امروز: سه شنبه, ۰۱ مهر ۱۳۹۹ برابر با ۰۴ صفر ۱۴۴۲ قمری و ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۰ میلادی
کد خبر: 272249
۷۹۹
۱
۰
نسخه چاپی
پروستات (prostate)

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

پروستات، غده ای است که در جنس مذکر، گردن مثانه را احاطه می کند و در عمیق ترین بخش پیشابراه (لوله خارج کننده ادرار از مثانه) قرار دارد و مایعی ترشح می کند که به قسمتی از مایع منی تبدیل می شود

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

پروستات (prostate)، واژه ای است یونانی به معنی « آنچه که قبل از چیز دیگری ایستاده یا قرار گرفته است. پروستات، غده ای است که در جنس مذکر، گردن مثانه را احاطه می کند و در عمیق ترین بخش پیشابراه (لوله خارج کننده ادرار از مثانه) قرار دارد و مایعی ترشح می کند که به قسمتی از مایع منی تبدیل می شود.

پروستات چیست؟

غده پروستات به اندازه بلوط و تا حدودی مخروطی است و ساختاری سخت دارد و در حفره لگن، در بخش تحتانی ارتفاق عانه (سمفیزپوبیس؛ مفصل به وجود آمده از به هم پیوستن جسم های اسخوان های عانه در وسط و توده ای ضخیم از غضروف لیفی)، در جلوی راست روده (رکتوم) واقع است و از همین قسمت (راست روده) است که به وسیله انگشت فرد معاینه کننده لمس می شود (به ویژه در صورتی که بزرگ شده باشد).

پروستات بافتی غده ای و عضلانی دارد و در هنگام خارج کردن مایع منی منقبض می شود. بافت عضلانی، به جلو رانده شدن مایع پروستات و اسپرم تولید شده به وسیله بيضه کمک می کند.

پروستات از قاعده، نوک (رأس)، سطح قدامی (پیشین)، دو سطح خلفی (پشتی) و دو سطح جانبی تشکیل می شود.

وظیفه اصلی پروستات، تولید مایعی است که اسپرم را در هنگام اوج و خاتمه برانگیزش جنسی (ارگاسم) انتقال می دهد. پروستات مایعی تولید می کند که اسپرم را تغذیه و آن را محافظت و حمل می نماید.

قاعده پروستات در بالا، نزدیک به سطح پایینی مثانه قرار دارد. بخش بزرگتر این سطح به طور مستقیم در ادامه دیواره مثانه واقع است. طول پروستات حدود 2/5 سانتی متر است.

پروستات از ۳ لوب تشکیل می شود که یکی در مرکز و دوتای دیگر در دو طرف قرار دارند.

پروستات در دوران کودکی کوچک است و در سن بلوغ تا ۲۰ سالگی اندازه آن تقریباً ۵ برابر افزایش می یابد.

مشکلات و بیماری های پروستات به دو گروه خوش خیم و بدخیم تقسیم می شوند

بیماری های خوش خیم پروستات

بیماری های خوش خیم (غیر سرطانی) پروستات عبارتند از :

پروستاتیسم

پروستاتیسم (prostatism) عبارت است از هر نوع اختلال خوش خیمی که موجب تداخل در جریان ادرار از مثانه می شود.

در واقع پروستاتیسم مجموعه ای از نشانه های بالینی است که اکثراً در مردان مسن دیده می شود و اغلب ناشی از بزرگی پروستات است و با همه یا برخی از علایم تحریکی (شب ادراری، تکرر ادرار، احساس فوریت ادرار و بی اختیاری ادرار فوری) و علایم انسدادی (تردید در داشتن ادرار، کاهش جریان ادرار، دفع قطره قطره ای قسمت انتهایی ادرار، دو شاخه شدن و احتباس ادرار) مشخص می شود.

پروستات مردان هنگامی که به سن ۴۰ سال و بالاتر می رسند شروع به بزرگ شدن می کند. این موضوع در بعضی از مردها مشکلی ایجاد نمی کند و در بقیه، موجب بروز اشکالاتی در جریان ادرار می شود.

به نظر می رسد یک نفر از هر ۴ مرد در دهه پنجم عمر و یک نفر از هر دو مرد در دهه ششم به بعد دچار درجاتی از مشکل بزرگی پروستات می شوند. البته علت اینکه چرا با افزایش سن، پروستات بزرگ می شود به طور کامل معلوم نیست.

آیا باید به پزشک مراجعه کرد؟

به یاد داشته باشید که برای مشکلات مربوط به پروستات درمان های بسیاری وجود دارد و از این رو حتماً باید به پزشک مراجعه نمایید تا با معاینه پروستات و انجام آزمایش خون و اسکن پروستات، علت و درمان این مشکلات مشخص شوند.

چنان چه تنها مشکلات خفیفی وجود دارند ممکن است تنها با تغییر شیوه زندگی، مثلاً خوردن غذای کم چرب و خوردن مقادیری گوجه فرنگی و غذاهای حاوی سویا و نخوردن کافئین و الكل برطرف شوند و در صورتی که مشکلات بیشتری در کار باشند، پزشک با تجویز دارو می تواند اندازه پروستات را کوچک تر کند تا علایم از بین بروند.

چنان چه علایم، علی رغم درمان های مزبور ادامه داشته باشند یا غده پروستات بسیار بزرگ باشد می توان با جراحی به درمان آن پرداخت.

درد پروستات (پروستاتالژی)

درد پروستات (پروستاتالژی prostatalgia) که به آن prostatodynia هم گفته می شود عبارت است از دردی که بدون وجود شواهد التهاب پروستات (افزایش تعداد گلبول های سفید خون) باشد و آزمایش کشت ادرار بیمار نیز منفی باشد و این درد، توأم با علایم و نشانه های التهاب پروستات (پروستاتیت) احساس شود.

معمولاً بیماران مبتلا به پروستاتالژی علی رغم وجود نشانه ها، دچار عفونت پروستات نیستند و نباید تحت درمان با آنتی بیوتیک قرار بگیرند.

التهاب پروستات (پروستاتیت)

پروستاتیت (prostatitis) عبارت است از التهاب پروستات که ممکن است با احساس ناراحتی، درد، وجود یا فقدان تکرر ادرار و گاهی تب همراه باشد.

شایع ترین مشکل پروستات در زیر ۵۰ سالگی پروستاتیت است و تخمین زده شده است که حداقل نیمی از تمام مردان در مقطعی از زندگی دچار آن می شوند.

٪۸ بیماران مراجعه کننده به اورولوژیست ها و ۱٪ بیماران مراجعه کننده به پزشکان عمومی در آمریکا را افراد مبتلا به پروستاتیت تشکیل می دهند. حدود ۲۵ ٪ از کل مراجعه کنندگان مرد جوان و میانسالی که به دلیل ناراحتی های ادراری تناسلی به پزشک مراجعه می کنند مبتلا به پروستاتیت هستند.

پروستاتیت عبارت است از التهاب بافتی (میکروسکوپی) غده پروستات.

در سال ۱۹۹۹ میلادی انستیتوی ملی بهداشت، پروستاتیت را به ۴ گروه تقسیم کرد:

گروه 1: پروستاتیت حاد (باکتریایی)

گروه 2: پروستاتیت مزمن باکتریایی

گروه 3: پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

گروه 4: پروستاتیت التهابی بدون علامت

پروستاتیت حاد (باکتریایی)

علایم پروستات حاد(باکتریایی)

لرز، تب، کمردرد و احساس درد در ناحیه تناسلی و لگن، تکرر ادرار و احساس فوریت ادرار (اغلب در هنگام شب)، اختلال جنسی و یا کاهش میل جنسی احساس سوزش یا درد در هنگام ادرار کردن، درد بدن، عفونت ادراری قابل اثبات از طریق وجود گلبول های سفید و باکتری (میکروب) در آزمایش ادرار، کاهش حجم ادرار، درد و / یا احساس فشار در رکتوم و مقعد، وجود ترشح از پیشابراه در هنگام دفع مدفوع.

ممکن است پروستاتیت حاد از عوارض نمونه برداری (بیوپسی) پروستات باشد.

تشخیص پروستات حاد(باکتریایی)

- تشخیص پروستاتیت حاد به دلیل نشانه های آن که حاکی از وجود عفونت هستند نسبتاً ساده است.

عامل ایجاد عفونت ممکن است در خون یا ادرار و گاهی در هر دو یافت شود. میکروب های شایع ایجاد کننده پروستاتیت حاد عبارتند از: ایشریشیا کُلی، کلبسیلا، پروتئوس، پسودومونا، ِاِنِتروباکتِر، اِنِتِروکوک، سراتیا و استافیلوکوک طلایی.

- پروستاتیت حاد ممکن است در بعضی از بیماران یک وضعیت اورژانس باشد که در این صورت باید بیمار را در بیمارستان بستری کرد و با آنتی بیوتیک های وریدی درمان نمود.

- در آزمایش خون، افزایش گلبول های سفید دیده می شود.

- در فرد مشکوک به پروستاتیت حاد هرگز نباید ماساژ پروستات (از راه مقعد) انجام داد زیرا ممکن است موجب ورود میکروب ها به خون یا بافت های دیگر شود (سِپسیس؛ sepsis) و در واقع به دلیل آنکه باکتری عامل پروستاتیت به سادگی در ادرار قابل تشخیص است، ماساژ پروستات برای تشخیص بیماری لازم نیست.

- در معاینه از راه مقعد معمولاً غده پروستاتی که دچار بزرگی، حساسیت، تورم، سفتی، گرمی و گاهی نامنظمی شده لمس می شود.

- آزمایش مخصوصی موسوم به(c - reactive protein ) CRP در اکثر موارد پروستاتیت حاد، افزایش نشان می دهد.

- کشت ادرار و بررسی از نظر وجود گلبول های سفید و باکتری ها در مایع پروستات و ادرار.

- کشت مایع منی

- سیستوسکوپی (مشاهده مثانه و مجرای ادرار به وسیله وارد کردن لوله انعطاف پذیر مخصوص از پیشابراه به داخل مثانه، به منظور بررسی ناهنجاری های ساختمانی یا انسدادهای ناشی از تومور یا سنگ).

درمان پروستات حاد(باکتریایی)

استفاده از آنتی بیوتیک ها نخستین اقدام درمانی در پروستاتیت حاد است و اغلب در مدت کوتاهی (حداکثر ۲ هفته) موجب درمان بیماری می شود.

بعضی از آنتی بیوتیک ها نفوذ بسیار ضعیفی به داخل کپسول پروستات دارند و برخی دیگر، مانند سیپروفلوکساسین، کو – تری موکسازول و تتراسیکلین ها به خوبی از این کپسول عبور می کنند. در پروستاتیت حاد برخلاف پروستاتیت مزمن باکتریایی، نفوذ آنتی بوتیک به پروستات چندان مهم نیست زیرا عفونت شدید موجب گسیختگی سد پروستات – خون می شود.

برای درمان پروستاتیت های حاد بالقوه تهدید کننده حیات باید از آنتی بیوتیک کشنده باکتری (مثل کینولون ها) استفاده کرد و نه آنتی بیوتیک آهسته کننده رشد باکتری (مثل تتراسیکلین).

بیماران بسیار بدحال باید در بیمارستان بستری شوند ولی بیماران نه چندان بدحال را می توان در منزل و با استفاده از استراحت، مسکن، ملین و مایع درمانی درمان نمود.

بیماران دچار احتباس ادرار باید با استفاده از سوند زدن مکرر یا خالی کردن ادرار از ناحیه بالای استخوان عانه (به وسیله سوزن مخصوص)، تحت نظر پزشک درمان شوند.

عدم پاسخ پروستاتیت حاد به آنتی بیوتیک ها، احتمال وجود آبسه پروستات را مطرح می کند و باید آزمایش های تصویر برداری، مانند سونوگرافی از راه رکتوم (transrectal ultrasound; TRUS) انجام شوند.

میکروب ایشریشیا کُلی ( E . coli) قادر است لایه بیولوژیکی تولید کند سبب می شود عامل بیماری زا در پروستات باقی بماند.

عاقبت پروستاتیت حاد

معمولاً پروستاتیت حاد بدون باقی گذاشتن عارضه به طور کامل درمان می شود.

پروستاتیت مزمن باکتریایی

علایم پروستاتیت مزمن باکتریایی

پروستاتیت مزمن باکتریایی، بیماری نسبتاً نادری است (کمتر از ۵% بیماران دارای علایم مرتبط با پروستات غیر مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات دچار پروستاتیت مزبور هستند). این بیماری معمولاً با تابلوی شبیه عفونت ادراری متناوب که با عفونت ادراری عود کننده ای که از عفونت مزمن پروستات منشأ گرفته است تظاهر می یابد.

ممکن است به طور کامل نشانه ای موجود نباشد مگر اینکه عفونت مثانه هم روی داده باشد و مشکل سازترین ناراحتی، معمولاً عفونت مکرر مثانه (سیستیت؛ cystitis) است. معمولاً نشانه های بیماری بیشتر طول می کشند و اغلب تب وجود ندارد.

تشخیص پروستاتیت مزمن باکتریایی

در پروستاتیت مزمن باکتریایی، با اینکه باکتری ها در پروستات حضور دارند ولی معمولاً ایجاد علایم نمی کنند و وجود عفونت پروستات با کشت ادرار و نیز آزمایش مایع پروستات (که از طریق ماساژ پروستات و با وارد کردن انگشت پزشک به داخل مقعد بیمار به دست می آید) تشخیص داده می شود.

چنان چه در اثر ماساژ پروستات مایعی به دست نیاید، ممکن است در نمونه ادراری که پس از ماساژ پروستات گرفته می شود، باکتری های مربوط به پروستات وجود داشته باشند.

ممکن است مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات (prostate specif cantigen ; PSA ) که معمولاً در سرطان پروستات افزایش می یابد در پروستات هم افزایش نشان دهد.

درمان پروستاتیت مزمن باکتریایی

دوره های طولانی (۴ تا ۸ تا ۱۲ هفته ای) درمان با آنتی بیوتیک هایی که به خوبی به پروستات نفوذ می کنند ضرورت دارد (بتا- لاكتام ها و نیتروفورانتویین بی تأثیر هستند).

داروهایی که به خوبی به پروستات نفوذ می کنند عبارتند از: کینولون ها (سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین)، سولفامیدها (كو- تری موکسازول) و ماكروليدها (اریترومایسین، کلاریترومایسین).

عفونت های مقاوم در ۸۰٪ موارد با داروهای مسدود کننده آلفا [مثل تامسولوسین (Flomax)، الفوزوسین ، یا استفاده دراز مدت از دوز کم آنتی بیوتیک درمان می شوند.

عفونت های عود کننده ممکن است ناشی از ادرار کردن ناکافی (در اثر بزرگی خوش خیم پروستات، مثانه عصبی)، سنگ های پروستات یا ناهنجاری ساختمانی پروستات که به عنوان مخزن عفونت عمل می کند باشند.

پیش از این، انجام ماساژ پروستات، اضافه بر دوره های درمان آنتی بیوتیکی را مفید می دانستند ولی این موضوع به اثبات نرسیده است.

عاقبت پروستاتیت مزمن باکتریایی

احتمال عود بیماری، با گذشت زمان زیاد است و به بیش از ۵۰٪ می رسد.

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

علایم پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

درد ناحیه لگن یا میاندوراه (کف لگن یا پرینه؛ perineum)، بدون وجود شواهد عفونت دستگاه ادراری که به مدت بیش از ۳ ماه طول می کشد، علامت اصلی بیماری است.

نشانه های بیماری شدت و ضعف پیدا می کنند و درد ممکن است از ناراحتی خفیف تا درد شدید ناتوان کننده باشد. درد ممکن است به پشت و رکتوم (راست روده) منتشر شود و نشستن فرد را با دشواری مواجه سازد.

سوزش ادرار، درد مفصلی، درد عضلانی، خستگی غیر قابل توجیه، درد شکم، درد سوزشی مداوم در آلت و تکرر ادرار ممکن است موجود باشند.

تکرر ادرار و افزایش فوریت ادرار (احساس نیاز فوری به ادرار کردن) ممکن است نشان دهنده وجود التهاب مثانه باشد و نه پروستات.

ممکن است انزال، دردناک باشد زیرا پروستات در هنگام خارج کردن مایع منی منقبض می شود. درد پس از انزال شایع تر است.

بعضی از بیماران دچار کاهش میل جنسی، اختلال عملکرد جنسی و مشکلات نعوظ می شوند. درد پس از انزال از شکایت های بسیار اختصاصی است و پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن را از بزرگی خوش خیم پروستات افتراق می دهد.

علل پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

درباره علل ایجاد کننده پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن فرضیه هایی ذکر شده است که عبارتند از: اختلال عملکرد محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیه و ناهنجاری های هورمون قشر غده فوق کلیه ناشی از استرس؛ التهاب با منشأ عصبی و نشانگان (سندرم) درد میوفاسیال (درد مربوط به «فاسیا » یا بافت لیفی پوشاننده عضلات و خودِ عضلات).

در دو مورد اخیر، بی نظمی دستگاه عصبی موضعی در اثر ضربه اخیر، عفونت یا خلق و خوی مضطرب و انقباض مزمن و ناخودآگاه لگن منجر به التهاب ناشی از آزاد شدن موادی (مثل ماده P) به وسیله سلول های عصبی می شوند.

امروزه اثبات شده است که باکتری ها نقش قابل توجهی در ایجاد این سندرم ندارند بلکه سندرم مزبور با استرس در ارتباط است.

فرضیه های دیگری که به عنوان علل ایجاد این سندرم بیان شده اند عبارتند از:

احتمال وجود باکتری های غیر قابل کشت، از جمله «نانوباکتری ها» و احتمال ویروسی بودن سندرم (ایجاد سندرم در اثر ویروس هایی مانند ویروس هرپس ساده (HSV) و ویروس سیتومگال (CMV)).

عفونت در سندرم پروستاتیت مزمن/ نشانگان درد مزمن لگن ممکن است التهابی در نظر گرفته شود که در آن، ادرار، مایع منی و سایر ترشحات فاقد ارگانیسم ایجاد کننده عفونت هستند ولی سلول های مبارزه کننده با عفونت وجود دارند و یا ممکن است عفونت غير التهابی دانسته شود که در آن، التهاب و سلول های مبارزه کننده با عفونت، هر دو وجود ندارند.

تشخیص پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

آزمایش های تشخیص قطعی برای این سندرم وجود ندارد. این سندرم به خوبی شناخته نشده است، هر چند که ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد پروستاتیت ها را تشکیل می دهد.

سندرم مزبور در هر سنی دیده می شود و بیش از همه در اوایل دهه سوم زندگی روی می دهد. سندرم ممکن است التهابی یا غیر التهابی باشد و همان طور که گفته شد در نوع التهابی، ادرار، مایع منی و سایر مایعات مربوط به پروستات حاوی سلول های چرکی (گلبول های سفید مرده) هستند و در نوع غير التهابی این سلول ها یافت نمی شوند.

آزمایش ادرار و ترشحات پروستات از نظر وجود گلبول های سفید، در این سندرم مورد اختلاف نظر است.

مفید بودن PSA خون، تصویربرداری های معمول پروستات و آزمایش از نظر وجود میکروارگانیسم کلامیدیا تراکوماتیس و اوره آپلاسما برای تشخیص این سندرم به اثبات نرسیده است.

حساسیت خارج پروستاتی در ناحیه شکم / لگن در نیمی از افراد مبتلا به سندرم درد مزمن لگن وجود دارد.

نکته

مردان مبتلا به پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن نسبت به سایرین بیشتر دچار سندرم خستگی مزمن و سندرم روده تحریک پذیر می شوند و ممکن است مقدار PSA خون آنها افزایش یابد.

درمان پروستاتیت مزمن/ نشانگان (سندرم) درد مزمن لگن

بررسی و درمان پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن به دلیل ناشناخته بودن علت آن دشوار و چالش برانگیز است.

این بیماری ممکن است به روش های درمانی غیر متمرکز بر پروستات مانند فیزیوتراپی، روان درمانی و درمان دارویی پاسخ دهد.

«پروتکل درمانی استانفورد» که اخیراً برای درمان این سندرم انتشار یافته است، ترکیبی است از درمان دارویی (شامل داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای مثل آمی تریپتیلین و داروهای آرام بخش بنزودیازپین)، روان درمانی [آرام سازی متناقض (paradoxical relaxation)] و فیزیوتراپی (آزاد سازی نقاط برانگیزاننده کف لگن و عضلات شکم و نیز ورزش های شبیه یوگا با هدف شل کردن کف لگن و عضلات شکم). پروتکل های درمانی کنونی تا حد زیادی بر شل سازی عضلات ناحیه لگن یا مقعد و درمان آرام سازی تدریجی به منظور کاهش استرس ایجاد کننده سندرم متمرکز شده اند.

فیزیوتراپی بیوفیدبک به منظور آموزش چگونگی کنترل عضلات کف لگن ممکن است موثر باشد.

ورزش های هوازی می توانند به بیمارانی که دچار سندرم خستگی مزمن نیستند یا علایم بیماری آنها در اثر ورزش تشدید نمی شود کمک کنند.

طب سوزنی در بعضی بیماران مفید بوده است.

بعضي شواهد حکایت از آن دارند که آلرژی های غذایی و عدم تحمل به بعضی مواد غذایی ممکن است در تشدید این سندرم نقش داشته باشند. در بعضی از بیماران عدم تحمل به گلوتن یا بیماری سلیاک دیده شده است. در این موارد حذف ماده غذایی عامل می تواند به درمان بیماری کمک کند.

داروهایی که در درمان این سندرم به کار رفته اند عبارتند از:

1. داروهای مسدود کننده آلفا (مثل تامسولوسین، آلفوزوسین) به طور متوسط موثر هستند و باید حداقل ۳ ماه از آنها استفاده کرد.

2. داروی Quercetin در مطالعات تحت کنترل با دارونما موثر بوده است. این دارو، بازدارنده ماست سل ها است و التهاب و استرس اکسیداتیو در پروستات را کاهش می دهد و باید روزی ۲ بار، هر بار ۵۰۰ میلی گرم به مدت ۴ هفته تجویز شود.

3. عصاره گَرده (Cernilton) نیز در کارآزمایی ها به عمل آمده موثر بوده است.

4. محدود سازی رژیم غذایی، استفاده از داروی گاباپنتین و آمی تریپتیلین که به طور شایع صورت می گیرد به طور دقیق مورد ارزیابی قرار نگرفته اند.

نکته

استفاده از آنتی بیوتیک ها در پروستاتیت مزمن / سندرم درد مزمن لگن توصیه نمی شود و جراحی تنها در موارد خاص ضرورت دارد.

پروستاتیت التهابی بدون علامت

این بیماری هنگامی تشخیص داده می شود که سلول های مبارزه کننده با عفونت وجود دارند ولی نشانه های شایع پروستاتیت مانند اشکال در ادرار کردن، تب، کمردرد و درد لگن و غیره یافت نمی شوند.

با آزمایش مایع منی یا بافت پروستات می توان بیماری را تشخیص داد.

پروستاتیت التهابی بدون علامت غالباً در هنگام بررسی سایر مشکلات و بیماری ها مثل ناباروری یا سرطان پروستات تشخیص داده می شود.

درمان پروستاتیت التهابی بدون علامت

این نوع پروستاتیت نیاز به درمان ندارد. در مردان مبتلا به ناباروری همراه با این نوع پروستاتیت از آنتی بیوتیک ها و / یا داروهای ضد التهاب استفاده می شود.

نکته

پروستاتیت، مسری نیست و جزء بیماری های مقاربتی به شمار نمی آید ولی با این حال ممکن است در نتیجه بیماری های مقاربتی مختلف ایجاد شود.

چه کسانی در خطر ابتلا به التهاب پروستات قرار دارند؟

اگرچه تمام مردان در هر سنی در خطر ابتلا به التهاب پروستات قرار دارند در بعضی موارد احتمال ایجاد این بیماری بیشتر است.

این موارد عبارتند از:

- عفونت اخير مثانه، مجرای ادراری یا عفونت هر قسمت دیگر از بدن

- آسیب یا ضربه ناحیه میاندوراه (منطقه بین بیضه و مقعد)

- غیر طبیعی بودن دستگاه ادراری

- بزرگی پروستات

- نزدیکی از راه مقعد

- استفاده اخیر از سوند ادراری یا سیستوسکوپ

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

بزرگی خوش خیم پروستات

هیپرپلازی خوش خیم (تکثیر غیرطبیعی سلول های طبیعی)، (benign prostatic hyperplasia ; BPH) که به آن بزرگ شدگی (هیپرتروفی) خوش خیم پروستات هم گفته می شود، اختلالی است که در آن اندازه پروستات به مقدار بسیار زیاد افزایش می یابد و مشکلات ادراری ایجاد می نماید.

بزرگ شدگی خوش خیم پروستات می تواند موجب افزایش آنتی ژن اختصاصی پروستات (prostate specific antigen; PSA) به میزان ۲ تا ۳ برابر طبیعی شود. این افزایش، نشان دهنده وجود سرطان پروستات نیست. ولی هرچه میزان PSA بالاتر باشد احتمال ابتلای فرد به سرطان پروستات بیشتر است.

بعضی از علایم بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان پروستات شبیه یکدیگر هستند ولی به نظر نمی رسد ابتلا به بزرگی خوش خیم پروستات احتمال ایجاد سرطان پروستات را افزایش دهد ولی ممکن است فرد مبتلا به بزرگی خوش خیم پروستات، به طور همزمان به سرطان پروستات تشخیص داده نشده نیز مبتلا باشد یا در آینده مبتلا به سرطان مزبور شود.

بنابراین، موسسه ملی سرطان و انجمن سرطان آمریکا توصیه می کنند که تمام مردان بالای ۵۰ سال، سالی یک بار ضمن مراجعه به اورولوژیست، تحت معاینه انگشتی پروستات از راه مقعد و آزمایش PSA قرار بگیرند تا از این طریق بتوان وجود سرطان پروستات را به موقع تشخیص داد.

بزرگ شدگی خوش خیم پروستات چگونه روی می دهد؟

اندازه پروستات در اوایل بلوغ در اثر تغییرات هورمونی، ۲ برابر می شود و سپس در حوالی ۲۵ سالگی، پروستات دوباره شروع به رشد می کند و این رشد تقریباً در تمام بقیه عمر فرد ادامه می یابد.

معمولاً این بزرگ شدگی تا سنین بالا مشکلی ایجاد نمی کند. به ندرت بزرگ شدگی خوش خیم پروستات (BPH) قبل از ۴۰ سالگی موجب بروز علایم می شود.

در بیش از نیمی از مردان، از دهه ششم زندگی به بعد بعضی از نشانه های بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) دیده می شود.

حدود ۹۰٪ از مردان در دهه هفتم و هشتم عمر دچار نشانه های بزرگی خوش خیم پروستات می شوند.

با بزرگ شدن پروستات چه اتفاقی می افتد ؟

وقتی پروستات بزرگ شد، جلوی پیشابراه را می گیرد و در نتیجه خروج ادرار با اشکال انجام می شود. مثانه ضخیم تر و تحریک می شود و شروع به منقبض شدن می کند (حتی در صورتی که مقدار کمی ادرار در آن موجود باشد)؛ در نتیجه تعداد دفعات ادرار افزایش می یابد و با ادامه ضعیف شدن مثانه، ممکن است ادرار به طور کامل از داخل آن تخلیه نشود و مقداری از ادرار در مثانه باقی بماند. انسداد یا تنگ شدگی پیشابراه به وسیله پروستات و تخلیه ناکامل مثانه مشکلات متعدد موجود در BPH را ایجاد می کند.

علایم بزرگی خوش خیم پروستات

شایع ترین علایم بزرگی خوش خیم پروستات عبارتند از :

نشت ادرار یا قطره قطره دفع شدن ادرار

افزایش دفعات ادرار کردن (تکرر ادرار) به ویژه در هنگام شب

فوریت ادرار (احساس نیاز فوری به ادرار کردن)

احتباس ادرار (ناتوانی در دفع ادرار)

ضعیف و منقطع بودن جریان ادرار

مشکلاتی که ذکر شد ممکن است موجب بی اختیاری ادرار، آسیب کلیه ها، آسیب مثانه، عفونت مجاری ادرار و ایجاد سنگ های مثانه شوند.

تشخیص بزرگی خوش خیم پروستات

تشخیص BPH در مراحل زودرس می تواند احتمال بروز عوارض بیماری را کاهش دهد و تأخیر در تشخیص ممکن است با آسیب دیدگی دایمی همراه شود.

برای تشخیص بزرگ شدگی خوش خیم پروستات، علاوه بر تهیه شرح حال کامل و معاینه فیزیکی از اقدامات زیر می توان استفاده کرد:

معاینه راست روده (رکتوم) و پروستات به وسیله انگشت

با معاینه مستقیم رکتوم و پروستات به وسیله پزشک که پس از پوشیدن دستکش، از طریق وارد کردن انگشت از راه مقعد به داخل رکتوم صورت می گیرد، رکتوم و غده پروستات از نظر وجود علایم سرطان بررسی می شوند.

سونوگرافی کلیه

برای تعیین اندازه و شکل کلیه ها و تعیین وجود توده، سنگ، کیست یا انسداد یا ناهنجاری های دیگر انجام می شود.

پیلوگرافی وریدی (IVP)

در این نوع رادیوگرافی که به عکس رنگی کلیه معروف است، یک سری عکس های رادیو گرافیک از کلیه ها، حالب ها و مثانه، به دنبال تزریق ماده حاجب در سیاهرگ گرفته می شود تا به وسیله آن تومورها، ناهنجاری ها، سنگ های کلیه یا هر نوع انسداد تشخیص داده شوند و جریان خون کلیه مورد بررسی قرار گیرد.

سیستوسکوپی

با وارد کردن لوله قابل انعطاف مجهز به ابزار مخصوص مشاهده داخل مثانه از طریق پیشابراه، مثانه و مجاری ادرار از نظر ناهنجاری های ساختاری یا انسدادهای ناشی از تومور یا سنگ بررسی می شوند.

آزمایش جریان ادرار

در این آزمایش بیمار در داخل ابزار مخصوصی که سرعت جریان ادرار را اندازه گیری می کند ادرار می نماید. کاهش جریان ادرار، احتمال وجود BPH را مطرح می سازد.

درمان بزرگی خوش خیم پروستات

درمان اختصاصی بزرگی خوش خیم پروستات به وسیله پزشک متخصص کلیه و مجاری ادرار بر اساس موارد زیر انجام می شود:

- سن بیمار و وضعیت بهداشت عمومی و سابقه پزشکی او

- میزان گسترش بیماری

- تحمل بیمار نسبت به داروهای اختصاصی، اعمال جراحی یا سایر درمان ها

- آنچه درباره سیر بیماری انتظار می رود.

- اولویت های مورد نظر بیمار

چنان چه بزرگ شدگی پروستات در حد خفیف باشد ممکن است به درمان نیاز نداشته باشد زیرا بررسی ها نشان داده اند که بعضی از نشانه های BPH در موارد خفيف بدون درمان برطرف می شوند.

تشخیص این مسأله تنها پس از بررسی و معاینه دقیق به وسیله پزشک امکان پذیر است. چک آپ منظم به وسیله پزشک از نظر بروز مشکلات جدید ضرورت دارد.

درمان های مخصوصBPH عبارتند از:

جراحی

عمل جراحی به منظور برداشتن بافت بزرگ شده پروستات در قسمتی که بر پیشابراه فشار می آورد، بدون دست زدن به بقیه بافت قسمت داخل و کپسول خارجی پروستات انجام می شود. جراحی ممکن است به صورت برداشتن پروستات از طریق پیشابراه (transurethral resection of the prostate; TURP)، یا برش بروستات از طریق پیشابراه (;transurethral incision of the prostate TUIP)، یا با استفاده از لیزر و یا با جراحی باز انجام شود.

درمان های غیر جراحی

1. اورتروپلاستی به وسیله بالون

(که در آن لوله نازکی که دارای بادکنک است از راه سوراخ آلت به قسمت تنگ شده پیشابراه هدایت می شود و در آنجا، بادکنک باد می شود تا پیشابراه گشاد شود و ادرار جریان یابد)

2. ترموتراپی میکروویو از طریق پیشابراه

(transurethral microwave thermotherapy; TUMT)

(که در آن با استفاده از وسیله ای موسوم به پروستاترون که از امواج میکرو برای ایجاد گرما و تخریب بافت اضافی پروستات استفاده می کند، تکرر ادرار و فوریت ادراری کاهش می یابد)

3. استفاده از داروهای کوچک کننده (یا لااقل متوقف کننده رشد) پروستات، بدون انجام جراحی

4. افزایش دما از طریق پیشابراه

(که روشی تحقیقاتی است و در آن از گرما که معمولاً به وسیله میکروویو ایجاد می شود برای کوچک کردن حجم پروستات استفاده می شود).

5. استفاده از استنت (قالب) پروستات

(که روشی تحقیقاتی است و در آن، استنت مخصوص از طریق پیشابراه تا ناحیه تنگ شده پیشابراه داخل می شود. سپس استنت مانند فنر باز می شود و بافت پروستات را به عقب می راند و پیشابراه اتساع پیدا می کند).

تغییر نحوه زندگی

1. رژیم غذایی

افزایش مصرف سویا، نوشیدن چای سبز و مصرف مکمل های نخل ممکن است مفید باشند هر چند این موضوع هنوز کاملاً به اثبات نرسیده است.

اغلب خودداری از مصرف الکل یا کاهش مصرف قهوه و سایر مایعات به ویژه پس از شام مفید است.

احتمال بروز BPH در افرادی که رژیم حاوی مقادیر زیاد روی، کره و مارگارین مصرف می کنند، زیاد و در افرادی که بیشتر، از میوہ جات استفاده می نمایند کم است.

2. داروهای ضد احتقان و آنتی هیستامین ها

این داروها می توانند سرعت جریان ادرار را در بعضی از افراد مبتلا به BPH کاهش دهند. بعضی از داروهای ضد افسردگی و داروهای مدّر نیز می توانند نشانه های BPH را تشدید نمایند.

3. ورزش های «کِه گِل»

منقبض کردن و شل کردن مکرر عضلات لگن که به ورزش های کِه گِل (Kegel exercises) معروف است برای پیشگیری از نشت ادرار مفید واقع می شود. این کار با منقبض کردن عضله تا زمانی که جریان ادرار کاهش یابد یا متوقف شود و سپس شل کردن عضله صورت می گیرد.

توصیه می شود بیماران مبتلا به BPH، پنج تا پانزده بار و هر بار به مدت ۱۰ ثانیه عضلات را در حالت منقبض نگه دارند و این کار را ۳ تا ۵ بار در روز تکرار کنند.

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

ناتوانی جنسی / اختلال در نعوظ

ناتوانی جنسی یا اختلال در نعوظ به عدم توانایی آمیزش در جنس مذکر در اثر اختلال در نعوظ یا حفظ آن تا هنگام انزال (خارج شدن مایع منی) و / یا عدم رضایت از اندازه، سفتی و / یا مدت نعوظ گفته می شود. اختلال در نعوظ در میلیون ها نفر از مردان وجود دارد.

اگرچه پیش از این به طور شایع تصور می شد که اختلال در نعوظ ناشی از مشکلات روانی است امروزه مشخص شده است که ۸۰ تا ۹۰ درصد از ناتوانی های جنسی آقایان به دلیل مشکلات فیزیکی و معمولاً ناشی از اختلال خون رسانی به آلت است. پیشرفت های بسیاری در زمینه تشخیص و درمان اختلال نعوظ صورت گرفته است.

عوامل خطر مستقیم اختلال عملکرد نعوظ عبارتند از:

مشکلات پروستات

- دیابت نوع ۲

- کم کاری بیضه همراه با تعدادی از بیماریهای غدد درون ریز

- پر فشاری خون

- بیماری های عروقی و جراحی عروق

- بالا بودن کلسترول خون

• پایین بودن HDL

- مصرف داروها

- اختلالات عصبی

- اشکال در انحنای آلت

- التهاب آلت

- افسردگی

- خوردن الكل

- نا آگاهی از مسایل جنسی

- روش های ناصحیح جنسی

- ارتباط بین فردی ناکافی

- بسیاری از بیماری های مزمن، به ویژه نارسایی کلیه و دیالیز

- کشیدن سیگار که آثار سایر عوامل خطر مانند بیماری های عروقی و پرفشاری خون را تشدید می کند.

- عامل خطر غیر مستقیم پرقدرتی که با افزایش احتمال بروز عوامل خطر مستقیم فوق در ارتباط است، سن است.

تخمین زده شده است که حدود ۵ درصد از مردان تا سن ۴۰ سالگی و ۱۵ تا ۲۵ درصد آنها تا ۶۵ سالگی دچار ناتوانی جنسی می شوند. تشخیص دقیق عامل خطر برای پیشگیری یا درمان اختلال نعوظ ضروری است.

انواع مختلف (و علل) اختلال نعوظ

بعضی از انواع مختلف و علل احتمالی اختلال نعوظ عبارتند از:

انزال زودرس (که شامل نوع اولیه و ثانویه است. نوع اولیه، علت روانی دارد و نوع ثانویه عبارت است از کوتاه شدن پیشرونده مدت آمیزش پس از سال ها طبیعی بودن انزال. علت نوع ثانویه فیزیکی است و معمولاً سرخرگ ها یا سیاهرگ های آلت و یا هر دوی آنها را شامل می شود).

اضطراب یا استرس (موجب نوعی ناتوانی جنسی روانی می شود)

افسردگی (نوع دیگر ناتوانی جنسی روانی است. بعضی از داروهای ضد افسردگی نیز موجب اختلال در نعوظ می شوند).

ناتوانی جنسی عضوی (ناشی از اختلال در سرخرگ ها یا سیاهرگ های آلت یا هر دوی آنها است و شایع ترین علت ناتوانی جنسی به ویژه در مردان مسن را تشکیل می دهد. هنگامی که مشکل، منشأ سرخرگی دارد معمولاً ناشی از تصلب یا سخت شدگی سرخرگ ها است هر چند ممکن است در اثر ضربه به سرخرگ ها نیز ایجاد شده باشد.

عوامل خطر قابل کنترل تصلب شرایین عبارتند از: افزایش وزن، ورزش نکردن، کلسترول بالا، فشار خون بالا و سیگار کشیدن. این عوامل حتی قبل از آنکه بر روی قلب تأثیر بگذارند می توانند دچار اختلال نعوظ شوند. بسیاری معتقدند چنان چه مشکل، منشأ سیاهرگی داشته باشد، «نشت وریدی» شایع ترین اشکال است و در طی آن «اجسام غاری» آلت به خوبی پرخون نمی شوند و اشکال در نعوظ روی می دهد).

دیابت (8/7 میلیون مرد بزرگسال مبتلا به دیابت شیرین در ایالات متحده وجود دارند که ۳۵ تا ۵۰ درصد آنها دچار ناتوانی جنسی هستند.

دیابت موجب سختی پیش از موعد و معمولاً شدید سرخرگ های آلت می شود. اختلال اعصاب محیطی همراه با گرفتاری اعصاب کنترل کننده نعوظ به طور شایع در دیابت دیده می شود).

علل عصبی (علل عصبی بسیاری موجب ناتوانی جنسی می شوند که از جمله آنها می توان دیابت، الکلیسم مزمن، بیماری MS، مسمومیت با فلزات سنگین، آسیب های نخاع و اعصاب و آسیب عصبی ناشی از جراحی های لگن را نام برد که همگی می توانند اختلال نعوظ را به دنبال داشته باشند).

ناتوانی جنسی ناشی از مصرف دارو (بسیاری از داروها مانند داروهای ضد پرفشاری خون، داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی، قطره های مخصوص آب سیاه چشم و داروهای شیمی درمانی سرطان می توانند موجب ناتوانی جنسی شوند).

هورمون ها (اختلالات هورمونی مانند افزایش پرولاکتین که از هیپوفیز پیشین ترشح می شود، سوء مصرف استروییدها در بدن سازی، بیش از حد یا کمتر از حد بودن هورمون تیرویید و هورمون های تجویز شده برای درمان سرطان پروستات می توانند موجب ناتوانی جنسی شوند. به ندرت پایین بودن هورمون تستوسترون موجب این اختلال می شود).

تشخیص ناتوانی جنسی / اختلال در نعوظ

اقدامات تشخیصی عبارتند از:

استفاده از سابقه پزشکی و جنسی بیمار، معاینه فیزیکی (از نظر وجود مشکل در دستگاه عصبی، خصوصیات ثانویه جنسی مانند الگوی موهای ناحیه تناسلی یا ریش و سبیل، مشکلات گردش خون، ویژگی های غیرعادی آلت)، تست های آزمایشگاهی (شمارش گلبول ها، آزمایش ادرار، چربی خون و اندازه گیری کراتینین و آنزیم های کبدی، اندازه گیری تستوسترون خون) و معاینه روانی اجتماعی (همسر بیمار نیز باید مورد بررسی قرار گیرد).

درمان ناتوانی جنسی / اختلال در نعوظ

درمان اختصاصی اختلال نعوظ به وسیله پزشک و بر مبنای موارد زیر مشخص می شود:

- سن، چگونگی سلامتی کلی و سابقه پزشکی بیمار

- میزان گسترش بیماری

- تحمل بیمار نسبت به داروها، اقدامات جراحی یا درمان های دیگر

- انتظارات درباره سیر بیماری

- اولویت های مورد نظر بیمار

بعضی درمان های مورد استفاده در اختلال نعوظ عبارتند از :

داروی سیلدِ نافیل سیترات (ویاگرا) Viagra ) Sildenafil citrate)

نخستین درمان غیر جراحی تأیید شده برای اختلال نعوظ است. این دارو نیاز به تزریق یا داخل کردن از طریق آلت ندارد و در سال ۱۹۹۸ به تأیید اداره غذا و داروی ایالات متحده (FDA) رسیده است. ویاگرا به طور مستقیم موجب نعوظ نمی شود بلکه بر پاسخ به تحریک جنسی تأثیر می گذارد.

نکته

در صورت استفاده از از ویاگرا به موارد زیر توجه کنید:

1. اگر داروهای حاوی نیترات، مثل نیتروگلیسیرین مصرف می کنید نباید از ویاگرا استفاده نمایید زیرا ممکن است فشار خونتان به شدت کاهش یابد.

2. زنان و کودکان نباید از ویاگرا استفاده کنند.

3. علت اختلال در نعوظ باید به وسیله پزشک و با استفاده از سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی تعیین شود.

4. مردان مبتلا به نعوظ پیوسته (مثلا در بیماری کم خونی سلول داسی، لوسمی یا میلوم متعدد) یا مردانی که شکل آلت آنها غیر طبیعی است نباید از ویاگرا استفاده کنند.

5. نام داروهایی که مصرف می کنید (از جمله داروهای بدون نیاز به نسخه) را به پزشک اعلام نمایید زیرا ممکن است با ویاگرا تداخل داشته باشد.

6. مصرف ویاگرا، توأم با سایر داروهای مخصوص اختلال نعوظ مورد مطالعه قرار نگرفته است. بنابراین مصرف توام این داروها توصیه نمی شود.

درمان جایگزین هورمونی

ممکن است درمان جایگزین با تستوسترون موجب افزایش انرژی، خلق و خو و تراکم استخوان، افزایش توده عضلانی و وزن و افزایش میل جنسی در مردان مسنی که دچار کاهش تستوسترون هستند شوند. در مردان دارای میزان طبیعی تستوسترون (در ارتباط با گروه سنی) تجویز تستوسترون توصیه نمی شود زیرا می تواند به بزرگی پروستات و سایر عوارض بیانجامد.

ایمپلنت (کاشت) آلت

۳ نوع ایمپلنت آلت وجود دارد که عبارتند از:

1. پمپ هیدرولیک ( یک پمپ و ۲ سیلندر در داخل فضاهای نعوظی آلت قرار داده می شود که با آزاد کردن محلول سالین موجب نعوظ آلت می شود. با خارج کردن محلول سالین، آلت به وضعیت عادی برمی گردد).

2. پروتز (دو استوانه نیمه سخت ولی قابل خم شدن در داخل فضاهای نعوظی آلت قرار می گیرند و می توان آنها را در وضعیت نعوظی یا غیر نعوظی قرار داد).

3. بلوک های پلاستیکی نرم (این بلوکها در داخل فضاهای نعوظ آلت قرار می گیرند و می توان با استفاده از کابلی که از آنها عبور می کند آنها را باد کرد و یا دوباره به حالت عادی برگرداند).

معمولاً عفونت، شایع ترین علت ناموفق بودن ایمپلنت آلت است و با مصرف آنتی بیوتیک برطرف می شود. در بعضی موارد باید ایمپلنت جدیدی را جایگزین کرد.

نکته

برقرار کردن ارتباط کلامی واضح با همسر، در موارد وجود اختلال نعوظ نقش مهمی دارد. بعضی از زوج ها همراه با هم برای درمان مراجعه می کنند ولی برخی دیگر از آقایان ترجیح می دهند بدون اطلاع همسر خود به پزشک مراجعه نمایند. عدم ارتباط و همکاری همسر، نخستین مانع در راه درمان ناتوانی جنسی است و می تواند موجب طولانی شدن مشکل شود. ناتوانی در نعوظ می تواند تأثیر عمیقی بر مرد داشته باشد، در حالی که اختلال نعوظ معمولاً به طور موثر و بی خطر قابل درمان است.

نکته

مطالعات نشان داده اند که احتمال بروز ناتوانی جنسی در مردانی که به طور دایم و متوسط ورزش می کنند کمتر از سایر آقایان است. از سوی دیگر انجام ورزش های شدید و بیش از حد می تواند موجب ناتوانی جنسی شود.

بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار عبارت است از فقدان کنترل ادرار یا ناتوانی در نگه داشتن ادرار تا رسیدن زمان مناسب برای ادرار کردن.

میزان ابتلا به بی اختیاری ادرار در زنان دو برابر مردان است.
بی اختیاری ادرار ممکن است موقتی و ناشی از بیماری زمینه ای باشد.
بی اختیاری ادرار می تواند از یک ناراحتی خفیف به صورت نشت مقادیر کم ادرار تا مشکل شدید به شکل خیس شدن مکرر متغیر باشد.

علل بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار الزاماً در اثر افزایش سن ایجاد نمی شود ولی در افراد مسن شایع تر است. بی اختیاری اغلب به دلیل بروز تغییرات اختصاصی در عملکرد بدن که می تواند ناشی از بیماری ها مصرف داروها و / یا شروع یک بیماری باشد روی می دهد و گاهی نخستین و تنها نشانه عفونت ادراری است.

انواع بی اختیاری ادرار

بی اختیاری اشتیاقی

به ناتوانی در نگه داشتن ادرار تا زمان رسیدن به توالت گفته می شود و در بیماری هایی مانند دیابت، سکته مغزی، زوال مغزی، پارکینسون، MS و بعضی از بیماری های دیگر روی می دهد.

بی اختیاری استرس

شایع ترین نوع بی اختیاری ادرار است و به صورت نشت ادرار در هنگام ورزش و فعالیت بدنی، سرفه، عطسه، خنده، بلند کردن اجسام سنگین یا سایر حرکات بدنی که موجب فشار بر مثانه می شوند. تظاهر می یابد.

بی اختیاری عملکردی

نشت ادرار در اثر وجود مشکل برای رسیدن به موقع به توالت به دلیل وجود بیماری های جسمی مانند التهاب مفاصل است.

بی اختیاری ناشی از بیش از حد بودن حجم ادرار

به نشت ادرار به دلیل بیشتر بودن ادرار موجود در مثانه از گنجایش آن گفته می شود.

علایم بی اختیاری در ادرار

شایع ترین علایم بی اختیاری ادرار عبارتند از :

1- ناتوانی در ادرار کردن

2- درد مرتبط با پر شدن مثانه و / یا ادرار کردن، بدون وجود عفونت اثبات شده مثانه

3- ضعف پیشرونده جریان ادرار با یا بدون وجود احساس تخلیه کامل مثانه

4- افزایش سرعت ادرار کردن بدون وجود عفونت اثبات شده مثانه

5- نیاز به رسیدن فوری به توالت و / یا ادرار کردن در صورت نرسیدن به موقع به توالت

6- ادرار کردن غیر طبیعی یا تغییر در ادرار کردن به دلیل مشکل دستگاه عصبی

7- وجود اختلالاتی مانند سکته مغزی، آسیب نخاعی و بیماری MS

8- نشت ادرار به نحوی که مانع از انجام فعالیتهای فرد شود

9- نشت ادراری که پس از جراحی شروع می شود یا ادامه می یابد

10- نشت ادراری که موجب ناراحتی بیمار می شود

11- وجود عفونت های مکرر مثانه

تشخیص بی اختیاری ادرار

معاینه فیزیکی کامل با تأکید بر دستگاه ادراری و عصبی اعضای تناسلی و آزمایش ادرار برای تشخیص بی اختیاری ادرار ضروری است.

درمان بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار به وسیله پزشک متخصص و بر اساس موارد زیر انجام می شود:

1- سن بیمار، وضعیت سلامتی کلی و سابقه پزشکی وی

2- میزان گسترش بیماری

3- تحمل بیمار نسبت به داروهای خاص و اعمال جراحی یا سایر درمان های لازم

4- انتظارات درباره سیر بیماری

5- اولویت های مورد نظر بیمار

درمان شامل موارد زیر است:

- روش های رفتاری خاص (شامل ورزش عضلات لگن، بیوفیدبک و آموزش مثانه)

- استفاده از داروها

- جراحی (در صورتی که بی اختیاری ناشی از مشکلات ساختمانی مانند غلط بودن نحوه قرار گیری مثانه یا انسداد باشد)

- محدودیت های رژیم غذایی (مانند حذف مصرف قهوه، سودا و چای و/ یا الكل)

پروستات و بیماری آن؛ علایم، نشانه ها، تشخیص و درمان

سرطان پروستات

سرطان پروستات، شایع ترین سرطان آقایان در انگلیس به شمار می آید و حدود 1/4 سرطان های مردان را تشکیل می دهد. در آمریکا، بعد از سرطان پوست، سرطان پروستات شایع ترین سرطان مردان است.

در هر سال تقریبا ۳۲۰۰۰ مرد در کشور انگلیس مبتلا به سرطان پروستات تشخیص داده می شوند و بیش از 10000 نفر در اثر این بیماری فوت می شوند.

سرطان پروستات در زیر ۵۰ سالگی نادر است ولی با افزایش سن، شیوع بیماری بیشتر می شود.

داشتن پدر یا برادر مبتلا به سرطان پروستات، خطر ابتلای فرد به این بیماری را افزایش می دهد.

چنان چه سرطان پروستات زود تشخیص داده شود درمان آن بسیار موفقيت آميز است.

حدود ۶۰٪ تمام سرطان های پروستات هنگامی تشخیص داده می شوند که محدود به پروستات هستند.

شانس ۵ سال زنده ماندن فرد در صورتی که بیماری در زمان محدود بودن به پروستات تشخیص داده شود ۱۰۰٪ است.

در 20 سال گذشته، شانس زنده ماندن در تمام مراحل بیماری در اثر تشخیص و درمان زودرس افزایش یافته است.

سرطان پروستات در مراحل اولیه ممکن است با علایمی همراه نباشد و تنها به وسیله معاینات منظم پروستات به وسیله پزشک تشخیص داده شود.

نکته
به دلیل ترس، مراجعه به پزشک برای معاینه از نظر سرطان پروستات را به تعویق نیاندازید. با معاینه و آزمایش سالیانه پروستات اغلب می توان وجود بیماری را به طور زودرس تشخیص داد.

پیگیری به وسیله پزشک در مواردی که در معاینه فرد از راه مقعد علایم غیر طبیعی موجود است یا مقدار آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) در خون وی بالا نشان داده می شود بسیار اهمیت دارد. ممکن است پزشک آزمایش های اضافی با تکرار آزمایش PSA را درخواست نماید.

بر طبق نظر موسسه سرطان آمریکا چنان چه آمارها در حد کنونی باقی بمانند احتمال ایجاد سرطان پروستات به شکل زیر خواهد بود:

1- از زمان تولد تا ۳۹ سالگی: ۱ در 10/000

2- از ۴۰ تا ۵۹ سالگی: ۱ در ۴۵

3- از ۶۰ تا ۷۹ سالگی: ۱ در ۷

4- از هنگام تولد تا زمان مرگ: ۱ در ۶

علایم و نشانه های سرطان پروستات

معمولاً سرطان پروستات در مراحل اولیه علامت و نشانه ای ندارد و به همین دلیل، غربالگری و معاینه و آزمایش های تشخیصی آن اهمیت زیادی دارند.

معاینه فیزیکی، اندازه گیری آنتی ژن اختصاصی پروستات (prostate specific antigen; PSA) و معاینه انگشتی رکتوم (digital rectal exam; DRE) چنان چه مجموعاً هر سال یک بار (به ویژه پس از ۵۰ سالگی) به وسیله پزشک انجام شوند بهترین امکان تشخیص سرطان پروستات را در اولین مراحل ایجاد آن فراهم می آورند.

شایع ترین نشانه های سرطان پروستات عبارتند از:

1- ضعیف یا منقطع شدن جریان ادرار

2- تکرر ادرار (به ویژه در هنگام شب)

3- اشکال در ادرار کردن با باقی ماندن ادرار در مثانه

4- ناتوانی در ادرار کردن

5- احساس درد یا سوزش در زمان ادرار کردن

6- وجود خون در ادرار یا مایع منی

7- درد دایمی کمر، لگن یا مفصل ران

8- اشکال در نعوظ آلت

9- بزرگی خوش خیم پروستات، نوعی بیماری غیر سرطانی پروستات است که بسیاری از علایم آن با سرطان پروستات شباهت دارد.

عوامل خطر در سرطان پروستات

عوامل خطر سرطان پروستات (عواملی که ممکن است احتمال بروز سرطان پروستات را افزایش دهند ولی الزاماً موجب این بیماری نمی شوند) عبارتند از :

- سن (بیش از ۸۰٪ تمام موارد سرطان پروستات در مردان بالای ۶۵ سال دیده می شود).

- نژاد (همان طور که گفته شد احتمال بروز سرطان پروستات در مردان آمریکایی آفریقایی تبار ۲ برابر بیشتر از مردان سفید پوست آمریکایی است. احتمال بروز سرطان پروستات در مردان بومی ژاپن و چین در پایین ترین میزان است. نکته جالب توجه آنکه وقتی مردان چینی و ژاپنی به آمریکا مهاجرت می کنند احتمال مرگ و میر آنها در اثر سرطان پروستات در مقایسه با مردان بومی کشورشان افزایش می یابد. به دنبال استفاده از رژیم های غذایی و نحوه زندگی غربی در ژاپن، میزان بروز سرطان پروستات افزایش یافته است).

- رژیم غذایی (رژیم غذایی کشورهای صنعتی غرب ممکن است یکی از مهمترین عوامل مستعد کننده سرطان پروستات باشد.

در مردانی که از غذاهای پرچرب استفاده می کنند احتمال بروز سرطان پروستات بیشتر است.

وجود فیبر در رژیم غذایی بر مقدار تستوسترون و استرادیول گردش خون تأثیر می گذارد و در نتیجه پیشرفت سرطان پروستات را کاهش می دهد. «سویا» حاوی ایزوفلاوُن ها است که موجب ممانعت از رشد سرطان پروستات می شوند. ویتامین E نوعی آنتی اکسیدان است و همراه با سلنیوم موجب مهار رشد تومور در حیوانات آزمایشگاهی می شود. کاروتنوئیدها حاوی لیکوپن هستند و رشد سلول های سرطان پروستات را در کشت های بافتی انسان مهار می کنند.

منشاء اصلی لیکوپن، آب گوجه فرنگی است. بسیاری از فراورده های گیاهی برای درمان سرطان پروستات مورد مطالعه قرار نگرفته اند و استفاده از فراورده های ترکیبی گیاهی به دلیل احتمال ایجاد لخته های سیاهرگی، حساسیت پستان ها و کاهش میل جنسی باید با احتیاط مصرف شوند.

- چاقی نه تنها موجب بروز دیابت و افزایش کلسترول می شود بلکه با بعضی از سرطان ها از جمله تومورهای وابسته به هورمون (مثل سرطان پروستات، پستان و تخمدان) ارتباط دارد.

- گزارش شده است که احتمال بروز سرطان پروستات در کشاورزان، افرادی که با کادمیوم فلزی در ساخت باتری، جوشکاری یا آبکاری فلزات سروکار دارند افزایش می یابد. البته اثبات این موضوع به بررسی بیشتری نیاز دارد.

- انجام وازکتومی، وجود بزرگی خوش خیم پروستات، یا بیماری های مقاربتی، بنابر بعضی پژوهش های به عمل آمده با ایجاد سرطان پروستات مرتبط بوده اند ولی در برخی مطالعات دیگر این موضوع به اثبات نرسیده است.

- مبتلا بودن پدر یا برادر هر فرد به سرطان پروستات، احتمال ابتلای او را به این بیماری ۲ برابر می کند. این خطر حتی در مردانی که چندین نفر از بستگان آنها (به ویژه در سنین جوانی) مبتلا به سرطان پروستات باشند باز هم افزایش می یاید.

نکته
تقریبا ۹٪ از تمام سرطان های پروستات و ۴۵٪ از سرطان های پروستات در مردان زیر ۵۵ سال را می توان به ژن استعداد به این سرطان نسبت داد که به شکل غالب (از پدر به فرزند) به ارث می رسد.

مرحله بندی سرطان پروستات

هنگامی که سرطان پروستات در بیمار تشخیص داده شد باید با انجام آزمایش هایی، میزان آن و انتشار احتمالی آن از پروستات به سایر قسمت های بدن را تعیین نمود. به این کار، «مرحله بندی» (staging) می گویند. مرحله بندی گام مهمی برای برنامه ریزی درمانی به شمار می آید.

مراحل سرطان پروستات

مرحله 1 (stage I): در این مرحله، سلول های تومور در کمتر از ۵٪ از بافت پروستات برداشته شده یافت می شوند و سلول ها ماهیت بسیار مهاجم ندارند. گاهی به این مرحله، مرحله A گفته می شود.

مرحله 2 (stage II): در این مرحله، سلول های تومور در کمتر از ۵٪ از بافت پروستات برداشته شده یافت می شوند و سلول ها مهاجم تر هستند یا تومور بزرگتر است ولی تومور به غده پروستات محدود است. گاهی به این مرحله، مرحله B می گویند.

مرحله 3 (Stage III): در این مرحله، تومور به بیرون از کپسولی که غده پروستات را احاطه می کند رشد کرده است و ممکن است لوله های مِنَوی (لوله های ناقل اسپرم) را گرفتار کرده باشد. گاهی این مرحله را مرحله C می نامند.

مرحله 4 (Stage IV): در این مرحله، تومور به سایر ساختمان های بعد از لوله های مِنَوی انتشار یافته و ممکن است به هر یک از اعضا یا ساختمان های دیگر رسیده باشد. گاهی این مرحله را مرحله D_1 یا D_2 می نامند.

مرحله عود بیماری: ممکن است بیماری پس از درمان، در پروستات یا بخش دیگری از بدن عود کند. گاهی این مرحله، مرحله D_3 نامیده می شود.

درجه بندی سرطان پروستات

گام دیگر تشخیص در سرطان پروستات، درجه بندی (grading) سلول های سرطانی است و سرعت رشد و انتشار سرطان را نشان می دهد.

درجه بندی، در آزمایشگاه و با استفاده از سلول های به دست آمده از پروستات، از طریق نمونه برداری (بیوپسی) انجام می شود.

سلول های سرطانی بر مبنای میزان شباهت آنها به سلول های طبیعی درجه بندی می شوند.

یکی از روش های درجه بندی سرطان پروستات «سیستم گلیسون» (Gleason system) است که بر مبنای اعداد 2 تا 10 صورت می گیرد. هر چه این عدد کمتر باشد، درجه سرطان پایین تر و رشد آن آهسته تر است و بر عکس.

تومورهایی که درجه بالایی دارند از رشد سریع تری برخوردار هستند و احتمال انتشار آنها به سایر قسمت های بدن بیشتر است.

درجه های زیرِ 4 نشان دهنده شباهت سلول های سرطانی به سلول های طبیعی و کمتر مهاجم بودن آنها است.

درجه های 5 تا 7 در حد متوسط قرار دارند یعنی سلول های سرطانی شبیه سلول های طبیعی نیستند و احتمال مهاجم بودن آنها و سریع تر بودن رشد آنها بیشتر است.

درجه های 8 تا 10 نشان می دهند که سلول های سرطانی رشد بسیار مهاجمی دارند.

تشخیص سرطان پروستات

علاوه بر معاینه فیزیکی سالیانه شامل آزمایش خون، ادرار و احتمالاً تست های آزمایشگاهی دیگر، مشاوره با پزشک برای اقدامات زیر توصیه می شود:

1. معاینه از راه مقعد به وسیله انگشت digital rectal examination:(DRE)

توصیه می شود این معاینه سالی یک بار (بعد از سن ۵۰ سالگی) در آقایان انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره شروع این معاینه از سن پایین تر مشورت کنند.

2. آزمایش PSA (آنتی ژن اختصاصی پروستات؛ prostate- specific antigen و PAP (اسید فسفاتاز پروستات، prostatic acid phosphatase)

معمولاً سالی یک بار (بعد از سن ۵۰ سالگی) باید انجام شود. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند (مثل آمریکایی های آفریقایی تبار یا افراد دارای سابقه فامیلی قوی سرطان پروستات) باید با پزشک خود درباره انجام این آزمایش ها در سن پایین تر مشورت کنند.

چنان چه نتایج DRE یا PSA غیر طبیعی بود ممکن است پزشک، تکرار آنها یا سونوگرافی و آزمایش های دیگری را درخواست نماید.

این آزمایش ها عبارتند از:

1. سونوگرافی از راه رکتوم (transrectal ultrasound; (TRUS

در این آزمایش از اکوهای امواج صدا برای تهیه تصویر از پروستات به منظور مشاهده موارد غیر طبیعی، مانند بزرگی غده، ندول ها (گره ها)ی موجود در پروستات، نفوذ از تومور کپسول غده و / یا تهاجم به کیسه های مِنَوی استفاده می شود.

همچنین TRUS برای هدایت نمونه برداری (بیوپسی) سوزنی پروستات و / یا هدایت میله های نیتروژن در سرما جراحی (کرایوسرجری؛ cryosurgery) مورد استفاده قرار می گیرد.

2. اسکن توموگرافی کامپیوتری (CATscan CTscan l computed tomography scan)

عبارت است از روش تصویر برداری تشخیصی که در آن از ترکیبی از پرتوهای Xو فناوری رایانه ای برای تهیه تصاویر مقطعی افقی و عمودی از بدن استفاده می شود. با این روش تصاویر جزئیات هر بخش از بدن، شامل استخوانهاء عضلات، چربی و اعضا نشان داده می شود. در CT اسکن، جزئیات بیش از رادیوگرافی با اشعه X نشان داده می شوند.

3. تصویر برداری رزونانس (باز آوایی) مغناطیسی (magnetic resonance imaging; MRI)

ام. آر. آی. (MRI) روشی تشخیصی است که در آن از ترکیبی از مغناطیس های بزرگ، رادیو فرکانس و یک رایانه برای تهیه جزئیات تصاویر اعضا و ساختمان های داخل بدن استفاده می شود.

4. اسکن رادیو نوکلاید استخوان (radionuclide bone scan)
نوعی روش تصویربرداری هسته ای است که کمک می کند تا نشان داده شود که آیا سرطان از پروستات به استخوان ها انتشار یافته است یا نه؟ این کار با تزریق ماده رادیواکتیوی انجام می شود که سلول های استخوانی دچار بیماری را در سراسر بدن مشخص می سازد و بدین ترتیب احتمال سرطان متاستاتیک مطرح می شود.

5. نمونه برداری (بیوپسی) از گره های لنفاوی و / یا پروستات

در این روش نمونه های بافتی به وسیله سوزن یا از طریق جراحی برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می شوند تا مشخص شود که آیا سلول های سرطانی یا سایر سلول های غیر طبیعی وجود دارند یا نه؟ تأیید تشخیص سرطان فقط با نمونه برداری امکان پذیر است.

منبع: راهنمای پزشکی خانواده/پروستات و بیماری های آن-تألیف و ترجمه: دکتر علیرضا منجمی

  • منبع
  • حقوق نیوز

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید