امروز: چهارشنبه, ۰۷ آبان ۱۳۹۹ برابر با ۱۰ ربيع الأول ۱۴۴۲ قمری و ۲۸ اکتبر ۲۰۲۰ میلادی
کد خبر: 266066
۴۵۲
۱
۰
نسخه چاپی

اختلال‌ خلقی‌ فصلی‌ (علائم+ درمان)

اختلال خلقی فصلی نوعی افسردگی با الگویی ویژه است. این اختلال هر سال به طور منظم در پاییز و زمستان شروع می­شود و در بهار و تابستان پایان می­یابد. به همین دلیل گاهی به آن « افسردگی راجعه زمستانی» هم گفته می­شود.

اختلال‌ خلقی‌ فصلی‌ (علائم+ درمان)

اختلال‌ خلقی‌ فصلی‌ تغییر فصلی‌ خلق‌ كه‌ در طی‌ فصل‌ زمستان‌ بروز كرده‌ و با آمدن‌ بهار برطرف‌ می‌گردد. علایم‌ این‌ عارضه‌ معمولاً در ماه‌ شهریور كه‌ روزها شروع‌ به‌ كوتاه‌ شدن‌ می‌كنند آغاز شده‌، در طی‌ زمستان‌ تا ماه‌ اسفند كه‌ روزها دوباره‌ شروع‌ به‌ بلند شدن‌ می‌كنند ادامه‌ می‌یابد. روشنایی‌ نقش‌ مهمی‌ در ایجاد و نیز درمان‌ این‌ اختلال‌ دارد.

این‌ عارضه‌ هم‌ در بزرگسالان‌ و هم‌ در كودكان‌ بروز كرده‌ و در خانم‌ها شایعتر است‌. در موارد نادر، این‌ اختلال‌ فصلی‌ خلق‌ در ماه‌های‌ تابستان‌ بروز كرده‌ و ممكن‌ است‌ ناشی‌ از عدم‌ تحمل‌ گرما باشد.

بسیاری از علائم SAD همان علائمی هستند که در افسردگی «معمولی» (غیرفصلی) هم دیده می­شوند با این تفاوت که در اختلال افسردگی غیرفصلی افراد معمولا کمتر غذا می­خورند و خوابشان کم می­شود، در حالی­که در اختلال خلقی فصلی اغلب خواب و اشتهای فرد بیشتر می­شود.

علائم بیماری:

  • افسردگی
  • خستگی‌
  • افزایش‌ وزن‌
  • تحریك‌پذیری‌
  • سستی‌ و تنبلی‌
  • نیاز بیشتر به‌ خواب‌
  • احساس‌ شادی‌ كمتر
  • افزایش‌ اشتها (به‌خصوص‌ نسبت‌ به‌ كربوهیدرات‌ها)
  • کم شدن علاقه فرد نسبت به رابطه جنسی
  • تمایل‌ كمتر برای‌ شركت‌ در فعالیت‌های‌ اجتماعی‌ اختلال‌ در تطبیق‌ دادن‌ خود با زندگی‌ در اثر تغییرات‌ فوق‌.

علل‌ بیماری:

غده‌ پینه‌آل‌ (یكی‌ از اعضای‌ تنظیم‌گر بدن‌) در مغز، هورمونی‌ به‌نام‌ ملاتونین‌ ترشح‌ می‌كند كه‌ می‌تواند اثر منفی‌ بر روی‌ خلق‌ داشته‌ باشد. در محیط‌ روشن‌ (در طی‌ روز) میزان‌ ترشح‌ ملاتونین‌ بسیار اندك‌ است‌؛ حداكثر میزان‌ ترشح‌ آن‌ در شب‌ و بین‌ ساعت‌های‌ 3-2 صبح‌ است‌. در فصل‌ زمستان‌ كه‌ طول‌ مدت‌ شب‌ در آن‌ طولانی‌تر است‌ ترشح‌ ملاتونین‌ افزایش‌ یافته‌ و بنابراین‌ سطح‌ آن‌ در بدن‌ نیز افزایش‌ می‌یابد. روشن‌ بودن‌ چراغ‌ در حد معمول‌ شب‌ها در منزل‌ یا دفتر كار برای‌ خنثی‌ كردن‌ یا اثر فصل‌ زمستان‌ ناكافی‌ است‌.

عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر:

1. وجود سایر بیماری‌های‌ منجر به‌ افسردگی‌

2. موقعیت‌ جغرافیایی‌ (افراد ساكن‌ در عرض‌های‌ جغرافیایی‌ شمالی‌ كره‌ زمین‌ نسبت‌ به‌ این‌ اختلال‌ مستعدترند).

پیشگیری‌:

هیچ‌ اقدام‌ خاصی‌ برای‌ پیشگیری‌ از این‌ اختلال‌ شناخته‌ نشده‌ است‌.

عوارض‌ احتمالی‌:

تداوم‌ علایم‌ در طول‌ زندگی‌ و ایجاد اختلال‌ در زندگی‌

نوردرمانی - موثرترین درمان:

این کار با یک جعبۀ نور انجام می­شود تا کمبود نور روز را در زمستان جبران کند. نور تولید شده شبیه نور خورشید است ولی اشعۀ فوق بنفش ندارد به همین دلیل برای پوست و چشم مضر نیست.

از زمانی که علائم در فصل پاییز آغاز می­شوند، باید از جعبه نور به مدت 30 دقیقه تا یک ساعت در روز استفاده کنید. اگر از جعبه صبح­ها در زمان صبحانه استفاده شود، بیشترین تاثیر را خواهد داشت. نوردرمانی بسیار سریع اثر می­کند. اگر این درمان برای فرد موثر باشد، اغلب در هفته اول درمان تا حدودی متوجه بهبود علائم خواهد شد.

خوشبختانه عوارض جانبی این روش درمانی خفیف هستند. ممکن است متوجه شوید که دچار سردرد، تهوع یا تاری دید شده­اید. این علائم با کمی فاصله گرفتن از جعبه نور قابل رفع هستند ولی باید توجه داشته باشید که خیلی از آن دور نشوید. هرچقدر چشمتان از جعبه دورتر باشد، نور کمتر درخشان به نظر می­رسد به همین خاطر باید مدت طولانی­تری از آن استفاده کنید تا همان تاثیر را داشته باشد. معمولا بهتر است ازجعبۀ نور از ساعت پنج بعدازظهر به بعد استفاده نکنید چون ممکن است باعث شود که شب به راحتی خوابتان نبرد.

درمان‌:

1. در برخی‌ بیماران‌ نوردرمانی‌ مؤثر نبوده‌ و ممكن‌ است‌ انواع‌ دیگر درمان‌ نظیر دارودرمانی‌ یا روان‌درمانی‌ لازم‌ گردد.

2. تشخیص‌ این‌ اختلال‌ ممكن‌ است‌ مشكل‌ باشد زیرا سایر انواع‌ افسردگی‌ نیز ممكن‌ است‌ همین‌ علایم‌ را داشته‌ باشند.

3. آزمایش‌های‌ خون‌ برای‌ رد سایر اختلالات‌ طبی‌ احتمالی‌ ممكن‌ است‌ انجام‌ شود. تشخیص‌ این‌ اختلال‌ معمولاً نیاز به‌ یك‌ بررسی‌ سه‌ساله‌ تغییرات‌ خلقی‌ دارد؛ چنانچه‌ این‌ تغییرات‌ خلقی‌ در پاییز شروع‌ شده‌ و با آمدن‌ بهار فروكش‌ نمایند این‌ تشخیص‌ تأیید می‌گردد.

4. علایم‌ خفیف‌ ممكن‌ است‌ با اقدامات‌ ساده‌ زیر قابل‌ برطرف‌ شدن‌ باشند: پرده‌های‌ اتاق‌ را كنار بزنید؛ در كنار پنجره‌ بنشینید و به‌طور مكرر به‌ بیرون‌ نگاه‌ كنید. در روزهای‌ ابری‌ از چراغ‌های‌ پرنور استفاده‌ كنید. تغییرات‌ خلقی‌ خود را به‌طور روزانه‌ ثبت‌ كنید تا هرگونه‌ تغییر خلقی‌ یا الگوی‌ خلقی‌ بعداً قابل‌ ارزیابی‌ باشد. خود را منزوی‌ نكنید (به‌ ملاقات‌ دوستان‌ رفته‌، از نمایشگاه‌ها دیدن‌ كنید و...). به‌ پیشنهادهای‌ ذكرشده‌ در قسمت‌ «فعالیت‌» توجه‌ كنید.

5. سایر درمان‌ها در این‌ زمینه‌ هنوز مراحل‌ تكاملی‌ خود را طی‌ می‌كنند، ولی‌ اساس‌ آنها را معمولاً طولانی‌ كردن‌ روز به‌طور مصنوعی‌ با روش‌های‌ مختلف‌ یا نوردرمانی‌ تشكیل‌ می‌دهد. مدت‌ و شدت‌ درمان‌ ممكن‌ است‌ در افراد مختلف‌ متفاوت‌ باشد و تعیین‌ آن‌ باید با همفكری‌ شما و تیم‌ پزشكی‌ شما صورت‌ گیرد. اگرچه‌ این‌ منابع‌ روشنایی‌ به‌صورت‌ تجاری‌ در دسترس‌ قرار دارند، توصیه‌ می‌شود كه‌ بدون‌ دستور پزشك‌ از آنها استفاده‌ نشود. نمونه‌هایی‌ از این‌ درمان‌ها به‌شرح‌ زیر است‌: ۱. روزی‌ یك‌ ساعت‌ صبح‌ و عصر زیر یك‌ چراغ‌ بسیار پرنور (معادل‌ لامپ‌های‌ 10100 وات‌ یا بیشتر) بنشینید. واژه‌ لوكس‌ (LUX) كه‌ معادل‌ لاتین‌ واژه‌ روشنایی‌ (light) در انگلیسی‌ است‌، واحد اندازه‌گیری‌ برای‌ نوردرمانی‌ است‌. ۲. از یك‌ كلاه‌ آفتاب‌گردان‌ دارای‌ چراغ‌های‌ كوچك‌ روشن‌شونده‌ با باتری‌ كه‌ روشنایی‌ را مستقیماً بر روی‌ چشم‌ها می‌اندازد استفاده‌ كنید.

داروها:

داروهای‌ ضدافسردگی‌ در بیمارانی‌ كه‌ به‌ سایر درمان‌ها پاسخ‌ نمی‌دهند ممكن‌ است‌ تجویز گردد.

فعالیت‌:

1. در فصل‌ زمستان‌ به‌ مناطق‌ گرمسیر مسافرت‌ نمایید.

2. تا آنجا كه‌ ممكن‌ است‌ در محیط‌ باز قرار گیرید به‌خصوص‌ در روشنایی‌ اول‌ صبح‌.

3. در حد توان‌ و انرژی‌ خود به‌ فعالیت‌ بپردازید. فعالیت‌ فیزیكی‌ تقریباً همیشه‌ برای‌ اختلالات‌ خلقی‌ اثر درمانی‌ دارد.

گردآورنده: شیوا ترابی

پایگاه خبری حقوق نیوز

  • منبع
  • www.rcpsych.ac.uk
  • ویستا

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید