هر آنچه که باید در مورد افسردگی پس از زایمان بدانید!

افسردگی پس از زایمان

افسردگی پس از زایمان نوعی از افسردگی است که بسیاری از مادران پس از به دنیا آمدن فرزندشان آن را تجربه می کنند. افسردگی پس از زایمان یک مشکل رایج پس از زایمان است و از هر10 زن، بیش از 1 نفر در طول یک سال پس از زایمان، به آن دچار می شوند.

افسردگی پس از زایمان می تواند رفتار پدر و مادر را تحت تاثیر قرار دهد. اگر مادری پس از زایمان احساس افسردگی دارد باید به پزشک مراجعه نماید، زیرا ممکن است علائم افسردگی بعد از زایمان ماه ها طول بکشد و یا بدتر شود و بر رفتار پدر و یا دیگر اعضای خانواده تاثیر قابل توجهی بگذارد. دریافت حمایت مناسب و به موقع، سبب بهبودی بیشتر زنان مبتلا به افسردگی پس از زایمان می شود. افسردگی بعد از زایمان می تواند به صورت ناگهانی و یا تدریجی ایجاد گردد.

علائم و نشانه های افسردگی پس از زایمان

اگر از علائم زیر، پنج مورد یا بیشتر را تقریباً هر روز و در بیشتر طول روز، به مدت حداقل دو هفتۀ متوالی تجربه کردید، ممکن است مبتلا به افسردگی پس از زایمان شده باشید:

• احساس غم و اندوه شدید، پوچی یا ناامیدی

• احساس برانگیختگی و خشم

• گریه کردن مداوم یا بیشتر وقت‌ها قرار داشتن در آستانۀ گریه

• بی‌ علاقگی یا لذت نبردن از فعالیت‌ها و سرگرمی‌های معمول خود

• دشواری در به خواب رفتن در آغاز شب یا مشکل در بیدار ماندن طی روز

• از دست دادن اشتها یا خوردن بیش از حد

• احساس گناه شدید

• حس بی‌ارزش بودن زندگی

• احساس ناتوانی در کنار آمدن با مسائل

• داشتن افکار منفی در مورد خودتان

• ترس از تنها ماندن با کودکتان

• حس ترس بی‌‌دلیل و غیرقابل کنترل

• وسواس بیش از حد

• حواس‌‌ پرتی

• داشتن رویاهایی در مورد آسیب دیدن کودکتان

• مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری

• کناره‌گیری از دوستان و خانواده

• بی‌ علاقگی به کودک

• ناتوانی در مراقبت از کودک

• احساس خستگی شدید و رخوت

اگر هر کدام از موارد بالا را در خودتان مشاهده کرده‌اید، لازم است خیلی زود از همسرتان یا یکی از اطرافیان خود کمک بخواهید یا بهتر است با پزشک خود تماس بگیرید تا برای درمان افسردگی پس از زایمان مورد بررسی قرار بگیرید.

علل بروز افسردگی پس از زایمان

برخی عوامل ممکن است منجر به بروز افسردگی پس از زایمان شوند. زنان مبتلا به افسردگی و سایر وضعیت‌های سلامت روان با ریسک بیشتری از افسردگی پس از زایمان مواجه هستند. همچنین عوامل زیر موجب افزایش ریسک می‌شوند:

• تغییرات هورمونی که پس از تولد کودک پیش می‌آیند.

• عوامل استرس‌زای روانی از جمله فشارهای مالی، تغییرات شغلی، بیماری یا مرگ عزیزان

• تغییرات در روابط اجتماعی یا فقدان شبکه پشتیبان قوی

• پرورش کودک با نیازهای خاص یا نوزادی که به مراقبت چالش‌برانگیز نیاز دارد.

• داشتن سوابق خانوادگی از مسائل بهداشت روانی

در حالیکه برخی از زنان بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی پس از زایمان هستند، ولی این اختلال می‌تواند هرکسی از جمله زنانی که زایمان طبیعی داشته و کودک را سالم به دنیا می‌آورند نیز تاثیر بگذارد.

از آنجا که سوابق قبلی شخص دارای افسردگی می‌تواند خطر ابتلای به افسردگی پس از زایمان را افزایش دهد، لذا اگر در گذشته درگیر افسردگی یا اضطراب بوده‌اید پزشک خود را در از این بابت در جریان بگذارید.

نحوه تشخیص افسردگی پس از زایمان

پزشک‌ معمولا با شما درباره احساسات، افکار و سلامت روان صحبت می‌کنند تا بین مورد کوتاه مدت بیبی بلوز پس از زایمان و وضعیت شدیدتر آن یعنی افسردگی پس از زایمان، تمایز قائل شود. خجالت نکشید، افسردگی پس از زایمان یک اختلال شایع است. علائم بیماری خود را با پزشک در میان بگذارید تا بتواند درمان مناسبی را برای شما درنظر بگیرد.

به عنوان بخشی از روال معاینات خود، پزشک شما ممکن است کارهای زیر را انجام دهد:

• غربالگری افسردگی را انجام دهد و شامل پرسش‌نامه‌ای است که شما باید آن را پر کنید.

• برای تعیین اینکه مبتلا به کم‌کاری تیروئید هست یا نه آزمایش خون دهید، کم‌کاری تیروئید بر علائم و نشانه‌ها تاثیر دارد.

• در صورت لزوم برای رد سایر عوامل ایجاد کننده دیگر آزمایش‌ها را نیز انجام دهید.

راه های درمان افسردگی بعد از زایمان

افسردگی پس از زایمان برای بیمار ناراحت کننده و ترسناک است و باعث ایجاد احساس تنهایی می شود، اما خوشبختانه پشتیبانی و روش های درمانی موثری برای این عارضه در دسترس هستند. اگر خانمی فکر می کند که افسردگی پس از زایمان دارد باید در اسرع وقت با پزشک خود صحبت کند. اکثر بیماران با درمان های حمایتی بهبودی کامل می یابند، اگرچه ممکن است درمان افسردگی بعد از زایمان زمان بر باشد. انواع روش های درمان افسردگی بعد از زایمان عبارتند از:

1. درمان های خودیاری و حمایتی

• بیمار باید با همسر، دوستان و خانواده خود ارتباط داشته باشد. اطرافیان باید بیمار را درک کنند و اقدامات حمایتی برای بیمار انجام دهند. بیمار هم باید ارائه کمک از سوی اطرافیان را بپذیرد و از آن ها بخواهد که در نگهداری نوزاد، کارهای خانه مانند آشپزی و خرید به او کمک کنند.

• بیمار برای خود وقت بگذارد و فعالیت های رضایت بخش و آرامش بخش از قبیل پیاده روی، گوش دادن به موسیقی، خواندن کتاب و گرفتن دوش آب گرم انجام دهد.

• بیمار باید هر زمانی که می تواند استراحت کند، گرچه پس از زایمان، استراحت کردن به دلیل مراقبت از نوزاد و شیردهی دشوار است؛ در نتیجه همسر بیمار باید در کار شبانه به بیمار کمک کند.

• بیمار باید برای تقویت روحیه خود به طور منظم ورزش کند.

• بیمار رژیم غذایی منظم، سالم و طولانی مدت داشته باشد.

• بیمار باید از استعمال دخانیات و نوشیدن الکل پرهیز کند، زیرا این امر می تواند افسردگی او را تشدید نماید.

2. درمان های روان شناختی

درمان های روانشناختی معمولا از اولین روش ها برای درمان افسردگی بعد از زایمان هستند. یکی از روش های درمانی روانشناختی، رفتار درمانی است. هدف از رفتار درمانی، تغییر رفتار منفی به رفتار مثبت و ایجاد مثیت اندیشی است. رفتار درمانی معمولا 3 تا 4 ماه طول می کشد.

درمان بین فردی یکی دیگر از انواع درمان های روانشناختی است. درمان بین فردی شامل گفتگو با یک درمانگر در مورد شناسایی مشکلات روابط بیمار با خانواده، دوستان و نحوه برخورد آن ها با افسردگی است. درمان بین فردی معمولا 3 تا 4 ماه به طول می انجامد.

3. دارو درمانی

در صورت افسردگی متوسط تا شدید و عدم تمایل به درمان روانشناختی، پزشک ممکن است برای درمان افسردگی بعد از زایمان از داروهای ضد افسردگی استفاده کند. همچنین ممکن است در صورت داشتن سابقه افسردگی یا افسردگی خفیف پس از زایمان، برای بیمار داروهای ضد افسردگی تجویز می شود.

داروهای ضد افسردگی با ایجاد تعادل مواد شیمیایی موجود در مغز، سبب بهبودی خلق و خوی بیمار می شوند. داروهای ضد افسردگی علائم تحریک پذیری، عدم تمرکز و بی خوابی را کاهش داده و به بیمار کمک می کنند که بتواند با نوزاد خود رابطه مناسبی داشته باشد. تاثیر داروهای ضد افسردگی حداقل یک هفته پس از مصرف شروع می شود، بنابراین در صورت عدم احساس بهبودی باید درمان ادامه یابد. پس از احساس بهبودی بیمار باید تا 6 ماه داروهای ضد افسردگی را مصرف نماید. در صورت قطع زود هنگام داروهای ضد افسردگی، ممکن است افسردگی بعد از زایمان مجددا شروع شود.

عوارض جانبی داروهای ضد افسردگی:

شایع ترین عوارض جانبی داروهای ضد افسردگی عبارتند از:

• احساس بیماری

• خشکی دهان

• یبوست

• سر گیجه

• تاری دید

• احساس تحریک یا لرزش

عوارض فوق باید مدتی پس از مصرف دارو از بین بروند.

آیا در دوران شیردهی می توان از داروهای ضد افسردگی استفاده کرد؟

اگر مادر شیرده است، باید در مورد داروهای ضد افسردگی مناسب در دوران بارداری با پزشک خود صحبت کند، زیرا مصرف همه داروهای ضد افسردگی در دوران شیردهی بی خطر نیستند. پزشک باید داروهایی که دارای کمترین عوارض برای مادر و نوزاد هستند را تجویز نماید.

اقدامات لازم و ضروری در هنگام افسردگی پس از زایمان شدید

اگر افسردگی پس از زایمان شدید باشد و بیمار با درمان های فوق بهبود نیابد، احتمالا بیمار به یک تیم متخصص بهداشت روان ارجاع داده می شود. درمان افسردگی بعد از زایمان در این گونه موارد عبارت است از:

• رفتار درمانی شناختی

• روان درمانی

• استفاده از داروهای مختلف

• ماساژ کودک جهت ارتقا ارتباط عاطفی مادر و نوزاد

• الکترو شوک درمانی

اگر افسردگی بعد از زایمان آنقدر شدید باشد که احتمال ایجاد آسیب از طرف مادر به خودش یا نوزاد وجود داشته باشد، ممکن است بیمار در بیمارستان بستری شود. تا هنگام بهبودی مادر، نوزاد توسط پدر یا نزدیکان نگهداری می شود.

پیشگیری از افسردگی پس از زایمان

تا کنون به جز حفظ سبک زندگی سالم هیچ راهی برای پیشگیری از افسردگی پس از زایمان شناخته نشده است. اما اگر فردی سابقه افسردگی یا سابقه خانوادگی افسردگی پس از زایمان دارد و باردار می باشد و یا تصمیم به بارداری دارد، باید به مشاور یا روانپزشک مراجعه نماید. این امر سبب می شود که در صورت لزوم، درمان مناسب برای پیشگیری از افسردگی بعد از زایمان صورت گیرد. اگر خانمی در طول بارداری خود مشکلات بهداشت روان دارد باید تا چند هفته پس از زایمان به طور مرتب توسط پزشک ویزیت شود.