امروز: چهارشنبه, ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ برابر با ۱۴ صفر ۱۴۴۳ قمری و ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۱ میلادی
کد خبر: 277523
۶۷
۱
۰
نسخه چاپی

سندروم دهان سوخته | علائم، دلایل و راه های درمان سندروم دهان سوخته

سندروم دهان سوخته | علائم، دلایل و راه های درمان سندروم دهان سوخته

سندرم دهان سوخته چیست؟

در بخش از مجموعه بیماری و پیشگیری حقوق نیوز به بررسی سندروم دهان سوخته پرداخته می شود.

سندرم دهان سوخته (Burning mouth syndrome) یک اصطلاح پزشکی برای یک سوختگی مزمن یا سوزش مکرر در دهان بدون علتی مشخص است. این ناخوشی ممکن است بر زبان، لثه‌ها، لبها، داخل گونه‌ها، سقف دهان و یا بخشهای بیشتر از دهان تاثیر بگذارد. احساس سوزش می‌تواند طوری شدید باشد که انگار دهان شخص سوزانده شده است.

سندرم دهان سوخته یک بیماری نادر است و تنها کمتر از ۲ درصد افراد را مبتلا می‌کند. از آنجایی که پزشکان اطلاعات نسبتا کمی راجع به این بیماری دارند تشخیص و درمان آن می‌تواند مشکل باشد.

سندرم دهان سوخته (BMS) ممکن است به صورت ناگهانی ظاهرشود یا به تدریج با گذشت زمان بروز کند. متاسفانه اغلب اوقات نمی‌توان علت دقیق آن را مشخص کرد. اگر چه به این ترتیب درمان بیشتر به چالش کشیده می‌شود اما می‌توان با همکاری نزدیک با تیم مراقبت پزشکی آن را بهتر کنترل کرد.

ناراحتی ناشی از سندرم دهان سوخته معمولا چندین الگوی متفاوت دارد. ممکن است به صورت زیر باشد:

نوع ۱: موقع بیدار شدن از خواب سوزش ندارد اما علائم در طول روز افزایش می‌یابد. افراد مبتلا به دیابت که سندرم دهان سوخته دارند احتمالا از این نوع هستند.

نوع ۲: افراد علائم مشخصی را در طول روز دارند اما در شب هیچ علامتی ندارند. این اغلب همراه با اضطراب مزمن رخ می‌دهد

نوع۳: علائم موقتی هستند و می‌آیند و می‌روند و این ممکن است مربوط به آلرژی غذایی باشد.

صرفنظر از اینکه چه الگوی دردی داشته باشد، سندرم دهان سوخته ممکن است برای ماه‌ها یا سالها طول بکشد. در موارد نادری، علائم ممکن است خودشان از بین بروند یا تکرار آنها کمتر شود. بعضی حسها ممکن است به طور موقت موقع خوردن یا نوشیدن بروز کند. سندرم دهان سوخته معمولا موجب تغییرات فیزیکی قابل توجه در زبان یا دهان نمی‌شود.

علائم سندرم دهان سوخته

احساسی که افراد مبتلا به این سندروم دارند، مانند احساس ایجاد شده در دهان بعد از نوشیدن یک قهوه گرم و یا خوردن یک سوپ داغ است. با این همه احساس ناشی از این عارضه در افراد مختلف متفاوت است. در حالت کلی، علائم سندروم سوزش دهان عبارتند از:

  • احساس سوزش روی زبان، سقف دهان، لثه، داخل گونه‌ها و پشت گلو که ممکن است بعد از خوردن یا آشامیدن خود را نشان دهد.
  • بی حس شدن زبان که احساسی گذرا است.
  • بلع دشوار
  • خشکی دهان
  • گلو درد
  • تغییر مزه و احساس چشایی، مانند مزه بد فلز در دهان

علت سندرم دهان سوخته

علت سندرم دهان سوخته را می‌تواند به صورت اولیه و ثانویه رده بندی کرد

سندرم دهان سوخته اولیه

وقتی هیچ اختلال بالینی یا آزمایشگاهی را نتوان تشخیص داد، این بیماری سندرم دهان سوخته اولیه یا ایدیوپاتیک نامیده می‌شود. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که سندرم سوختگی زبان اولیه به مشکلات مربوط به اعصاب چشایی و سیستم عصبی مرکزی یا محیطی مرتبط است.

سندرم دهان سوخته ثانویه

گاهی اوقات سندرم زبان سوخته بوسیله یک بیماری زمینه‌ای ایجاد می‌شود. این مورد سندرم دهان سوخته ثانویه نام دارد. مشکلات زمینه‌ای که ممکن است با سندرم دهان سوخته ثانویه مرتبط باشند عبارتند از:

  • خشکی دهان (زروستومی) که بوسیله داروهای مختلف، مشکلات سلامتی، مشکلاتی با عملکرد غدد بزاقی یا عوارض جانبی درمان سرطان باشد.
  • بیماریهای دیگر دهان همچون عفونت قارچی دهان (برفک دهان) ، یک بیماری التهابی به نام لیچن پلانوس یا یک مشکل سلامتی به نام زبان جغرافیایی که زبان ظاهری همانند نقشه دارد
  • کمبودهای غذایی همچون کمبود آهن، روی، فولات (ویتامین B9)، تیامین (ویتامین B1)، ریبوفلاوین (ویتامین B2)، پیریدوکسین (ویتامین B6) و کوبالامین (ویتامین B12)
  • پروتزهای دندانی، به ویژه اگر خوب اندازه نباشند که می‌تواند روی بعضی از عضلات و بافتهای دهان استرس وارد کند یا اگر آنها حاوی موادی باشند که تحریک کننده بافتهای دهان باشد
  • آلرژی یا واکنش به غذاها، طعم دهنده غذا، سایر مواد افزودنی مواد غذایی، عطرها، رنگها یا مواد کار دندانپزشکی
  • ریفلاکس اسید معده (بیماری ریفلاکس معده یا GERD) که محتویات معده وارد دهان می‌شود
  • بعضی از داروها به ویژه داروهای فشار خون
  • عادات دهانی همانند تا کردن زبان، گاز گرفتن زبان و ساییدگی دندانها به هم (دندان قروچه)
  • اختلالات غدد درون ریز همچون دیابت یا تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید)
  • تحریک بیش از حد دهان که ممکن است ناشی از مسواک زدن زبان، استفاده از خمیر دندان ساینده، استفاده زیاد از دهان شویه یا نوشیدن زیاد نوشیدنیهای اسیدی
  • عوامل روانشناختی همچون اضطراب، افسردگی یا استرس

سندروم دهان سوخته | علائم، دلایل و راه های درمان سندروم دهان سوخته

عوامل خطر سندروم دهان سوخته

سندرم دهان سوزان غیر معمول است. البته خطر آن ممکن است بیشتر باشد در صورتی که شرایط زیر موجود باشد:

  • زن بودن
  • یائسگی
  • سن بالای ۵۰ سال

سندرم دهان سوزان معمولا خود بخود شروع می‌شود بدون اینکه عامل آن شناخته شود. با این حال، برخی از عوامل ممکن است خطر ابتلا به سندرم سوزش دهان را افزایش دهد از جمله:

  • بیماریهای اخیر
  • مشکلات دندانی قبل
  • ایمپلنتهای دندانی
  • واکنشهای آلرژی به غذا
  • داروها
  • حوادث دردناک زندگی
  • فشار
  • اضطراب
  • افسردگی

عوارض سندروم دهان سوخته

عوارضی که سندرم دهان سوخته ممکن است موجب آن شوند یا با آن مرتبط باشند عمدتا ناشی از ناراحتی است. آنها به عنوان مثال شامل موارد زیر هستند:

  • مشکل خواب
  • مشکل در خوردن
  • افسردگی
  • اضطراب

پیشگیری سندروم دهان سوخته

هیچ راه شناخته شده‌ای برای پیشگیری از سندرم دهان سوخته وجود ندارد. اما اجتناب از دخانیات، غذاهای اسیدی، غذاهای تند و نوشیدنیهای گازدار و استرس زیاد، ممکن است قادر به کاهش ناراحتی ناشی از سندرم دهان سوخته باشید یا ناراحتی ناشی از سندرم دهان سوخته را کاهش دهید یا از بدتر شدن ناراحتی جلوگیری کنید.

سندروم دهان سوخته | علائم، دلایل و راه های درمان سندروم دهان سوخته

تشخیص سندروم دهان سوخته

هیچ آزمایشی وجود ندارد که بتواند مشخص کند که آیا فرد سندرم سوزش دهان دارد یا خیر. در عوض پزشک یا دندانپزشک سعی خواهد کرد که قبل از تشخیص سندرم دهان سوخته، علل دیگر را رد کند.

پزشک یا دندانپزشک سابقه پزشکی شخص و داروهایی که مصرف می‌کند بررسی خواهد کرد، دهان را معاینه می‌کند و سوالاتی می‌پرسد تا علائم عادات دهانی و مراقبت معمول دهان توضیح داده شود. علاوه بر این دکتر احتمالا یک معاینه کلی انجام خواهد داد تا به علائم بیماریهای دیگر توجه کند.

ممکن است تستهای زیر برای بیمار انجام شود:

  • آزمایش خون. آزمایش خون کامل (CBC)، اندازه گیری سطح گلوکز خون، عملکرد تیروئید، عوامل تغذیه‌ای و عملکرد سیستم ایمنی را بررسی کند که همه آنها ممکن است سرنخهایی را در مورد منشا ناراحتی بیمار بدهند.
  • کشت دهانی یا نمونه برداری. گرفتن و آنالیز نمونه‌ها از دهان می‌تواند تعیین کند که آیا شخص عفونت قارچی، باکتریایی یا ویروسی دارد.
  • تست آلرژی. پزشک شما ممکن است تست آلرژی را برای اینکه ببیند آیا ممکن است نسبت به غذاهای خاص، مواد افزودنی یا حتی موادی در پروتزهای دندان حساسیت داشته باشید.
  • اندازه گیری بزاق. علاوه بر سندرم دهان سوخته ممکن است احساس کنید که خشکی دهان دارید. آزمایش بزاق می‌تواند ثابت کند که آیا جریان بزاق کاهش یافته است یا خیر.
  • تست ریفلاکس معده: این آزمایشهای می‌توانند مشخص کنند که آیا ریفلاکس معده دارید.
  • تصویربرداری: ممکن است پزشک یک MRI، سی تی اسکن یا روشهای تصویربرداری دیگر را برای بررسی مشکلات دیگر سلامتی توصیه کند.
  • توقف مصرف داروها به طور موقت: اگر داروهایی که مصرف می‌کنید باعث ناراحتی دهانی شما شوند، پزشک ممکن است پیشنهاد کند موقتا مصرف آنها را در صورت امکان متوقف کنید تا ببیند آیا ناراحتی شما برطرف می‌شود. سعی نکنید این کار را خودتان انجام دهید چون متوقف کردن بعضی از داروها ممکن است خطرناک باشد بخصوص افرادی که بیماریهای خاصی دارند.
  • پرسشنامه روانشناسی: از بیمار خواسته می‌شود تا پرسشنامه‌هایی را پر کند که می‌توانند به تعیین اینکه علائم افسردگی، اضطراب یا مشکلات روانی دیگر داشته باشد، کمک می‌کند.

درمان سندرم دهان سوخته

درمان سندرم دهان سوخته ، درمان بستگی به بیماریهای زمینه‌ای دارد که ممکن است موجب ناراحتی دهان شده باشند.

به عنوان مثال عوض کردن پروتزهای دندانی نامناسب یا مصرف مکمل برای کمبود ویتامین ممکن است ناراحتی شخص را کاهش دهد. به همین دلیل است مهم است که علت آن مشخص شود. وقتی همه عوامل زمینه ساز درمان شود باید سندرم سوزش زبان هم بهتر شود.

هیچ درمان شناخته شده‌ای برای سندرم دهان سوخته اولیه وجود ندارد و هیچ راه مطمئنی برای درمان آن وجود ندارد. تحقیق جامع در مورد موثرترین روشها با کمبود مواجه است. درمان بستگی به علائم خاص بیمار دارد و هدف درمان کنترل علائم است. ممکن است مستلزم این باشد که چندین روش درمانی قبل از یافتن موردی که بتواند موثر باشد، استفاده شود یا ترکیبی از آنها که به کاهش ناراحتی دهان کمک کند.

درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • فراورده‌های جایگزین بزاق
  • شستشوی دهانی مخصوص یا لیدوکائین
  • کپسایسین یک مسکن قوی درد که از فلفل چیلی به دست می‌آید
  • یک داروی ضد انعقادی به نام کلونازپام (کلونوپین)
  • داروهای ضد افسردگی خاص
  • داروهایی که درد عصبی را مسدود می‌کند
  • درمان روانشناسی

سبک زندگی و درمانهای خانگی سندروم دهان سوخته

علاوه بر درمان پزشکی و داروهای تجویزی، این اقدامات موثر هم ممکن است بروز علائم ناراحتی دهانی را کاهش دهد.

  • نوشیدن مایعات کافی برای کمک به کاهش احساس خشکی دهان یا مکیدن قطعات یخ
  • خودداری از خوردن غذاها و مایعات اسیدی همچون گوجه، آب پرتقال، نوشیدنی گازدار و قهوه
  • خودداری از مصرف الکل و فراورده‌های همراه با الکل چون باعث تحریک پوست سطحی دهان می‌شوند
  • استفاده نکردن از دخانیات
  • اجتناب از غذاهای تند و پر چاشنی
  • اجتناب از فراورده‌های همراه با دارچین یا نعناع
  • سعی شود از خمیر دندان ملایم یا برندهای بدون طعم از جمله آنهایی که مخصوص دندانهای حساس هستند یا آنهایی که بدون دارچین یا نعناع هستند
  • انجام روشهایی برای کاهش استرس

  • منبع
  • مجله قرمز
  • دکتر دکتر

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید