رجوع کرد زیرا از یک سو، قانون صدور چک، مسئولیت مدنی پشت نویسان چک را به قانون تجارت ارجاع داده است و از سوی دیگر در خود این قانون مواد مستقلی در خصوص ظهرنویسی چک وجود ندارد بلکه به مواد مربوط به پشت نویسی برات انتقال داده شده است.

بر اساس آنچه عنوان شد اگر پشت نویسی چک به منظور انتقال چک باشد، دارنده‌ی چک در صورتی می‌تواند به پشت نویس مراجعه و مبلغ چک را مطالبه نماید که گواهی‌نامه‌ی عدم پرداخت تا ۱۵ روز از زمان سررسید چک صادر شود. در این حالت او می‌تواند به هریک از صادرکننده و یا پشت نویس، جهت دریافت طلب رجوع کند. در غیر اینصورت (خارج از زمان ۱۵ روز)، پشت نویس در مقابل دارنده‌ی چک بری شده و دارنده فقط می‌تواند از صادرکننده‌ی چک، طلب خود را مطالبه نماید.

اما در صورتی‌که پشت نویسی چک به منظور ضمانت باشد، چنانچه چک پس از مراجعه به بانک به‌دلیل عدم موجودی برگشت بخورد و به‌عنوان چک برگشتی تلقی گردد، ضامن به‌همراه کسی که از او ضمانت نموده مسئول پرداخت می‌گردد و در این فرض محدودیت زمانی در برگشت چک و غیره در قانون پیش‌بینی نشده و دارنده در هر زمان می‌تواند به ضامن و دیگر مسئولین چک، جهت وصول مبلغ مندرج در چک رجوع کند.همان‌طور که ملاحظه می‌شود امضاء چک به عنوان ضامن، مسئولیت بیشتری را نسبت به امضاء به‌عنوان انتقال‌دهنده به‌همراه دارد.

اما چگونه می‌توان تشخیص داد که امضاء پشت نویس در حکم ضمانت است یا انتقال؟

معیارهای تشخیص ضمانت‌کننده از انتقال‌دهنده در ظهرنویسی چک‌ها

۱ـ پشت نویسی جهت انتقال فرع بر مالکیت چک است. یعنی تنها کسی می‌تواند پشت نویس انتقال‌دهنده به‌حساب آید که در هنگام امضا، دارنده‌ی چک بوده باشد. پس اگر شخصی به‌جز دارنده‌ (ثالث) پشت چک را امضاء کرده باشد، انتقال‌دهنده نیست و باید ضامن محسوب شود.

۲- اگر امضا کننده قصد خود را از امضاء در پشت چک اعلام داشته اصولاً معیار تشخیص، اراده‌ی امضا‌کننده است. در واقع اگر امضا‌کننده اعلام کند که بابت انتقال امضاء کرده است، برای تشخیص نوع پشت نویسی به‌همین عبارت استناد می‌شود.

۳ـ اگر امضاکننده قصد خود را اعلام نکرده و به‌دلیلی معلوم است که او هنگام امضا دارنده‌ی چک بوده، حتی اگر سند در وجه حامل باشد، صرف امضاء او حمل بر پشت نویسی به‌منظور انتقال می‌گردد و اگر هنگام امضاء ثالث بوده (دارنده نبوده)، امضاء او حمل بر ضمانت خواهد شد.

۴ـ اگر معلوم نیست که امضاکننده شخص ثالث بوده یا دارنده، بر مبنای اماره تصرف باید او را دارنده‌ی چک تلقی کرد. لذا امضاء او باید حمل بر پشت نویسی به‌منظور انتقال شود.

اما فارغ از نوع پشت‌ نویسی چک، نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که علیه پشت نویس، چه از نوع ضامن و چه از نوع انتقال‌دهنده، نمی‌توان شکایت کیفری کرد و حکم جلب گرفت و باید به‌ شکل حقوقی طرح دعوی شود. در مورد چک کیفری و چک حقوقی نیز در مقاله مرتبط با آن‌ها به‌تفصیل صحبت شده است.

  • منبع
  • امیرآذرباد وکیل پایه یک دادگستری
  • خدمات حقوقی آی خدمت

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید