حقوق نیوز
آزمایش های تشخیصی

شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 6)

الکتروآنسفالوگرافی، روش تشخیص اختلالات فعالیت الکتریکی مغز است که در آن با استفاده از الکترودهایی که بر روی قسمت های مختلف جمجمه قرار می گیرند، تکانه های مغز که نشان دهنده ی فعالیت الکتریکی آن هستند بر روی نوار مخصوص یا CD ثبت می شوند

حقوق نیوز/ سلامت و بهداشت/ دانستنیهای پزشکی

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 6)

 آزمایش های تشخیصی

متسع کردن دهانه ی رحم و تراشیدن دیواره های رحمDilatation and Curettage ( D and C)

معرفی: دیلاتاسیون (متسع کردن) دهانه ی رحم و کورتاژ (تراشیدن ) دیواره های رحم روشی است که در مطب پزشکی درمانگاه یا بیمارستان به منظور جمع آوری بافت داخل رحم (آندومتر؛ endometrium ) تحت بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می شود.

علل انجام آزمایش: تشخیص اختلالاتی مانند سرطان رحم؛ برداشتن بافت پس از سقط جنین؛ درمان خونریزی قاعدگی شدید یا نامنظم بودن قاعدگی ها؛ انجام سقط درمانی یا انتخابی؛ ارزیابی علت ناباروری؛ تشخیص پولیپ اندومتر؛ ضخیم شدگی رحم؛ خارج کردن IUD فرو رفته در رحم، تشخیص علت خونریزی رحمی پس از یائسگی؛ تشخیص علت خونریزی غیرطبیعی در خلال درمان هورمونی جایگزین

نیاز به ناشتا بودن: + (در صورت استفاده از بیهوشی عمومی)

روش کار: پس از خوابیدن بیمار بر روی تخت معاینه ی زنان (تخت ژینکولوژی، اسپکولوم در واژن (مهبل) قرار داده می شود تا مجرای مهبلی باز نگه داشته شود. پس از تزریق داروی بی حسی موضعی (در صورت عدم استفاده از بیهوشی عمومی) در مدخل رحم (سرویکس) با استفاده از یک استوانه ی فلزی، مجرای سرویکس باز می شود و کورت ( Curette ؛ نوعی میله ی فلزی طویل که در انتهای آن حلقه ی تیز فلزی قرار گرفته است) از سوراخ رحم به داخل حفره ی آن انتقال می یابد. لایه ی داخلی بافت رحم (آندومتر) به آرامی تراشیده و به منظور ارسال به آزمایشگاه جمع آوری می شود. در آزمایشگاه، نمونه های جمع آوری شده پس از رنگ آمیزی، به وسیله ی میکروسکوپ بررسی می شوند.

عوارض احتمالی: سوراخ شدن رحم؛ پاره شدن دهانه رحم (سرویکس)؛ ایجاد بافت جوشگاهی (اسکار) در لایه مفروش کننده رحم؛ واکنش نسبت به داروهای بیهوشی؛ خونریزی و عفونت

اقدامات مراقبتی: اگر خونریزی مهبلی شدید، درد شدید شکم یا لگن و کمردرد شدید پس از آزمایش وجود داشته باشد و یا در صورت وجود علایم عفونت (مانند تب، لرز، درد، ترشح چرکی) باید بیمار به پزشک مراجعه کند. استفاده از تامپون به مدت چند هفته توصیه نمی شود. تا ۲ هفته پس از انجام آزمایش نباید نزدیکی صورت گیرد. معمولاً بیمار می تواند حتی در روز انجام آزمایش به فعالیت های عادی خود بازگردد.

یافته های طبیعی: وجود بافت طبیعی آندومتر

یافته های غیر طبیعی:

1. سرطان رحم

2. بقایای جفت و جنین پس از سقط جنین

3. تغییرات ناشی از نوسان های غیرطبیعی هورمونی

4. پولیپ رحم

5. افزایش ضخامت آندومتر

IUD .6 فرو رفته در بافت رحم

7. سایر موارد

اکو کاردیوگرافی Echocardiography

معرفی: اکو کاردیوگرافی روش اولتراسونیک تشخیصی و غیرتهاجمی مطالعه ی ساختار و حرکت قلب است که در آن، امواج ماورای صوتی که به قلب هدایت شده اند به سمت عقب باز می گردند یا در هنگام عبور از یک نوع بافت به بافت دیگر (مثلا از عضله ی قلب به خون) انعکاس می یابند. امواج صدا به وسیله ی یک مبدل انتقال می یابند و دریافت می شوند و سپس بر روی نمودار نواری به ثبت می رسند و تصاویر متحرکی از قلب را بر روی مانیتور نشان می دهند. تصاویر اکو کاردیوگرافی دقیق تر از رادیوگرافی هستند و برای به دست آوردن آن ها نیاز به استفاده از اشعه X نیست.

علل انجام آزمایش: ارزیابی دریچه ها و حفره های قلب به صورت غیرتهاجمی؛ بررسی سوفل های قلبی؛ کنترل عملکرد پمپی قلب و ارزیابی بیماران دارای سابقه ی حمله ی قلبی؛ غربالگری (بیماریابی) برخی بیماری های قلبی در گروه های خاصی از بیماران؛ تشخیص تجمع مایع در پریکارد (پرده ی محافظ قلب) تشخیص ناهنجاری های دیواره ی قلب، انفارکتوس قلبی، آنوریسم، تومورهای قلبی، تشخیص نقص های دیوارهای دهلیزها و بطنها و بعضی موارد دیگر.

نیاز به ناشتا بودن: -

روش کار: در حالی که بیمار به پشت خوابیده، لیدهای دستگاه انتقال دهنده ی امواج صوتی با فرکانس بالا که مبدل (transducer) نام دارند بر روی دنده ها، در نزدیکی استخوان جناغ سینه گذاشته می شوند. این دستگاه، بازتاب امواج صوتی را به صورت تکانه های الکتریکی انتقال می دهد. ماشین اکوکاردیوگرافی این تکانه ها را به تصاویر متحرکی از قلب تبدیل می کند. گاهی ریه ها، دنده ها یا بافت های بدن مانع از تهیه ی تصویر واضح از عملکرد قلب می شوند که در این موارد مقدار کمی ماده حاجب از راه سیاهرگ بیمار تزریق می شود. در بعضی موارد نیز به دلیل شبکه ای بودن قفسه ی سینه یا ابتلای فرد به بیماری احتقانی انسدادی ریه یا چاق بودن بیمار از اکوکاردیوگرافی از راه مری استفاده می شود که در آن، پس از بی حس کردن پشت حلق، ابزار مخصوص اکو کاردیوگرافی از راه حلق به قسمت تحتانی مری هدایت می شود و از آنجا تصاویر واضح تر دو بعدی از قلب به دست می آید.

این آزمایش تقریباً در مدت ۴۵ دقیقه انجام می شود.

عوارض احتمالی: -

اقدامات مراقبتی: -

یافته های طبیعی: طبیعی بودن دریچه ها و حفرات قلب و حرکات دیواره ی قلب

یافته های غیرطبیعی:

1. بیماری های دریچه ای قلب

2. کاردیومیوپاتی ها (بیماری های عضله قلب)

3. تجمع مایع در پریکارد

4. نارسایی آئورت

5. تنگی آئورت

6. بی نظمی های ضربان قلب

7. آمبولی شریانی (وجود لخته در سرخرگ های قلبی)

8. تومورهای قلبی

9. نقص دیوارهای بین دو دهلیز قلب

10. شوک قلبی

11. ضربان های نابجای قلب

12. نارسایی قلب

13. بیماری قلبی ناشی از بالا بردن فشار خون

14. آندوکاردیت عفونی

15. نارسایی حاد و مزمن میترال

16. تنگی میترال

17. افتادگی (پرولاپس) دریچه میترال

18. باز بودن مجرای شریانی

19. نارسایی دریچه ی سه لتی

20. نقص دیواره بین دو بطن قلب

21. بسیاری موارد دیگر

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 6)

الکتروکاردیوگرافی (ایی سی جی؛ ائی کی جی یا نوار قلبی) Electrocardiography (ECG; EKG)

معرفی: الکتروکاردیوگرافی عبارت است از نمایش نموداری تکانه هایی که قلب در طی یک سیکل قلبی تولید می کند. این تکانه های الکتریکی به سطح بدن هدایت و به وسیله ی الکترودهایی که بر روی اندام ها و نقاط خاصی از سینه قرار گرفته اند دریافت می شوند. الکترودهاء محمد فعالیت الکتریکی قلب را در زوایای مختلف ثبت می کنند. لیدها (اشتقاق ها)ی ECG از تعداد الکترود تشکیل می شوند که بر روی هر ۴ اندام (مچ دو دست و مچ دو پا) و قسمت های مشخصی از سینه قرار می گیرند. در حالت معمولی، ECG از ۱۲ اشتقاق تشکیل می شود که نمای وسیعی از جریان الکتریکی قلب را در سطوح مختلف نشان می دهند. ۶ اشتقاق مربوط به اندام ها و ۶ اشتقاق مربوط به قفسه ی سینه هستند. اشتقاق اشتقاق های استاندارد در نظر گرفته شده اند.

اشتقاق ، اختلاف پتانسیل الکتریکی میان بازوی چپ و بازوی راست؛ اشتقاق اختلاف پتانسیل الکتریکی میان بازوی راست و پای چپ؛ و اشتقاق ، اختلاف پتانسیل الکتریکی میان بازوی چپ و پای چپ را نشان می دهد. الکترود پای راست در تمام اشتقاقها غیرفعال و متصل به زمین است. سه اشتقاق تقویت شده (augmented) اندام وجود دارد کهaVF, aVR و aVL ( به ترتیب مربوط به بازوی راست، بازوی چپ و پای چپ) نام دارند و اختلاف پتانسیل میان مرکز قلب و بازوی راست، بازوی چپ و پای چپ را اندازه گیری می کنند. ۶ اشتقاق استاندارد سینه ایV6,V5,V4,V3,V2,V1 در ۶ موقعیت مختلف و مشخص قفسه ی سینه (در اطراف قلب) قرار می گیرند.

نمودارهای به دست آمده بر روی کاغذ مخصوصی که فواصل زمانی (محور X یا افقی) و ولتاژ (محور Y یا عمودی) را می توان به وسیله آن ها مشخص نمود ثبت می شوند.

علل انجام آزمایش: تشخیص هر نوع آسیب قلبی؛ تعیین تعداد ضربان قلب و طبیعی بودن یا نبودن آن؛ تشخیص تاثیرات دارو یا دستگاه های کنترل کننده ی ضربان قلب؛ تعیین اندازه و موقعیت حفره های قلب؛ تشخیص بسیاری از بیماری های قلبی از جمله انفارکتوس قلب یا طپش قلب؛ معاینه روتین قلب در افراد بالای ۴۰ سال

نیاز به ناشتا بودن: -

روش کار: بیمار به پشت می خوابد و فرد مسئول انجام الكتروکاردیوگرافی مناطق قرار گرفتن برچسب های اتصال الكترودها بر روی مچ دست ها و مچ پاها و قفسه ی سینه را تمیز می کند. بیمار باید در وضعیت ارام قرار داشته باشد. تکان خوردن بدن و لرزش، نتایج الکتروکاردیوگرافی را تغییر می دهند. پس از قرار دادن برچسب ها و نصب الکترودها، دستگاه روشن می شود و در اشتقاق های مختلف، امواج الکتریکی قلب را ثبت می کند. تهیه نوار ECG حداکثر در ۵ دقیقه انجام می شود.

عوارض احتمالی: گاهی بثورات جلدی در ناحیه ی قرار دادن برچسب های پوستی ایجاد می شوند. اقدامات مراقبتی -:

یافته های طبیعی: طبیعی بودن ضربان قلب (۱۰۰ - ۶۰ در دقیقه) و طبیعی بودن ریتم و امواج الکتریکی قلب

یافته های غیرطبیعی:

1. بی نظمی ضربان قلب (آریتمی)

2. انفارکتوس حاد قلبی

3. ایسکمی عضله ی قلب (ناکافی بودن خون رسانی به عضله ی قلب)

4. انفارکتوس قدیمی قلب

5. نقایص هدایتی قلب

6. نقایص مادرزادی قلب

7. ضربان های نابجای قلبی

8. بزرگ شدگی قلب

9. التهاب عضله ی قلب (میوکاردیت)

10. کاهش سرعت ضربان قلب (برادی کاردی)

11. افزایش سرعت ضربان قلب (تاکی کاردی)

12. نارسایی آئورت

13. تنگی آئورت

14. نقایص دریچه های بین دهلیزی و بین بطنی

15. تومور دهلیزی

16. اسپاسم سرخرگ کرونر

17. مسمومیت بادیژیتال

18. نارسایی قلب

19. آندوکاردیت

20. نارسایی حاد و مزمن میترال

21. تنگی میترال

22. افتادگی (پرولاپس) دریچه میترال

23. پریکاردیت

24. نارسایی دریچه سه لتی

25. آنژین صدری ناپایدار

 شرح ساده آزمایش های تشخیصی (قسمت 6)

الکتروآنسفالوگرافی ایی ایی جی یا نوار مغزی Electroencephalography ( EEG)

معرفی: الکتروآنسفالوگرافی، روش تشخیص اختلالات فعالیت الکتریکی مغز است که در آن با استفاده از الکترودهایی که بر روی قسمت های مختلف جمجمه قرار می گیرند، تکانه های مغز که نشان دهنده ی فعالیت الکتریکی آن هستند بر روی نوار مخصوص یا CD ثبت می شوند.

علل انجام آزمایش: کمک به تشخیص صرع و نوع آن؛ تشخیص علل گیجی، ارزیابی ضربه های سر، تومورهای عفونت ها، بیماری های تحلیل برنده ی مغز (مثل آلزایمر) و تغییرات غیرطبیعی شیمی بدن و آثار آن بر مغز؛ تشخیص انفارکتوس مغزی، مسمومیت دارویی و مرگ مغزی؛ و پایش جریان خون مغز در اعمال جراحی، ارزیابی مشکلات خواب و دوره های عدم هوشیاری و بررسی اغمای عمیق.

از EEG نمی توان برای تعیین میزان هوش و نیز خواندن افکار استفاده کرد.

نیاز به ناشتا بودن: - ( ناشتا بودن موجب کاهش قند خون و تغییر نتیجه ی آزمایش می شود). بیمار باید در صبح روز آزمایش و از ۸ ساعت قبل از آن از خوردن چای، قهوه، کاکائو و کولا خودداری کند زیرا این مواد موجب تحریک می شوند.

روش کار: پس از قرار گرفتن بیمار در وضعیت خوابیده به پشت یا تکیه داده به صندلی، در اتاق مخصوص و بدون سر و صدا، ۱۶ تا ۲۵ صفحه ی فلزی مسطح موسوم به الکترود بر قسمت های مختلف پوست سر قرار داده می شود. این صفحه ها با خمیر چسبنده ای در محل خود محکم می شوند. الکترودها با سیم های مخصوصی به تقویت کننده (آمپلیفایر) و ماشین مخصوص ضبط امواج الکتریکی مغز متصل می شوند. ماشین مزبور، تکانه های الکتریکی را به الگوهای قابل مشاهده در کامپیوتر و قابل ضبط بر روی CD تبدیل می کند. تکانه های مزبور را می توان بر روی نوار مخصوص الكتروآنسفالوگرافی نیز ثبت کرد که پیش از روی کار آمدن کامپیوتر از این روش استفاده می شد و اکنون نیز در بعضی مراکز نوار کاغذی EEG کاربرد دارد. در حین انجام آزمایش باید بیمار چشم هایش را بسته نگه دارد زیرا هر نوع حرکت چشم، نتایج را تغییر می دهد. ممکن است از بیمار خواسته شود در خلال ضبط امواج مغزی برای چند دقیقه به طور عمیق و سریع نفس بکشد یا به یک نقطه ی نورانی نگاه کند. بیمار باید شب قبل از آزمایش موهای خود را بشوید و از هیچ نوع روغن، اسپری یا حالت بخش بر روی سر خود استفاده نکند. مصرف بعضی از داروها باید قبل از انجام آزمایش با نظر پزشک متوقف شود. گاهی لازم است بیمار در طول آزمایش بخوابد. در این موارد از بیمار خواسته می شود مقدار خواب خود را در شب قبل از آزمایش کم کند و از خوردن قهوه و نوشیدنی های انرژی زا در روز آزمایش پرهیز نماید. تقریباً هر ۵ دقیقه، ثبت EEG را قطع می کنند تا بیمار بتواند حرکت های دلخواه خود را انجام دهد. آزمایش الكتروآنسفالوگرافی در زمانی حدود ۴۵ تا ۱۲۰ دقیقه به وسیله ی تکنیسین انجام می شود.

عوارض احتمالی: -

اقدامات مراقبتی: پس از آزمایش بیمار باید موهای خود را که آغشته به ژل مخصوص چسباندن الکترودها شده اند بشوید. بیمار نباید پس از انجام EEG حین خواب، به تنهایی رانندگی کند.

یافته طبیعی: وجود فعالیت الکتریکی مغزی طبیعی (دارای فرکانس معمولی برای سطوح مختلف هوشیاری)

یافته های غیرطبیعی:

1. وجود ساختمان غیرطبیعی (مثل تومور) در مغز

2. مشکلات مرتبط با توجه

3. انفارکتوس مغزی

4. سوء مصرف الکل یا دارو

5. التهاب مغز (آنسفالیت)

6. ضربه سر

7. خونریزی ناشی از پارگی عروق

8. میگرن (در بعضی موارد)

9. اختلالات تشنجی (مثل صرع یا تشنج) (طبیعی بودن EEG الزاماً نشان دهنده ی فقدان حمله تشنجی نیست)

10. اختلالات خواب (مانند نیاز مفرط به خوابیدن)

11. مرگ مغزی

12. آبسه ی مغزی

13. بیماری آلزایمر

الکترومیوگرافی ایی ام جی یا نوار عضلهElectromyography ( EMG)

معرفی: الکترومیوگرافی عبارت است از ثبت فعالیت الکتریکی عضلات اسکلتی بدن به منظور بررسی سلامت عضلات و اعصاب کنترل کننده ی آن ها. این فعالیت به صورت امواج الکتریکی بر روی صفحه ی اسیلوسکوپ مشخص می شود. چنان چه میکروفونی هم به سیستم وصل شود می توان ظاهر و صدای پتانسیل الکتریکی را آنالیز نمود و مورد مقایسه قرار داد.

علل انجام آزمایش: اغلب به منظور بررسی اختلال قدرت عضله در افراد مبتلا به ضعف عضلانی؛ افتراق اختلالات عضلانی اولیه از ضعف عضلانی ناشی از بیماری های عصبی؛ تشخیص بیماری میاستنی گراویس؛ تشخیص آسیب دیدگی اعصاب محیطی که منجر به کاهش تعداد الياف قابل انقباض عضله شده است.

نیاز به ناشتا بودن: - (مصرف قهوه، چای، کاکائو، کولا و استعمال دخانیات از ۲ تا ۳ ساعت قبل از آزمایش ممنوع است). بیمار نباید قبل از انجام آزمایش از آرام بخش استفاده کند.

روش کار: پس از گرفتن رضایت نامه ی کتبی از بیمار، سوزن های مخصوص (الکترود)های EMG را در عضله ی مورد بررسی فرو می کنند و یک الكترود مرجع را نزدیک سطح پوست قرار می دهند و از بیمار می خواهند عضله مزبور را شل کند. فعالیت الکتریکی فرستاده شده به وسیله ی این الکترود بر روی صفحه ی اسیلوسکوپ نمایش داده می شود. سپس از بیمار خواسته می شود که عضله را منقبض کند (مثلا به صورت خم کردن بازو یا مشت کردن دست). وجود موج، تعداد، اندازه و شکل آن، اطلاعاتی را درباره ی توانایی پاسخ دهی عضله به تحریک عصب در اختیار قرار می دهد. معمولاً یک آزمایش سرعت هدایت عصب نیز همراه با EMG انجام می شود. بیمار نباید در روز آزمایش هیچ نوع کرم یا لوسیونی به پوست خود بمالد. ممکن است در هنگام فرو رفتن الکترودها به داخل عضله درد یا ناراحتی خفیفی ایجاد شود که اهمیت چندانی ندارد. آزمایش EMG به وسیله متخصص فیزیوتراپی، یا متخصص اعصاب طی حدود ۲۰ دقیقه انجام می شود.

عوارض احتمالی: تجمع خون (هماتوم) و التهاب در محل ورود سوزن؛ حساس یا کبودشدن عضله به مدت چند روز

اقدامات مراقبتی: مصرف مسکن در صورت زیاد بودن درد

یافته های طبیعی: معمولاً بافت عضلانی در هنگام استراحت از نظر الکتریکی ساکت است و پس از برطرف شدن فعالیت الکتریکی ناشی از فرو بردن سوزن الکترود به عضله، نباید پتانسیل فعالیت خاصی در اسیلوسکوپ دیده شود. به دنبال منقبض کردن ارادی عضله، پتانسیل های فعالیت ظاهر می شوند و به تدریج افزایش می یابند.

یافته های غیرطبیعی:

1. پلی میوزیت سندرن لامبرت – ایتون

2. کاهش تحریک عصبی مونو نوروپاتی

3. سندرم تونل مچ دستی اختلال عملکرد عصب سیاتیک

4. تحلیل رفتگی عضله پلی نوروپاتی حسی حرکتی

5. میاستنی گراویس اختلال عملکرد عصب درشت نیی

6. بیماری عصبی ناشی از مصرف الکل اختلال عملکرد عصب زندزیرین

7. اختلال عملکرد اعصاب ناحیه ی زیر بغل نوروپاتی دیابتی

8. تخریب مهره های گردن ALS

9. اختلال عملکرد عصب پرونئال مشترک ام اس

10. درماتومیوزیت بیماری یا آسیب دیدگی نخاع

11. اختلال عملکرد عصب مدیان انتهایی کم کاری تیرویید

12. دیستروفی عضلانی دوشن سایر موارد

13. اختلال عملکرد عصب رانی

منبع: راهنمای پزشکی خانواده/شرح ساده آزمایش های تشخیصی برای همه- تألیف و ترجمه: دکتر علیرضا منجمی



+ 0
مخالفم - 0
منبع: حقوق نیوز

 

نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سرخط خبرها: