حقوق نیوز
آزمایش های تشخیصی

شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 4)

آنالیز کروموزومی به منظور مطالعه و تجزیه و تحلیل نقایص کروموزومی انجام می شود و به وسیله آن می توان تعداد و ساختمان کروموزوم ها و تغییراتی را که منجر به ناهنجاری می شوند تعیین کرد

حقوق نیوز/ سلامت و بهداشت/ دانستنیهای پزشکی

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 4)

  آزمایش های تشخیصی

تست ورزش (تست استرس) قلبیCardiac Exercise ( stress )test

معرفی: در تست ورزش، تغییرات الکتریکی قلب فرد، در حالی که بر روی تردمیل راه می رود یا دوچرخه ثابتی را رکاب می زند، به وسیله ی دستگاه الکتروکاردیوگرافی (ECG) بر روی نوار ثبت می شود. زمان و سرعت راه رفتن یا رکاب زدن نیز بر روی دستگاه به ثبت می رسد. فشار خون و تعداد ضربان قلب نیز ثبت می شود.

علل انجام آزمایش: بررسی وجود بیماری عروق کرونر در فرد مبتلا به درد قفسه ی سینه؛ افتراق افزایش فشار خون واقعی از پرفشاری ناشی از ورزش؛ مشخص کردن دامنه ی تمرینات ورزشی بی خطر در یک برنامه ی بازتوانی قلبی؛ تشخیص لنگش متناوب در افراد مبتلا به بیماری انسدادی عروق اندام ها، بررسی تأثیر عمل جراحی قلب (مثل بای - پس یا آنژیوپلاستی)؛ بررسی تأثیر داروهای ضد آریتمی و ضد آنژین صدری

نیاز به ناشتا بودن: + (بهتر است از ۴ ساعت قبل از آزمایش، چیزی خورده و آشامیده نشود. همچنین طی این مدت استعمال دخانیات ممنوع است).

روش کار: پس از تعیین فشار خون و تعداد ضربان قلب، برچسب های سینه ای مخصوص در نقاط ویژه نصب الکترودها (کانون های ثبت امواج الکتروکاردیوگرافی) قرار می گیرند و سیم های مخصوص الكترودها به آن ها متصل می شوند. فرد بر روی نوار نقاله (تردمیل Treadmill) با دوچرخه ی ثابت قرار می گیرد. با به حرکت درآمدن تردمیل یا رکاب زدن دوچرخه، تغییرات ضربان قلب بر روی نوار الکتروکاردیوگرافی به شکل منحنی های مخصوص ثبت می شوند. معمولاً ضربان قلب هدف، ۸۰ تا ۹۰ درصد ضربان قلب ماکزیمم است.

عوارض احتمالی: بی نظمی قلبی کشنده (تست ورزش حتما باید در حضور متخصص قلب و عروق و با در دست داشتن امکانات درمانی ضروری انجام شود)؛ آنژین صدری شدید؛ سکته قلبی؛ غش

اقدامات مراقبتی: قبل از انجام تست باید خطرات آن را به فرد توضیح داد و از او رضایت نامه ی کتبی گرفت. فرد باید از لباس و کفش راحت در زمان انجام تست استفاده کند و دمپایی نپوشد. اگر قرار است دارویی قطع شود باید فرد از آن اطلاع پیدا کند. قبل از انجام تست باید نوار قلبی و علایم حیاتی را ثبت کرد. فرد باید در هنگام انجام آزمایش ایجاد هر نوع ناراحتی را اطلاع دهد. (در صورت بروز درد سینه، خستگی، تنگی نفس، ضعف یا سیاهی رفتن چشم ها باید تست را متوقف کرد.) پس از انجام تست باید فرد برای مدتی در وضعیت خوابیده به پشت استراحت کند.

یافته های غیرطبیعی:

1. بیماری های انسدادی عروق کرونر

2. ازدیاد فشار خون ناشی از ورزش

3. لنگش متناوب

4. ریتم های غیرطبیعی قلب

اسکن هسته ای قلب Cardiac Nuclear Scanning

معرفی: هنگامی که نتایج الکتروکاردیوگرافی (نوار قلبی) مربوط به زمان استراحت، غیر طبیعی باشد می توان اطلاعات حاصل از تست ورزش را با استفاده از تصویربرداری به کمک ماده رادیوتوکلئید افزایش داد. این آزمایش، نوعی تصویربرداری قلبی است که اسکن هسته ای قلب نامیده می شود و در آن، تصویربرداری پس از تزریق وریدی ماده ی رادیونوکلئید تاليوم ۲۰۱ یا تکنسيومm ۹۹ سستامیبی در حین استرس ناشی از ورزش (یا استرس دارویی) صورت می گیرد.

تاليوم ۲۰۱، نخستین ایزوتوپی بود که برای این کار مورد استفاده قرار گرفت و امروزه تا حدود زیادی جای خود را به تکنسیوم m ۹۹mTc ) ۹۹ ( داده که انرژی فوتونی بیشتر و نیمه عمر کوتاه تری دارد و در نتیجه می توان دوزهای بیشتری از آن را تزریق نمود و اسکن هایی با کیفیت بالاتر به دست آورد. در واقع با تزریق این مواد رادیوایزوتوپ در زمان استراحت و در طول استرس، تصویری از قلب، با استفاده از دستگاه تعیین کننده ی مقدار اشعه ی جذب شده گرفته می شود.

همه ی سلول های طبیعی عضله ی قلب ماده ی رادیواکتیو را جذب می کنند و بر روی اسکن نوری ظاهر می شوند ولی سلول های دچار ایسکمی (عدم خون رسانی) یا انفارکتوس، این ماده را جذب نمی کنند و به صورت نقاط سرد (نقاط فاقد جذب ماده ی رادیواکتیو و احاطه شده با سلول های طبیعی) دیده می شوند.

روش جدید تر برای تصویربرداری قلبی، استفاده از توموگرافی گسیل پوزیترون ( positron emission tomography ; PET ) با استفاده از آمونیاک N -13 یا روبیدیوم – ۸۲ به منظور تصویربرداری در طول استرس ناشی از ورزش یا دارو است که ایسکمی ناحیه ای قلب را تشخیص می دهد و با تصاویر مربوط به زمان استراحت مقایسه می کند.

علل انجام آزمایش: تشخیص ایسکمی قلبی، انفارکتوس قلبی؛ اختلال عملکرد دیواره ی قلب؛ غربالگری (بیماریابی) انفارکتوس قلبی جدید یا قبلی در بزرگسالان ارزیابی افراد مبتلا به درد قفسه ی سینه؛ قبل و بعد از جراحی بای پس سرخرگ کروتر؛ مقایسه ی درمان جراحی و طبی در خون رسانی ناکافی سرخرگ کرونر؛ ارزیابی بیماران دریافت کننده داروهای سمی برای قلب (مثل بعضی داروهای مورد استفاده در شیمی درمانی)؛ بررسی وسعت و شانس بقا در افراد مبتلا به سکته قلبی؛ ارزیابی عملکرد بطنی در افراد مبتلا به بیماری عضله ی قلب؛ اندازه گیری میزان خون خارج شده از بطن طی سیکل قلبي (ejection fraction)

نیاز به ناشتا بودن: + (مدت کوتاهی قبل از آزمایش). بیمار می تواند صبحانه ی سبک فاقد کافئین بخورد (کوکا، چای، قهوه و شکلات دارای کافئین هستند).

روش کار: در بخش پزشکی هسته ای، بیمار در وضعیت خوابیده به پشت قرار می گیرد و ماده حاجب رادیواکتیو در سیاهرگ وی تزریق می شود. دستگاه شناساننده ی اشعه ی گاما روی قفسه ی سینه (در ناحیه ی قلب) قرار می گیرد. سپس بیمار در حالت خوابیده به پهلو و در نهایت در وضعیت مایل به چپ و راست قرار می گیرد. اسکنر اشعه ی گاما، تصاویر قلب را ثبت می کند و فوراً یک تصویر به دست می آید. در مورد استرس ورزشی با تالیوم، در حین تست ورزش و وقتی ضربان قلب به حداکثر رسید، تالیوم تزریق می شود و سپس بیمار بر روی تخت، به پشت می خوابد و اسکن انجام می شود. ممکن است ۳ تا ۴ ساعت بعد دوباره اسکن تکرار شود. بسته به نوع ماده ی رادیواکتیو به کار رفته، اسکن ۱۵ دقیقه تا ۴ ساعت طول می کشد.

عوارض احتمالی: - (انجام این آزمایش در زنان باردار به دلیل عوارض جنینی ماده ی رایونوکلئید ممنوع است)

اقدامات مراقبتی: از آنجا که مقدار ماده ی رادیوایزوتوپ مورد استفاده کم است، عارضه ای برای بیمار و اطرافیان وی ایجاد نمی کند. پس از آزمایش باید بیمار مقدار زیادی مایعات بنوشد تا مایع رادیوایزوتوپ از بدن دفع شود. در صورتی که ازمایش، همراه با تست ورزش انجام شده است، باید در صورت لزوم، علایم حیاتی در فواصل منظم کنترل شوند.

یافته های طبیعی: جذب ماده ی رادیواکتیو تزریق شده به طور طبیعی به وسیله ی سلول های عضله ی قلب صورت می گیرد و خون رسانی به تمام شاخه های عروق کرونر و میزان خون خارج شده از بطن ها، طی سیکل قلبی طبیعی است.

یافته های غیرطبیعی:

1. بیماری های انسدادی عروق کرونر

2. کاهش عملکرد عضله قلب در اثر ایسکمی، التهاب عضله قلب (میوکاردیت) و نارسایی احتقانی قلب

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 4)

رادیوگرافی قفسه سینه Chest x ray ( CXR)

معرفی: رادیوگرافی قفسه سینه عبارت است از تهیه تصاویر سایه ای بر امولسیون فوتو گرافیک، از ناحیه ی قفسه سینه با استفاده از اشعه ی یونیزاسیون. با عبور پرتوی X از مسیر تابش و برخورد آن به بافت های دارای تراکم های متفاوت، تصویر بر روی فیلم رادیوگرافی ثبت می شود. رادیوگرافی قفسه سینه برای تکمیل ارزیابی دستگاه قلبی ریوی ضروری است.

علل انجام آزمایش: بررسی روتین سلامت قلب و ریه؛ التهاب ریه؛ پلور و پریکارد، تجمع مایع در فضای جنب (پلور)، پریکارد و ریه؛ تجمع هوا در ریه (بیماری انسدادی مزمن ریه ) و پلور؛ شکستگی استخوان های قفسه سینه و مهره ها؛ فتق دیافراگم؛ تعیین اندازه ی قلب؛ تومورهای ریه، قلب و جدار قفسه سینه؛ بسیاری موارد دیگر

نیاز به ناشتا بودن: -

روش کار: بر حسب نوع رادیوگرافی ضروری، فرد در زوایای مختلف در مقابل فیلم (کارتریج) رادیوگرافی قرار می گیرد .در حالت نشسته، خوابیده، ایستاده و پس از تنظیم دستگاه در محل مناسب، دم عمیق انجام می دهد و آن را نگه می دارد و بلافاصله تکنیسین یا متخصص رادیولوژی، عکس قفسه ی سینه فرد را می گیرد. رادیوگرافی قفسه سینه حداکثر طی چند دقیقه انجام می شود.

عوارض احتمالی: چنان چه میزان اشعه تابیده شده صحیح باشد معمولاً عارضه ای ایجاد نمی شود.

اقدامات مراقبتی: بیضه های آقایان و تخمدان های زنان باید با پوشش سربی محافظت شوند. انجام رادیوگرافی در خانم های حامله ممنوع است مگر در شرایط بسیار اضطراری و با رعایت محافظت از جنین در برابر اشعه.

یافته های طبیعی: طبیعی بودن بافت ریه و ساختمان های مجاور آن

یافته های غیر طبیعی:

1. قفسه سینه

2. تومورهای بافت نرم

3. بعضی تومورهای دنده ها و مهره های پشتی

4. شکستگی دنده یا مهره های پشتی

5. تومورهای متاستاتیک به دنده ها یا مهره های پشتی

6. قلب

7. التهاب پریکارد (پرده ی محافظ قلب)

8. بزرگی قلب

9. ريه

10. عفونت های ریوی

11. تومورهای اولیه یا متاستاتیک

12. بیماری انسدادی مزمن ریه

13. آتلکتازی

14. سل

15. آبسه ریه

16. بیماری های مادرزادی ریه

17. اجسام خارجی قفسه سینه، برونش یا مری

18. بسیاری موارد دیگر

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 4)

آنالیز کروموزومی Chromosomal analysis

معرفی: آنالیز کروموزومی به منظور مطالعه و تجزیه و تحلیل نقایص کروموزومی انجام می شود و به وسیله آن می توان تعداد و ساختمان کروموزوم ها و تغییراتی را که منجر به ناهنجاری می شوند تعیین کرد.

علل انجام آزمایش: تعیین اختلالات کروموزومی کاریوتیپی مادرزادی، اکتسابی (کاریوتیپ عبارت است از تعداد، فرم، اندازه و نحوه قرار گیری کروموزوم های بدنی یک فرد یا یک گونه و نیز چگونگی ظاهر شدن مجموعه کروموزومی فرد به صورت دیاگراماتیک، که در آن، کروموزوم ها به شکل زوج هایی با ردیف نزولی از نظر اندازه و بر اساس موقعیت سانترومر قرار می گیرند). کاریوتیپ کروموزومی برای ارزیابی ناهنجاری های مادرزادی، عقب ماندگی ذهنی، ناباروری، مبهم بودن دستگاه تناسلی، تومورها، تشخیص بیماری های مادرزادی خطیر در اواخر حاملگی، سندرم داون (مونگولیسم)، سندرم ترنر، سندرم کلاین فلتر، تأخیر رشد، بلوغ دیررس، تعیین جنسیت جنین، کم کاری غدد جنسی، لوسمی میلوژن مزمن، بررسی محصولات بارداری در موارد سقط جنین یا مرده زایی و سایر موارد انجام می شود.

نیاز به ناشتا بودن: -

روش کار: پس از گرفتن رضایت کتبی از فرد، نمونه ی خون گرفته می شود. گاهی از نمونه های بیوپسی مغز استخوان یا نمونه های حاصل از جراحی و در دوران بارداری از نمونه های به دست آمده از آمنیوسنتز و پرزهای کوریونی استفاده می شود. از نمونه (اسمیر) و رنگ آمیزی سلول های مخاطی دهان هم می توان استفاده کرد که کم هزینه تر ولی برای کاریوتیپ از دقت کمتر برخوردار است. معمولاً نتایج آزمایش، چند ماه بعد آماده می شود و در صورت وجود اختلال و در نتیجه ی آزمایش فرد باید تمامی اعضای فامیل او آزمایش شوند.

عوارض احتمالی: -

اقدامات مراقبتی: در صورتی که نمونه از طریق آمنیوسنتز به دست آمده باشد، باید هر نوع دفع مایع، خونریزی، تب، درد شکم یا حركات غیرطبیعی جنین به پزشک اطلاع داده شود. چنانچه نمونه گیری به وسیله ی بیوپسی مغز استخوان انجام شده باشد در صورت وجود خونریزی، درد شدید و تب بالای 3/38 درجه سانتی گراد و یا وجود چرک و التهاب و علایم عفونت باید به پزشک مراجعه نمود.

یافته های طبیعی:

جنس مذکر: ۴۴ کروموزوم غیرجنسی (اتوزوم) + یک کروموزوم جنسی X و یک کروموزوم جنسی y ؛کاریوتیپ XY ۴۶

جنس مونث: ۴۴ کروموزوم غیرجنسی (اتوزوم) + دو کروموزوم X؛ کاریوتیپ XX ۴۶

یافته های غیرطبیعی:

1. ناهنجاری های مادرزادی

2. بلوغ دیررس

3. ناباروری

4. کم کاری غدد جنسی

5. عقب ماندگی ذهنی

6. مبهم بودن دستگاه تناسلی

7. تومورها

8. سندرم داون

9. کم خونی سلول داسی شکل

10. سندرم ترنر

11. سندرم کلاین فلتر

12. سقط عود کننده

13. سایر موارد

کولونوسکوپی Colonoscopy

معرفی: کولونوسکوپی عبارت است از مشاهده ی لایه ی مخاطی مفروش کننده ی روده ی بزرگ (کولون) بااستفاده از نوعی آندوسکوپ طویل موسوم به کولونوسکوپ

علل انجام: مشاهده ی ضایعات تمام کولون (از مقعد تا انتهای روده ی باریک) به منظور تشخیص پولیپ های التهاب مخاطی، زخم ها و نواحی خونریزی دهندهی فعال، تومورهای خوش خیم و سرطان ها، ناهنجاری های شریانی - وریدی؛ منعقد کردن مناطق فعال خونریزی دهنده به وسیله ی لیزر یا الکترو کواگولاسیون و تزریق عوامل دارویی اسکلروز کننده. بیماری ها و اختلالاتی که نام برده شد با علایمی مانند خون مخفی در مدفوع،خونریزی از دستگاه گوارش تحتانی، تغییر در عادات روده ای و درد شکم تظاهر می یابند.

نیاز به ناشتا بودن: + (بیمار باید از ۲ روز قبل از آزمایش مایعات صاف شده بخورد و از مواد ملين مثل سیترات منیزیم یا قرص بیزاکودیل استفاده کند).

روش کار: بعد از گرفتن رضایت کتبی از بیمار، تنقیه انجام می شود (مگر در موارد مشکوک به انسداد قسمت فوقانی دستگاه گوارش یا وجود دیورتیکولیت یا جراحی اخیر که منجر به برداشتن قسمتی از روده شده باشد). قبل از وارد کردن کولونوسکوپ به بیمار آرام بخش و آتروپین تزریق می شود. بیمار به پهلو می خوابد و کولونوسکوپ به داخل رکتوم فرستاده می شود و پزشک، تحت هدایت آن معاینه ی کامل روده ی بزرگ را انجام می دهد و در صورت لزوم نمونه برداری و جراحی های لازم را انجام می دهد. کولونوسکوپی به وسیله ی متخصص گوارش طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام می شود. برای متسع کردن روده ها، مقداری هوا به داخل آنها پمپ می شود.

عوارض احتمالی: سوراخ شدن روده؛ خونریزی شدید از محل نمونه برداری؛ نفخ شکم یا درد ناشی از عدم دفع هوای پمپ شده به روده ها

اقدامات مراقبتی: کنترل علایم حیاتی بعد از انجام آزمایش؛ نوشیدن مایعات فراوان پس از اتمام آزمایش؛ درصورت خونریزی زیاد یا تکرر مدفوع، نفخ شدید شکم و عدم دفع گاز و نیز در صورت ایجاد تب، لرز، کاهش فشار خون و کم آبی بدن، بیمار باید به پزشک مراجعه کند.

یافته های طبیعی: موجود نبودن ضایعات غیرعادی در کولون

یافته های غیرطبیعی:

1. سرطان کولون

2. پولیپ کولون

3. بیماری التهابی روده (مثل کولیت زخمی یا بیماری کرون)

4. ناهنجاری های شریانی – وریدی

5. هموروئید (بواسیر)

6. دیورتیکولوز

منبع: راهنمای پزشکی خانواده/شرح ساده آزمایش های تشخیصی برای همه- تألیف و ترجمه: دکتر علیرضا منجمی



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: