امروز: یکشنبه, ۱۳ آذر ۱۴۰۱ برابر با ۰۹ جمادى الأول ۱۴۴۴ قمری و ۰۴ دسامبر ۲۰۲۲ میلادی
کد خبر: 282039
۱۴۸
۱
۰
نسخه چاپی

گور دختر بوشهر متعلق به دوره و چه کسی است؟

گور دختر بوشهر متعلق به دوره و چه کسی است؟

در نزدیکی برازجان، در استان بوشهر، بنایی تاریخی قرار گرفته است که شباهت زیادی با آرامگاه مشهور کوروش کبیر دارد. البته ظرافت کم بنای آن در همان نگاه اول خود را نشان می‌دهد؛ سنگ‌هایی با برش‌ها و حجاری ساده و ابتدایی.

این بنای تاریخی که در خلوت دورافتاده دشتی قرار دارد، فردی از دوران هخامنشی را در خود جای داده است. هرچند از هویت فرد مدفون اطلاعات قطعی در دست نیست؛ این بنا را متعلق به یکی از افراد سلطنتی می‌دانند.

معرفی گور دختر بوشهر

گور دختر از جاهای دیدنی بوشهر به‌ شمار می‌رود و در جلگه برپز قرار دارد. این بنای تاریخی، هرچند با معماری بسیار ابتدایی‌تر، شباهت زیادی به آرامگاه کوروش کبیر دارد. از همین رو اکثر باستان‌شناسان آن را بازمانده دوره هخامنشی می‌دانند.

در سال‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۸۲، علی‌اکبر سرفراز بنای گور دختر و جلگه بزپر را مورد بررسی و شناسایی قرار داد و بنای گور دختر را متعلق به شاهان اولیه هخامنشی و کوروش اول پسر چیش‌پش و مقبره بالای آن را مربوط به همسر ایلامی وی یعنی مادر کوروش کبیر شاه ایران می‌داند. البته این تنها یکی از چندین نظر متفاوت درباره فرد مدفون در این ٰآرامگاه است.

با توجه به ارزش تاریخی، گور دختر به شماره ‌‌١٨٩٧ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

معماری گور دختر

گور دختر بنایی است مستطیل شکل به ارتفاع کلی ۴٫۴۵ متر که بامی شیروانی‌شکل روی آن قرار دارد و در ساخت آن، از تخته سنگ‌های کرم رنگ بزرگ استفاده کرده‌اند. این بنا روی مصطبه‌ای سنگی بنا شده که زیرسازی اولیه و سکوسازی برای این بنا بوده است. شالوده اصلی آن شامل شفته‌ریزی و شن‌های رودخانه‌ای می‌شود که مصطبه و پایه اصلی و اولیه بنا روی آن ساخته و پرداخته شده است. روی مصطبه سه ردیف سنگ به‌صورت پلکانی ایجاد شده‌اند که به اتاقک اصلی منتهی می‌شود. پایین‌ترین رج که روی زمین است، ۵٫۱۰ متر طول و ۴٫۴۰ متر عرض دارد.

ارتفاع سنگ‌ها که به‌صورت پلکانی روی هم قرار گرفته‌اند، ۳۴ سانتی‌متر است. اتاقک بالایی روی پلکان‌ها ۳٫۴۰ متر ارتفاع، ۲٫۹۵ متر طول و ۲٫۳۰ متر عرض دارد. ضخامت دیوارهای سنگی بنا در حدود ۷۵ سانتی‌متر است. اطاق آرامگاه از درون ۲٫۲۰ متر طول و ۱٫۵۵ متر عرض دارد و ارتفاع آن از کف تا سقف مسطح آن ۲٫۵۰ متر است.

گور دختر به‌طور کامل از ۲۲ قطعه سنگ ساخته شده است که هیچ‌گونه ظرافت‌کاری در آن دیده نمی‌شود و به‌صورت خیلی ابتدایی سنگ‌ها را برش و حجاری کرده‌اند. تمامی سنگ‌های اتاقک آرامگاه به‌وسیله بست‌های فلزی توکار، به‌وسیله‌ بست‌های دم‌چلچله‌ای به یکدیگر متصل شده‌اند. در ساخت این بنا مانند دیگر سازه‌های ساخته‌شده توسط معماران هخامنشی، هیچ ملاتی به‌کار نرفته‌ است.

بر بالای مقبره، قسمتی فرورفتگی شبیه به یک قاب وجود دارد که احتمالا جایگاه قرارگیری کتیبه‌ای مربوط به آن بوده‌ است. در درون اتاقک بنا حوضچه‌ کوچکی وجود دارد.

بنا دارای یک در ورودی با ابعاد ۷۰×۹۰ سانتی‌متر است. هیچ‌گونه نشانه‌ای که مربوط به قفل و بست سنگ درگاه باشد، دیده نمی‌شود و احتمال می‌رود اصلا سنگ درگاهی نداشته است و اگر هم داشته به‌صورت خشکه چین و بدون هیچگونه پاشنه در یا قفل و بستی ایجاد کرده‌اند. بر بالای درگاه ورودی و نزدیک به سقف، فضای طاقچه مانندی به‌صورت مربع شکل به ابعاد ۲۵×۲۵ سانتی‌متر دیده می‌شود که از پشت بسته شده است.

گور دختر مدفن کیست؟

گوردختر را ابتدا باستان‌شناس بلژیکی، لویی واندنبرگ، در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی کشف کرد. واندنبرگ معتقد بود گوردختر قبر چیش‌پیش یا کوروش یکم (جد کوروش کبیر) است؛ اما سپس علیرضا شاپور شهبازی، آن را آرامگاه کوروش کوچک دانست. گمانه‌ها درباره‌ این بنا فراوان است. آرامگاه ماندانا، مادر کوروش یا آتوسا، دختر کوروش و شهبانوی هخامنشی یا خواهر کوروش برخی دیگر از گمانه‌ها درباره‌ این بنا هستند.

تاریخچه گور دختر

اکثر محققان معتقدند این بنا به دوره هخامنشی تعلق دارد؛ اما درباره این موضوع بنا مربوط به چه دوره‌ای از هخامنشی و کدام پادشاه یا شاهزاده بوده است، نظریات متفاوتی ارائه داده‌اند.

از زمان داریوش بزرگ به بعد، در دوره هخامنشی شیوه تدفین تقریبا به یک شکل صورت می‌گرفت. در این شیوه همه قبرها در بدنه کوه به‌صورت دخمه‌ای ایجاد می‌شدند و این دخمه‌ها دارای قبوری بودند که جسد در آن قرار می‌گرفت. البته این شیوه بعضا مانند آرامگاه داریوش و دیگر پادشاهان قبور به‌شکل متفاوتی بود.

آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد آرامگاهی جدا از آرامگاه‌های پادشاهان بعد از خود است و با سبک معماری و الگوی مذهبی با دیگر آرامگاه تفاوت دارد. این آرامگاه شباهت زیادی به گور دختر دارد و این موضوع نشان‌دهنده آن است که هر دو شخص دارای یک نوع مذهب و از لحاظ اعتقادی بسیار به هم نزدیک هستند.

از این شواهد به نظر می‌رسد که آرامگاه گور دختر باید قبل از آرامگاه کوروش بزرگ ساخته شده باشد. اگر بعد از آرامگاه کوروش این اثر ساخته شده بود، بدون‌شک از لحاظ ساختار معماری بهتر از آرامگاه کوروش داشت، نه تا این اندازه ابتدایی و ساده.

  • منبع
  • کجارو

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید