حقوق نیوز
دانش آموزان و دانشجویان بدانند

راه‌های کسب موفقیت تحصیلی (قسمت 2)

همه ی موجودات زنده به سمت لذت یا آسایش گرایش دارند و از رنج و سختی دوری میکنند. یعنی بیشتر انگیزه های موجودات در جهت دستیابی به لذت و فرار از رنج است.

حقوق نیوز/ روانشناسی/ رفتارشناسی

راه‌های کسب موفقیت تحصیلی (قسمت 2)

موفقیت تحصیلی و راه های رسیدن به آن

 در دنیای امروز بیش از هر چیز، کسب دانش برای ادامه زندگی ضروری است و شاید یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده کیفیت زندگی انسان ها، میزان برخورداری از دانش و آموزش است.

اشتغال به تحصیل یکی از مهم ترین بخش های زندگی برای تعداد زیادی از افراد یعنی دانش آموزان، دانشجویان و دستیاران پزشکی و... می باشد و از بارزترین نمودهای عملکرد آنها است.

از سویی فرد باید از نظر وجوه کلی زندگی موفق و کارآمد باشد تا بتواند عملکرد تحصیلی خوبی داشته باشد.

در این نوشتار با بهره گیری از کتاب موفقیت تحصیلی نوشته دکتر شکوفه موسوی به تشریح مواردی پرداخته می شود که در موفقیت تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان تاثیری مثبت و مهم دارد.

انگیزه های خود را تقویت کنید

همه ی موجودات زنده به سمت لذت یا آسایش گرایش دارند و از رنج و سختی دوری میکنند. یعنی بیشتر انگیزه های موجودات در جهت دستیابی به لذت و فرار از رنج است.

انگیزه ها ممکن است در رابطه با پاداش اولیه باشند. یعنی خودبه خود لذت بخش باشند. به عنوان مثال خوردن در زمان گرسنگی یا نوشیدن در مواقع تشنگی با خوابیدن در موقع خستگی به خودی خود لذت بخش هستند. انگیزه ها ممکن است در رابطه با پاداش ثانویه باشند و به تجربه ای لذت بخش تبدیل شوند، مثل دریافت پول در مقابل انجام دادن یک کار که این پول توانایی فرد را برای برطرف کردن نیازهایش بالا می برد.

انگیزه ها ممکن است در رابطه با دوری از رنج باشند. مثل وقتی که ما رفتاری انجام می دهیم تا تنبیه یا سرزنش نشویم.

وقتی انسان رشد می کند، فکر او وسیع تر و خواسته های او متنوع تر می شوند و ممکن است بسیاری از موقعیت ها برای او لذت بخش تر شوند.

مفهوم رضایت با لذت تفاوت دارد. ممکن است فرد از رضایت خاطر خود احساس لذت کند. در این شرایط با پدیده ای مواجه می شویم که ممکن است حتی با قوانین اولیه زیستی هم متفاوت به نظر آید. یعنی فرد فعالیتی می کند و در حین انجام دادن آن، از فعالیت های لذت بخش چشم می پوشد،

ولی در نهایت احساس رضایت میکند. مثل افرادی که روزه می گیرند و ساعت ها نمی خورند و نمی نوشند، یا مردانی که برای فراهم آوردن وسایل رفاه خانواده در شرایط سخت کار می کنند، یا زنانی که برای فراهم آوردن آسایش اعضای خانواده تلاش می کنند، و دانش آموزان و دانشجویانی که روزها و ماه ها و سال ها، ساعت طولانی درس می خوانند. همه ی این افراد ممکن است از بسیاری از فعالیت های لذت بخش چشم بپوشند ولی کماکان احساس رضایت کنند.

در این جا چه اتفاقی افتاده است؟ سیستم ارزشی فرد که شامل باورها و نگرش های او است باعث می شود که صرف انرژی و وقت در راه یک هدف، برای او معنایی رضایتمندانه پیدا کند. یعنی فرد از این که در جهت اهداف خود تلاش می کند احساس رضایت کند.

نظام ارزشی ¬ هدف گذاری¬ تلاش در جهت رسیدن به هدف ¬ رضایت ¬ لذت

برای برنامه ریزی یک روال درست باید مدنظر داشته باشید که آن روال، پاداش هایی برای شما در پی داشته باشد که باعث ایجاد لذت در شما می شود.

سه نوع پاداش تعریف شده است:

1. پاداش اولیه مثل خوردن، نوشیدن، تفریح کردن.

2. پاداش ثانویه مثل پول، جایزه.

3. پاداش معنوی و اجتماعی مثل تشویق و تأیید شدن.

انگیزه نوعی انرژی را در فرد به وجود می آورد که با علایق، انتخاب ها و اهداف او سازگار است. اگر به رفتار انسان های بسیار موفق مثل: ورزشکاران، هنرمندان، دانشمندان، صنعتگران و هر کسی که در هر کاری موفق بوده است، دقت کنید می بینید که هوشمندی چشمگیری در کارهای خود دارند که در درجه اول از انگیزه و هدفمندی آنها ناشی می شود.

این انرژی و شوق را نمی توان به کسی تزریق کرد، نمی توان با عتاب و خطاب بی انگیزگی را در کسی از بین برد. بهترین راه افزایش انگیزه، دانستن این است که خودتان چه می خواهید نه دیگران از شما چه می خواهند. وقتی بدانید هدفی از آن شما است انگیزه های تان قوی می شود و فعالیت هایی که در جهت رسیدن به هدف می کنید باعث رضایت خاطر شما می شوند.

به خاطر داشته باشید که همیشه از هر موقعیتی برای لذت بردن و رسیدگی به علائق خود استفاده کنید بعد از هر تلاشی علاوه بر احساس رضایت، تجربه ای لذت بخش را نیز به خود هدیه کنید.

مناسب ترین روال زندگی را انتخاب کنید

ما در زندگی خود شاهد روال های بسیاری هستیم: روال روز و شب، تغییر فصل ها، روال رشد از تولد تا سالمندی و ... روال های محیطی بر رفتارهای جانداران تأثیر دارند.

ما انسان ها انواع روال ها را در مسیر رشد و رفتارهای خود تجربه می کنیم. مثل خواب، بیداری، خوردن، فعالیت کردن، استراحت کردن و... تنظیم و حفظ روال ها در عالی ترین مراکز مغزی صورت می پذیرد.

در بسیاری از بیماری ها، روال عادی زندگی به هم می ریزد: مثلاً در افسردگی روال خواب و اشتها به هم می ریزد. و به طور کلی در بسیاری از موارد ممکن است به هم خوردن روال خواب، استراحت، فعالیت، غذا خوردن و... از عدم سلامت در حکایت کند. بنابراین باید به دنبال علت بود و سعی کرد آن علت رفع شود.

در بسیاری از مواقع، فرد روال زندگی خود را با مسائل محیطی تنظیم می کند: پخش فوتبال یا سریال های تلویزیونی، شرکت در مهمانی ها، همراهی با دوستان در یک گردش شبانه، نشستن پشت رایانه، تلفن های شبانگاهی و اشتغال به SMS و .... این رفتار ما به سرعت به عادات ثابتی تبدیل می شوند که تأثیر جدی و منفی بر عملکرد روزانه ی ما دارند. دانش آموز و یا دانشجو با تعجب می بیند این فعالیت ها که به دلخواه و تحت نظر او بوده اند، به راحتی او را رها نمی کنند. او شب ها وقت کافی برای استراحت ندارد. از طرفی صبح هم سر ساعت خاصی باید بیدار شود و زندگی روزمره را شروع کند و چون فردی خسته است، حال و حوصله ی خوبی ندارد. وقت کافی برای آماده شدن ندارد، بسیار واضح است که عملکرد کلی و دستاوردهای آموزشی او بسیار افت می کنند.

چنین فردی اضطراب زیادی احساس می کند و به اطرافیان هم فشار و استرس زیادی وارد می کند، تحریک پذیر و عصبانی می شود، رابطه اش با دیگران مختل می شود و سر کلاس درس توجه و تمرکز کمی دارد، تداعیهای خوبی انجام نمی دهد، و در موقع فراگیری و امتحان ضعیف عمل می کند. این مشکل در دانش آموزان سال های آخر دبیرستان و دانشجویان شایع تر است چون حق انتخاب بیشتری بر نحوه ی گذران اوقات خود دارند و از استقلال بیشتری برخوردارند و متأسفانه این حق انتخاب و استقلال را صرف به هم ریختن روال مناسب زندگی خود و ایجاد یک روال نامناسب و مختل می کنند.

در جلسات مشاوره ی تحصیلی از مهم ترین سوالاتی که می پرسم روال معمولی زندگی است. و این که این روال قابل پیش بینی است یا نه؟ با ثبات است یا متغير؟

روال مناسب، بهترین تعادل را بین ساعت زیستی بدن ما، مسئولیت ها، تقاضاهای اجتماعی، عادات و رفتارهای ما ایجاد می کند و در واقع محملی است برای این که ما از شرایط امروز به فردا و به سمت اهداف آینده حرکت کنیم.

به مناسب ترین روال رفتار کنید

خوشبختانه تقاضاهای اجتماعی و محیطی راهنمای خوبی برای تنظیم روال هستند. یکی از معمول ترین و شایع ترین روال های اجتماعی، ساعت شروع مدارس، ادارات، مراکز خرید و مراکز خدماتی است. اگر سعی کنیم روال رفتاری خود را با این روال اجتماعی تنظیم کنیم، در جهت مسیر رودخانه شنا می کنیم و در غیر این صورت مشکلات زیادی خواهیم داشت مثل کسی که باید خلاف جهت رودخانه شنا کند.

یک روال مناسب موارد زیر را در زندگی دانش آموزان یا دانشجویان تعیین می کند:

- ساعت بیدار شدن صبح

- ساعت بیرون رفتن از خانه

- ساعت برگشتن به خانه

- ساعت های غذا خوردن و وعده های غذایی، ساعت استراحت

- ساعت رسیدگی به خود

- ساعت رسیدگی به علائق

- ساعت شروع درس خواندن

- ساعت پایان درس خواندن

- ساعت رفتن به بستر

- ساعت خوابیدن

برای انتخاب یک روال مناسب به سؤالات زیر پاسخ دهید:

آیا این ساعت ها با ساعت زیستی بدن شما و ساعت اجتماعی کار و فعالیت شما هماهنگ هستند؟

1- آیا در این روال به آمادگی شما در ساعات مختلف شبانه روز توجه شده است؟

2- چه وقتی انرژی و آمادگی بهتری دارید؟

3- چه زمانی توجه و تمرکز بهتری دارید؟

4- چه وقتی یادگیری بهتری دارید؟

5- چه ساعتی برای استراحت کردن شما بهتر است؟

6- چه موقعی از روز برای رسیدگی به خود مناسب تر است؟

سعی کنید تا حدی که ممکن است مناسب ترین و باثبات ترین روال روزمره را انتخاب کنید، عوامل محیطی را که باعث به هم خوردن روال شما میشود به حداقل برسانید (قول و قرار با دوستان، مطالعه شبانه، ساعت نشستن پشت رایانه و ...)، برای موفق شدن از روش پنج مرحله ای استفاده کنید و بعد از شکل دادن یک روال مناسب و ثابت، دیگر نظم آن را به هم نزنید و به راحتی زیر بار به هم ریختن آن نروید. یادتان باشد اگر شما برای وقتتان برنامه ریزی نکنید، دیگران برای وقتتان برنامه ریزی خواهند کرد.

لطفاً در روال روزمره احتياجات اساسی خود مثل ساعت خوابیدن و استراحت و تفریح کردن را کم نکنید. مطمئن باشید همه ما آنقدر در طول روز وقت تلف می کنیم که اگر از آنها استفاده کنیم، لازم نیست برای موفق شدن در زندگی و تحصیلات بی خوابی بکشیم یا از علائق خود دست بشوییم.

راه‌های کسب موفقیت تحصیلی (قسمت 2)

از خودتان به خوبی مراقبت کنید

نیازهای خود را بشناسید و بهترین روش ها را برای برآورده کردن نیازهای خود به کار گیرید. مطمئن باشید که از نظر خوردن، خوابیدن، ورزش کردن، استراحت کردن و رسیدگی به علائق در وضعیت خوبی قرار دارید.

به ظاهر خود برسید. لباس های تمیز و مرتب بپوشید. محیط اطرافتان را مرتب نگه دارید. از هر فرصتی برای زیباتر کردن محیط زندگی تان و برای لذت بردن از آن بهره بگیرید. از یاد نبرید که شما برای داشتن یک زندگی خوب، اهداف مناسبی انتخاب کرده اید و جهت کسب دستاوردهای مثبت تلاش می کنید، پس لازم امروز را فدای آینده کنید. لازم نیست امروز خود را از یاد ببرید تا سال ها بعد به آنچه می خواهید به برسید. باید بین تلاش برای آینده، انجام تکالیف، رسیدگی به مسئولیت ها و مراقبت از خود تعادل برقرار کنید؛ و این مَثَل معروف را به خاطر داشته باشید که «اول وجود بعداً سجود».

من وقتی با دانش آموزان یا دانشجویان فعال و پرانگیزه مواجه می شوم که قصد دارند تحصیلات را تا مقاطع بسیار بالا ادامه دهند، به یادشان می اندازم که: دقیقاً به این علت که سال های سال می خواهی درس بخوانی، یاد بگیر در کنار درس خواندن خوب زندگی کنی.

اگر ما بخواهیم صد متر یا پانصد متر بدویم، هیچ تدارکی نمی اندیشیم، با تمام قوا می دویم تا به خط پایان برسیم اما اگر قرار باشد دور دنیا مسافرت کنیم باید مشخص کنیم چه باید بخوریم، کجا بخوابیم، چگونه بهداشت را رعایت کنیم، چگونه امنیت خود را حفظ کنیم و... در اینجا پیش بینی و تدارک دقیق و مفصل است چون مسیر طولانی و مدت فعالیت زیاد است.

از امروز بهترین و مناسب ترین برنامه مراقبت از خود را بنویسید و به آن عمل کنید. جسم سالم، در جهت اهداف شما بهتر فعالیت خواهد کرد.

فعالیت های جسمانی خوبی داشته باشید

تا جایی که ممکن است نرمش و ورزش را در برنامه های روزمره ی خود بگنجانید. در فاصله بین هر نوبت درسی و برای استراحت فکری، به فعالیت های جسمانی بپردازید، مثلاً کمی نرمش کنید، قدم بزنید و به طورکلی ورزش های سبک انجام بدهید. طناب بزنید و تا جایی که ممکن است از هوای آزاد استفاده کنید. موقعیت یکنواخت درس خواندن باعث درد عضلات و فشار آمدن به مفاصل، اضافه وزن و احساس خستگی و کلافگی می شود.

نحوه ی وقت گذراندن بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان در زمان های استراحت با محدودیت فعالیت فیزیکی و عدم تحرک همراه است، یعنی آن ها معمولاً فعالیت هایی مثل مطالعه، تماشای تلویزیون، پشت رایانه نشستن، جدول حل کردن و... انجام می دهند که تحرک و فعالیت فیزیکی زیادی طلب نمی کند.

حتماً بعد از اتمام وقت درس خواندن وضعیت بدنی خود را تغییر دهید و فعالیتی انجام دهید که کمی تحرک بدنی داشته باشد، مثلاً با یکی از دوستان تان قرار بگذارید و با او قدم بزنید، یک بازی دوستانه در محل ترتیب دهید، به باغچه ی خانه برسید، به گل ها آب بدهید، عصرها بیرون بروید یک خرید جزئی انجام بدهید. در این صورت می ببینید که وقتی فضای یکنواخت ذهنی و محیطی شما عوض می شود، خستگی تان بهتر رفع می شود و می توانید با روحیه و آمادگی بیشتر درس بخوانید.

فعالیت های جسمانی متناسب با سن، تضمین کننده ی سلامت جسمی، روحی و عملکرد بهتر در همه زمینه های زندگی از جمله عملکرد درسی هستند.

منبع: موفقیت تحصیلی- دکتر شکوفه موسوی



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: