امروز: پنج شنبه, ۰۷ اسفند ۱۳۹۹ برابر با ۱۲ رجب ۱۴۴۲ قمری و ۲۵ فوریه ۲۰۲۱ میلادی
کد خبر: 267816
۵۴۴
۱
۰
نسخه چاپی
حقوق مالکیت معنوی ( Intellectual Property Rights)

حقوق مالکیت معنوی از لحاظ حقوقی 2

در سال 1309 اولین قرارداد مالکیت ادبی میان ایران و آلمان از سوی مجلس شورای ملی تایید شد. پس از استقرار رژیم مشروطه و افزایش نشر کتاب، نیاز به قوانین حمایت کننده از مولفان، روز به روز بیشتر شد

پایگاه خبری حقوق نیوز

حقوق مالکیت معنوی از لحاظ حقوقی

پیشینه مالکیت معنوی در ایران

در سال 1309 اولین قرارداد مالکیت ادبی میان ایران و آلمان از سوی مجلس شورای ملی تایید شد. پس از استقرار رژیم مشروطه و افزایش نشر کتاب، نیاز به قوانین حمایت کننده از مولفان، روز به روز بیشتر شد. در آن زمان فقط مواد 245 تا 248 قانون مجازات عمومی مصوب 1304، ناظر به حقوق مولفان بود که آن هم این هدف را تامین نمی کرد. از این رو، در نیمه سال 22، 1334 نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی تحت تاثیر تلاش هایی برای حمایت حق مولف به فکر تهیه قانون افتادند.

بدین سان، طرحی مشتمل بر 9 ماده و 2 تبصره، تهیه و به مجلس تقدیم شد. بلافاصله، طرح مذکور به کمیسیون فرهنگ ارجاع گردید، ولی بی دفاع ماند. پس از 2 سال فترت، در سال 1336 به علت فشار هنرمندان و مولفان، کمیسیون مامور تهیه لایحه تالیف و ترجمه، کار خود را به پایان رساند و دولت لایحه قانونی آن را مشتمل بر 16 ماده و 3 تبصره، به مجلس سنا تسلیم نمود. در سال 1342، وزارت فرهنگ و هنر درصدد برآمد تا برای حمایت از هنرمندان ئ مولفان، طرحی جدید ارائه نماید. آقای محمد تقی دامغانی، مامور نوشتن این طرح شد. در فروردین سال 1343، این طرح در 97 ماده به چاپ رسید. در سال 1346، وزارت فرهنگ و هنر با دعوت از دست اندرکاران وزارت خانه، طرح «لایحه حمایت از مولفین، مصنفین و هنرمندان» را تهیه کرد. این لایحه در آبان 1347 به مجلس تقدیم شد و به پیشنهاد احمد شاملو، «قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان» نام گرفت و سرانجام در سوم آذر سال 1348 تصویب شد.

قانون دیگری به نام «قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی» در سال 1352 و سپس «قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزاری رایانه ای» در سال 1379 به تصویب رسید که در مقایسه با قانون کنونی موجود در کشورهای پیشرفته ضوابط ابتدایی و نارسا و برای حل مشکلات موجود و رفع نیاز جامعه احتیاج به اصلاح و تکمیل دارد.

آثار مورد حمایت قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان:

- محسوس بودن شکل اثر

افکار و اندیشه ها تا زمانی که از حالت یک امر ذهنی خارج نگردیده و در قالب یک امر عینی تجسم نگردد قابل حمایت نبوده و حمایت از اندیشه ای که در عالم خارج بروز و ظهور نیافته امری بی معناست این ظهور در هر یک از آفرین های فکری به گونه ای است، به طور مثال یک اثر ادبی به صورت الفاظ و یک اثر هنری در قالب اشکال رنگ ها و خطوط تجلی می یابد.

- اصالت

اصیل بودن اثر الزاماً به معنای نو بودن اثر نیست یعنی نباید حتماً قبلاً وجود نداشته باشد بلکه به این معناست که اثر جدید حاصل فکر و اندیشه پدیدآورنده آن اثر باشد و نه تقلید از اثر قبلی، اگرچه هر اثر نویی اصیل هم می باشد. به عنوان مثال اگر دو نقاش یکی پس از دیگری از یک منظره تابلوهای مشابه ای بکشند بدون این که یکی از دیگری تقلید کند اثر هرکدام با توجه به این که انعکاس از شخصیت پدیدآورنده است اصیل محسوب می شود هرچند تابلوی دوم نو نیست.

- چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا برای نخستین بار در ایران

ماده 22 قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان چنین می گوید:« حقوق مادی پدیدآورنده موقعی از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود که اثر برای نخستین بار در ایران چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا شده باشد و قبلاً در هیچ کشوری چاپ یا نشر یا پخش و یا اجرا نشده باشد.»

مقام معظم رهبری در پاسخ به سوال وزیر وقت ارشاد مرقوم فرمودند:« حق تالیف درباره مولفین و مصنفین داخل کشور، امری منطقی است، لیکن انعقاد قرارداد مقابل این حق(کپی رایت) با کشورهای دیگر را در حال حاضر مفید و به مصلحت نمی دانم، بلکه به ضرر و خلاف مصلحت می دانم.»(روزنامه ایران، 6/12/1371)

بیشتر بخوانید:

حقوق مالکیت معنوی از لحاظ حقوقی 1

حقوق مالکیت معنوی از لحاظ حقوقی 3

تهیه کننده: عاطفه کریمی

منبع: جرائم علیه حقوق مالکیت معنوی در حقوق ایران - حمزه اسفندیاری بیات - یاسر شاکری

پایگاه خبری حقوق نیوز - دانشگاهی

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید