به گزارش حقوق نیوز به نقل از الجزیره در 23 سپتامبر، دادگاه خمرهای سرخ در پنوم پن به طور شفاهی محکومیت های کیو سامفان، رئیس سابق دولت کامبوج را به دلیل نسل کشی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی محکوم کرد. همچنین حبس ابد او را تایید کرد و با صدور حکم کتبی در 23 دسامبر پیگیری شد.
این تصمیم به کار قضایی دادگاه پایان داده است. اکنون که پس از گذشت 16 سال تحقیق و محاکمه رهبران ارشد خمرهای سرخ به پایان میرسد، تجربیات آن درسهای ارزشمندی را در مورد بهترین راه تضمین عدالت در درگیری فعلی که وجدان جهانیان را متزلزل میکند ارائه میدهد: جنگ روسیه در اوکراین.
خمرهای سرخ یک جنبش با الهام از مائوئیست بود که کامبوج را در طول حکومت وحشیانه چهار ساله خود از سال 1975 تا 1979 ویران کرد. این دادگاه وظیفه چالش برانگیز بررسی وقایع سراسر قلمرو کامبوج را در طی چندین سال و قضاوت در مورد برخی از جدی ترین جنایات شناخته شده برای بشریت داشت. دادگاه وظایف را به انجام رساند و یکی از معدود محکومیت های یک رئیس دولت از زمان جنگ جهانی دوم را به همراه آورد و این کار را با یک برنامه اطلاع رسانی حضوری گسترده انجام داد که صدها هزار کامبوجی را درگیر کرد.
تحقیقات مورد نیاز اوکراین
مقامات اوکراین قبلاً تعداد کمی از پرونده ها را تحت پیگرد قانونی قرار داده اند که چندین مورد منجر به محکومیت ها و احکام شده است. آنها در حال بررسی موارد دیگر هستند. اما با وجود دهها هزار پرونده بالقوه برای بررسی، آنها دستپاچه شدهاند و با طولانی شدن جنگ، وضعیت بدتر میشود.
دادگاه کیفری بینالمللی (ICC) نیز تحقیقاتی را آغاز کرده و بزرگترین تیم تحقیقاتی خود را برای شروع آمادهسازی پروندهها به اوکراین فرستاده است. اما دادگاه با محدودیت هایی نیز مواجه است. وظیفه آن تمرکز بر کسانی است که بیشترین مسئولیت جنایات را دارند - به عبارت دیگر، رهبران سطح بالا - و هرگز بیش از شش نفر را در هیچ موقعیتی متهم نکرده است.
دیوان کیفری بین المللی نیز هیچ صلاحیتی در مورد جرم تجاوز به اوکراین ندارد. این تهاجم منجر به جنایات بعدی و تسهیل آن شد و آسانترین ارتباط با رهبران سطح بالا مانند ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه است.
برای کمک به رفع این شکاف های معافیت از مجازات، دو دادگاه اضافی پیشنهاد شده است. اینها یک دادگاه ویژه برای جنایت تجاوز هستند که با توافق بین سازمان ملل متحد و اوکراین و یک دادگاه عالی جنایات جنگی ایجاد می شود که در سیستم دادگاه داخلی اوکراین قرار می گیرد اما مشاوران بین المللی برای کمک به تحقیقات و تعقیب دارند.
همانطور که این دادگاه ها در مسیر طولانی به سوی عدالت برای اوکراین قرار گرفتند، مثال کامبوج نشان می دهد که آنها باید روی چه چیزی تمرکز کنند - و چه چیزی را نمی توانند فراموش کنند.
تنها محاکمه تا به امروز در اوکراین سربازان رده پایینی بوده اند که مسئول جنایاتی از جمله قتل و دزدی فردی هستند. در حال حاضر، تقریبا غیرقابل تصور به نظر می رسد که پوتین و دیگر رهبران ارشد روسیه هرگز با عدالت روبرو شوند. آنها به شدت در قدرت هستند و پشت بازدارنده هسته ای خود سنگر گرفته اند.
اما درس دادگاه خمرهای سرخ این است که شرایط تغییر می کند. برای سالها پس از سرنگونی خمرهای سرخ توسط تهاجم ویتنامیها، ایالات متحده، استرالیا و چین از آن ها حمایت کردند و همگی آن را وزنهای برای نفوذ ویتنامی ها و در نتیجه شوروی میدانستند.
تنها در سال 1997 بود که دولت کامبوج برای اولین بار از سازمان ملل برای تأسیس دادگاه خمرهای سرخ درخواست کمک کرد. زمانی که دادگاه در سال 2007 کار خود را آغاز کرد، شرایط ژئوپلیتیکی که برای مدت طولانی از رهبران خمرهای سرخ محافظت می کرد تغییر کرده بود. جنگ سرد به پایان رسیده بود و حامیان سابق خمرهای سرخ دیگر ویتنام را دشمن نمی دیدند. در نتیجه، دادگاه توانست دو تن از ارشدترین اعضای رژیم از جمله کیو سامفان را محاکمه و محکوم کند.
در مناقشه کنونی، هزینه های جنگ در اوکراین قرارداد اجتماعی پوتین را با نخبگان و مردم عادی روسیه در هم شکسته است. با طولانی شدن جنگ، بار تمام بخشهای جامعه روسیه افزایش مییابد. پیش بینی نتایج دشوار است، اما پوتین ممکن است همیشه آنقدر که در حال حاضر به نظر می رسد امن نباشد.
جنایات گسترده قابل رسیدگی است
ابعاد جنایاتی که روس ها در اوکراین مرتکب می شوند، حیرت انگیز است. مقامات اوکراین تاکنون بیش از 47000 جنایت ادعایی را در یک منطقه جغرافیایی بزرگ ثبت کرده اند. تعداد قربانیان ناشناخته است، اما دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل حداقل 6700 کشته غیرنظامی را از ماه فوریه ثبت کرده است و معتقد است که تعداد واقعی بسیار بیشتر است. اکثر این مرگها احتمالا قربانی جنایات جنگی یا جنایت علیه بشریت هستند. بنابراین منطقی است که تعجب کنیم که آیا این کارزار جنایتکارانه هرگز می تواند توسط سیستم قضایی به طور معناداری مورد توجه قرار نگیرد؟
در اینجا نیز تجربه دادگاه خمرهای سرخ دلیلی برای خوش بینی می دهد. جنایات خمرهای سرخ نزدیک به چهار سال طول کشید و تمام قلمرو کامبوج را در بر گرفت. کارشناسان تخمین می زنند که در این مدت 1.5 میلیون کامبوجی جان خود را از دست داده اند که تقریباً یک چهارم جمعیت است. با وجود دامنه جنایات، دادگاه خمرهای سرخ موفق به انجام تحقیقات و محاکمه معنی دار رهبران ارشد خمرهای سرخ به دلیل این جنایات شد و محکومیت هایی را صادر کرد.
همه جنایات ارتکابی در کامبوج مورد بررسی قرار نگرفتند، و بعید است که هر جنایتی که در اوکراین انجام شده باشد که تعداد آنها خیلی زیاد است مورد بررسی قرار گیرند. اما با سازماندهی جنایات خمرهای سرخ در دستههای گسترده - مانند مراکز شکنجه و اعدام، مکانهای کار اجباری، ازدواجهای اجباری - دادگاه موفق شد تحقیقات و رسیدگیهای قضایی کارآمدتری را تسهیل کند.
مشاوران بین المللی با تجربه در مورد سایر جنایات جمعی می توانند به دادستان های اوکراینی در اولویت بندی پرونده ها و سازماندهی موضوعی آنها کمک کنند.
مکان اهمیت دارد
هر محاکمه ای که توسط دیوان بین المللی کیفری انجام شود در لاهه که احتمالاً مقر دادگاه ترکیبی پیشنهادی برای جنایت تجاوز نیز خواهد بود برگزار خواهد شد. با این حال، مجرمان سطح پایین احتمالاً در اوکراین محاکمه خواهند شد.
داشتن مراحل دادگاه در جایی که جنایات رخ داده است برای پاسخگویی خوب است. در طول 16 سال، بیش از 240000 کامبوجی به صورت حضوری در محاکمه خمرهای سرخ شرکت کردند. این دسترسی همچنین به این معنی بود که محاکمه ها به طور گسترده توسط رسانه های محلی پوشش داده شد.
محاکمه هایی که در اوکراین انجام میشوند مزایای مشابهی خواهند داشت. دادگاه در اوکراین نیز برای خبرنگاران محلی بسیار بیشتر از دادگاه لاهه در دسترس خواهد بود. بررسی ها نیز کارآمدتر و ارزان تر خواهند بود. مصاحبه با شاهدان نیازی به بلیط هواپیما، هتل و دستمزد کارکنانی که از خارج از کشور سفر می کنند ندارد.
البته دادگاههای مستقر در اوکراین نیز با چالشهایی مواجه خواهند بود.
در طول کار دادگاه خمرهای سرخ، دولت کامبوج گهگاه اظهاراتی می کرد مبنی بر اینکه برخی تحقیقات اجازه ادامه محاکمه را ندارند که منجر به ادعاهای مداخله سیاسی می شد.
در واقع، به دلیل احساسات شدید ناشی از کمپین جنایات روسیه، بسیار مهم است که مقامات دولت اوکراین از بیان هرگونه اظهاراتی که می تواند به عنوان هدایت کار مقامات قضایی کیفری یا پیش داوری در مورد شایستگی هر فردی تعبیر شود، خودداری کنند.
محاکمه های جنایات جنگی در اوکراین تحت نظارت شدید جهانی قرار خواهند گرفت و هر کاری که ممکن است باید انجام شود تا اطمینان حاصل شود که این محاکمات محصول یک روند قضایی منصفانه و مستقل خواهد بود.
به جایی بروید که شواهد به آن منجر می شود، حتی اگر ناخوشایند باشد
به نظر واضح است که اکثریت قریب به اتفاق جنایات در اوکراین توسط نیروهای روسی انجام می شود. اما این بدان معنا نیست که نیروهای اوکراینی مرتکب جنایت نشده اند یا نخواهند شد. سازمان ملل متحد معتقد است که نیروهای اوکراینی حداقل در دو مورد مرتکب جنایات جنگی شده اند.
دادگاههای مستقر در اوکراین – چه کاملاً داخلی و چه دادگاههایی که مستشاران بینالمللی به آنها کمک میکنند – باید آماده باشند تا در صورت لزوم هرگونه ادعای معتبر در مورد جنایات جنگی که توسط نیروهای اوکراینی مرتکب شدهاند، بدون در نظر گرفتن درجهشان، بررسی و مورد پیگرد قانونی قرار دهند.
انجام این تحقیقات و محاکمه در کشوری که هنوز در جنگ است و آشکارا قربانی تجاوز روسیه است، بسیار دشوار خواهد بود. اما اجرای یکنواخت قانون برای تثبیت اعتبار و میراث احکام صادر شده کلیدی خواهد بود.
پیگیری عدالت برای اوکراین آسان نخواهد بود. اما کار دادگاه خمرهای سرخ نشان میدهد که میتوان به چیزهای زیادی دست یافت، حتی بر خلاف احتمالات، و حتی سران جنایتکار دولتها را میتوان مجازات کرد.
دیدگاه