آشنایی با پنج ویژگی بزرگ شخصیتی

بسیاری از روانشناسان شخصیت معاصر بر این باورند که پنج بعد اساسی شخصیت وجود دارد که اغلب از آنها به عنوان ویژگی های شخصیتی "5 بزرگ" یاد می شود. پنج ویژگی شخصیتی گسترده توصیف شده توسط این تئوری عبارتند از: برونگرایی، موافق بودن، صراحت، وظیفه شناسی و روان رنجوری.

نظریه‌های شخصیتی مدت‌هاست که سعی کرده‌اند دقیقاً تعداد ویژگی‌های شخصیتی را مشخص کنند. نظریه‌های قبلی تعدادی از ویژگی‌های ممکن را پیشنهاد کرده‌اند، از جمله فهرست 4000 ویژگی شخصیتی گوردون آلپورت، 16 عامل شخصیتی ریموند کتل و نظریه سه عاملی هانس آیزنک.

با این حال، بسیاری از محققان احساس کردند که نظریه کتل بسیار پیچیده است و نظریه آیزنک از نظر دامنه بسیار محدود است. در نتیجه، نظریه پنج عاملی برای توصیف ویژگی های اساسی که به عنوان بلوک های سازنده شخصیت عمل می کنند، پدیدار شد.

پنج بعد بزرگ شخصیت چیست؟

امروزه، بسیاری از محققان بر این باورند که پنج ویژگی شخصیتی اصلی وجود دارد. شواهد این نظریه برای سال‌های متمادی در حال رشد بوده است، که با تحقیقات D. W. Fiske (1949) شروع شد و بعداً توسط محققان دیگر از جمله نورمن (1967) گسترش یافت. اسمیت (1967)، گلدبرگ (1981)، و مک کری و کاستا (1987).

"پنج بزرگ" دسته بندی های گسترده ای از ویژگی های شخصیتی هستند.

توجه به این نکته ضروری است که هر یک از پنج عامل شخصیتی محدوده ای بین دو افراط را نشان می دهد. به عنوان مثال، برون گرایی نشان دهنده یک زنجیره بین برون گرایی افراطی و درون گرایی افراطی است. در دنیای واقعی، بیشتر مردم جایی در بین دو انتهای قطبی هر بعد قرار دارند.

این پنج دسته معمولاً به شرح زیر توصیف می شوند.

پذیرا بودن/باز بودن

این ویژگی دارای ویژگی هایی مانند تخیل و بینش است. افرادی که در این ویژگی بالا هستند نیز تمایل دارند طیف وسیعی از علایق را داشته باشند. آنها در مورد دنیا و افراد دیگر کنجکاو هستند و مشتاق یادگیری چیزهای جدید و لذت بردن از تجربیات جدید هستند.

افرادی که دارای این ویژگی هستند بیشتر ماجراجو و خلاق هستند. افرادی که کمتر دارای این ویژگی هستند اغلب بسیار سنتی تر و ممکن است با تفکر انتزاعی دست و پنجه نرم کنند.

بالا

• بسیار خلاق

• پذیرا بودن برای امتحان چیزهای جدید

• تمرکز بر رویارویی با چالش های جدید

• خوشحال از فکر کردن به مفاهیم انتزاعی

کم

• تغییر را دوست ندارد

• از چیزهای جدید لذت نمی برد

• در برابر ایده های جدید مقاومت می کند

• خیلی تخیلی نیست

• از مفاهیم انتزاعی یا نظری بیزار است

وظیفه شناسی

ویژگی های استاندارد این بعد شامل سطوح بالای تفکر، کنترل انگیزه خوب و رفتارهای هدفمند است. آنها از قبل برنامه ریزی می کنند، به این فکر می کنند که چگونه رفتارشان بر دیگران تأثیر می گذارد و مراقب ضرب الاجل ها هستند.

بالا

• زمان را صرف آماده سازی می کند

• کارهای مهم را فوراً به پایان می رساند

• به جزئیات توجه می کند

• از داشتن یک برنامه مشخص لذت می برد

کم

• ساختار و برنامه را دوست ندارد

• به کارها رسیدگی نمی کند

• نمی تواند چیزها به جایی که تعلق دارند برگرداند

• کارهای مهم را به تعویق می اندازد

• وظایف ضروری یا محول شده را انجام نمی دهد

برون گرایی

برون گرایی با تحریک پذیری، جامعه پذیری، پرحرفی، قاطعیت و میزان بالایی از بیان عاطفی مشخص می شود. افرادی که دارای ویژگی های برون گرایی بالا هستند، برون گرا هستند و تمایل دارند در موقعیت های اجتماعی انرژی به دست آورند. بودن در کنار دیگران به آنها کمک می کند تا احساس انرژی و هیجان داشته باشند.

افرادی که برون گرایی پایینی دارند (یا درون گرا) تمایل دارند محتاط تر باشند و انرژی کمتری برای صرف در محیط های اجتماعی دارند. رویدادهای اجتماعی ممکن است احساس خستگی کنند و درونگراها اغلب برای «شارژ شدن» به یک دوره خلوت و سکوت نیاز دارند.

بالا

• از بودن در مرکز توجه لذت می برد

• دوست دارد مکالمه را شروع کند

• از ملاقات با افراد جدید لذت می برد

• دایره اجتماعی وسیعی از دوستان و آشنایان دارد

• پیدا کردن دوستان جدید آسان است

• وقتی در اطراف افراد دیگر هستید احساس انرژی می کند

• قبل از اینکه به چیزهایی فکر کنید بگویید

کم

• تنهایی را ترجیح می دهد

• وقتی مجبور است زیاد معاشرت کند، احساس خستگی می کند

• شروع مکالمه برایش سخت است

• از صحبت های کوچک بیزار است

• قبل از صحبت با دقت به همه چیز فکر کنید

• از بودن در مرکز توجه متنفر است

توافق پذیری

این بُعد شخصیتی شامل ویژگی هایی مانند اعتماد، نوع دوستی، مهربانی، محبت و سایر رفتارهای اجتماعی است. افرادی که از نظر توافق پذیری بالا هستند، تمایل بیشتری به همکاری دارند در حالی که آنهایی که در این ویژگی پایین هستند، تمایل بیشتری به رقابت و حتی گاهی دستکاری دارند.

بالا

• علاقه زیادی به افراد دیگر دارد

• به دیگران اهمیت می دهد

• نسبت به دیگران احساس همدلی و نگرانی می کند

• از کمک کردن و شادی دیگران لذت می برد

• به دیگرانی که به کمک نیاز دارند کمک می کند

کم

• علاقه چندانی به دیگران ندارد

• به احساس دیگران اهمیتی نمی دهد

• علاقه چندانی به مشکلات دیگران ندارد

• توهین و تحقیر دیگران

روان رنجوری

روان رنجورخویی یک ویژگی است که با غم و اندوه، بدخلقی و بی ثباتی عاطفی مشخص می شود. افرادی که در این ویژگی بالا هستند، تمایل به تجربه نوسانات خلقی، اضطراب، تحریک پذیری و غم دارند. افرادی که دارای این ویژگی پایین هستند، از نظر احساسی پایدارتر و انعطاف پذیرتر هستند.

بالا

• استرس زیادی را تجربه می کند

• نگرانی در مورد چیزهای مختلف

• به سادگی ناراحت می شوند

• تغییرات چشمگیری را در خلق و خوی تجربه می کند

• احساس اضطراب می کند

• پس از وقایع استرس زا برای بازگشت مجدد تلاش می کند

کم

• از نظر عاطفی پایدار است

• به خوبی با استرس مقابله می کند

• به ندرت احساس غمگینی یا افسردگی می کند

• زیاد نگران نیست

• خیلی آرام است

چه عواملی بر پنج صفت بزرگ تأثیر می گذارد؟

تحقیقات نشان می دهد که تأثیرات بیولوژیکی و محیطی هر دو در شکل گیری شخصیت ما نقش دارند. مطالعات نشان می دهد که هم طبیعت و هم تربیت در رشد هر یک از پنج عامل شخصیتی نقش دارند.

مطالعات طولی همچنین نشان می دهد که این پنج ویژگی بزرگ شخصیتی در طول بزرگسالی نسبتاً پایدار هستند. یک مطالعه روی بزرگسالان در سن کار نشان داد که شخصیت در طول یک دوره چهار ساله پایدار است و در نتیجه رویدادهای نامطلوب زندگی تغییر کمی نشان می دهد.

مطالعات نشان داده اند که بلوغ ممکن است بر این پنج صفت تأثیر بگذارد. با افزایش سن، افراد درونگراتر، روان رنجورتر و کمتر پذیرای تجربه می شوند. از سوی دیگر، توافق پذیری و وظیفه شناسی با افزایش سن افراد افزایش می یابد.