امروز: دوشنبه, ۳۰ فروردين ۱۴۰۰ برابر با ۰۶ رمضان ۱۴۴۲ قمری و ۱۹ آوریل ۲۰۲۱ میلادی
کد خبر: 268438
۱۲۱۷
۱
۰
نسخه چاپی
جرم جعل

امحا در جرم جعل چیست

امحا یا محو کردن عبارت است از این که به قصد تقلب جمله، رقم یا کلمه ای از سند یا نوشته ای به نحوی پاک شود، که در نگاه اول موجب اشتباه هر بیننده ای شود. محو ممکن است به وسیله آب دهان یا آب خالص و یا محلول های شیمیایی و مانند آن صورت گیرد

امحا در جرم جعل چیست

امحا یا محو کردن عبارت است از این که به قصد تقلب جمله، رقم یا کلمه ای از سند یا نوشته ای به نحوی پاک شود، که در نگاه اول موجب اشتباه هر بیننده ای شود.

تعریف امحا یا محو کردن

امحا یا محو کردن عبارت است از این که به قصد تقلب جمله، رقم یا کلمه ای از سند یا نوشته ای به نحوی پاک شود، که در نگاه اول موجب اشتباه هر بیننده ای شود. محو ممکن است به وسیله آب دهان یا آب خالص و یا محلول های شیمیایی و مانند آن صورت گیرد.

به عبارت دیگر: محو عبارت است از پاک کردن، سیاه کردن یا تراشیدن تمام یا قسمتی از اعداد، حروف، کلمات سطور و یا مهر سند پس از تنظیم آن.

به دیگر سخن چنانچه پس از تنظیم سندی تمام یا قسمتی از اعداد، حروف، کلمات، سطور یا مهر آن پاک یا سیاه گردد، یا تراشیده شود، این عمل را امحا می نامند و نیز گفته شده: محو یا امحا عبارت است از: پاک نمودن، زایل کردن و از بین بردن جمله، کلمه، حرف، عدد، رقم و یا علامتی در یک نوشته یا سند، پس از تنظیم اولیه، بگونه ای که در نگاه اول نتوان به آن تغییر پی برد. یعنی در بدو امر چنین بنظر برسد، که اساساً جمله یا کلمه یا رقم یا علامت محو شده از قبل وجود نداشته است. مانند این که طلبکاری مبلغی از طلبش را دریافت و پشت سند قید نموده ولیکن به وسیله مواد شیمیایی، مداد و جوهر پاک کن‌های پلاستیکی یا با مایعات حتی با لیسیدن آن را محو کند، این در حالی است که در جعل از طریق تراشیدن و خراشیدن معمولاً با ابزار تیز و آلات فیزیکی برنده و تراشیدن اقدام می کنند.

گاهی تمام سندی را پاک می کنند، تا از کاغذ آرم‌دار یا امضای باقی مانده در سند، سند جدیدی درست کنند، یعنی جاععلین موقعی به محو تمام سند مبادرت می کنند، که از کاغذ آن که دارای آرم، تمبر یا امضا است استفاده نمایند.

چه قسمت هایی از سند بیشتر شامل محو می شود؟

اصولاً اموری در اسناد مورد جعل قرار می گیرد، که منافعی ایجاد کرده یا جلو ضرری را بگیرد، یعنی بخش تعهدآور سند، مانند قسمت دارای اعداد که بیانگر تاریخ هستند، بخش مبلغ اعم از حرفی و عددی و نام خانوادگی دارنده سند.

فرق امحا با تراشیدن و خراشیدن

عمل محو نسبت به تمام سند و نوشته ای اعمال می گردد، یعنی جاعل کلیه مندرجات آن را از بین می برد و یا این که قسمتی از آن را از قبیل کلمه، رقم و سطری را از بین برده و محو می نماید و طوری ماهرانه این عمل را انجام می دهد، که در بدو امر غالب مردم تصور کنند، آن کلمات و ارقام اساساً وجود نداشته است؛ اما تراشیدن عبارت از بین بردن تمام کلمه ای است و خراشیدن تغییر و ستردن جزیی از ان است؛ اگر تراشیدن و خراشیدن هم در نتیجه ترکیبات شیمیایی صورت پذیرد و یا با آب خالص و یا آب دهان پاک گردد، آن را محو می گویند.

یکی دیگر از شیوه های امحا پاک کردن است، که در بعضی موارد این عمل به وسیله همان پاک کن های لاستیکی صورت می گیرد، ولی این شیوه بسیار قدیمی و منسوخ گشتهف زیرا خود پاک کن های لاستیکی آثاری از خود باقی می گذارد، که چه بسا برای افراد عادی نیز روشن می شود، که عمل پاک شدن صورت گرفته است.

تشخیص محل پاک شدگی معمولاً به آسانی میسر است؛ زیرا محل مزبور نیمه شفاف و مات بوده و دچار نازک شدگی می گردد و در مقابل نور هم به خوبی معلوم خواهد شد.

ولی امروزه بیشترین نوع محو یا پاک کردن به وسیله مواد شیمیایی یا تاباندن اشعه نوری است، اعم از لیزر یا ماورا بنفش، که کشف آن از طریق بررسی به روش مقایسه ای مقدور نیست.

اغلب اتفاق می افتد که با محلول شیمیایی نوشته های روی اوراق را محو نموده و بعد ان ها را تر کرده و با اتوی گرم صاف می نمایندف ولی در نتیجه این عمل رنگ الیاف سلولزی این اوراق کمی به خرمایی تبدیل می شود.

استثنائات امحا

اگر قسمت هایی از نوشته و سند به وسایلی محو و یا تراشیده و خراشیده شود، مادامی که آن قسمت ها ایجاد تعهد یا ابراء ذمه ننماید و مانع استفاده منافع جاری نگردد، جعل محسوب نخواهد شد و این عمل را نمی توان در عداد اقداماتی که منجر به قلب حقیقت می شود، محسوب نمود.

نامه ها و تقاضاها و نوشته هایی که مفقود شود و مجدداً نوشته و در پرونده گذارده شود، در صورتی که معلوم گردد، که از ناحیه کسی صادر شده و با نامه و نوشته های مفقود شده مغایرت نداشته باشد، قلب حقیقت نبوده و جعل محسوب نمی گردد.

اگر روی اصل نوشته یا سند ماده رنگین ریخته یا کشیده شود، به نحوی که ماده رنگی کلمه ای را بپوشاند و سند بواسطه پوشاندن قابل استفاده نبوده، یا شناخت آن کلمه امکان پذیر نباشد، جعل از نوع پوشاندن اتفاق افتاده است و الا اگر کلمه با وجود رنگ به کار رفته، باز قابل رویت و تشخیص باشد، عمل منطبق با جعل نخواهد بود. همچنین اگر تمامی سند سیاه شود، عمل منطبق با جعل نخواهد بود.

اگر جاعلی با جوهر محو شونده، چکی را نوشت و آن را به دیگری داد، در صورتی که بتوان اثر امضا و متن نوشته محو شده را از ریل ناشی از فشار نوک قلم، یا حروف ماشین تحریر بر روی چک با وسایل فنی ثابت کرد، یا از طریق احیا و بازیافت رنگ محو شده، از طریق ترکیبات شیمیایی آن را ثابت نمود، عمل از مصادیق جعل می باشد؛ ولی اگر به هیچ وسیله ای نتوان عمل محو را ثابت کرد، هرچند مرتکب، در حین نوشتن قصد تقلب داشته، اما چون محو امضا و نوشته های متن چک مانند سایر موارد جعل یا محو کردن مستقیماً به وسیله شخص نویسنده به عمل نیامده و متن چک، خود به خود محو شده است، این مورد از مصادیق جعل محسوب نمی گردد.

همچنین سوزاندن، پاره کردن، خراب کردن و محو همه سند جعل محسوب نمی شود؛ بلکه آن را نوعی اتلاف سند می نامند.

کاغذهای هوشمند

امروزه برای جلوگیری از این نوع تقلب کاغذهای مخصوصی را برای اوراق تجاری از قبیل چک، سفته طلب و بروات تخصیص داده اند، که اگر به وسایل شیمیایی و یا وسایل دیگر تراشیدگی و یا محو خطوط صورت بگیرد، فوراً روی کاغذ که با خطوط ریز کلمه تقلب نوشته شده است، نمایان می گردد، که با ذره بین کاملاً می توان مشاهده نمود.

در بسیاری از اسناد و آسیب های وارده بر خط، فتوکپی اسناد فاقد ارزش مقایسه ای است، مخصوصاً در مورد محو، زیرا ویژگی های مخصوص تراشیدن، خراشیدن یا محو مستقیماً بر روی سند مورد ادعا قابل بررسی است.

همچنین اختلاف رنگ و جنس جوهر هنگام کشف، آثار پاک شدگی و تراشیدن و الحاق و الصاق و آثار فشار قلم و غیره از روی فتوکپی اسناد قابل بررسی نیست.

در کشف جعل از طریق محو، تراشیدن و خراشیدن چه باید کرد؟

الف) تعیین مواد محو کننده

ب) قابل قرائت شدن قسمت های محو شده

همان گونه که در تعریف بیان شد، برای امحا روش های متعددی به کار می رود، که غالباً مربوط به روش شیمیایی یا فیزیکی است؛ مانند محو با مواد شیمیایی که از طریق بررسی به روش شیمیایی و محو با مداد پاک کن، که از طریق بررسی به روش فیزیکی صورت می گیرد و علیرغم خارج بودن از موضوع این پژوهش به برخی از آن ها اشاره می شود.

محو با مداد پاک‌کن: در مورد نوشته هایی که با مداد پاک کن یا جوهر پاک کن محو شده است؛ معمولاً محل پاک شدگی کمی کدرتر از سایر قسمت های سند بوده و نسبتاًمشخص است، در عین حال چنانچه بواسطه کدر بودن، محو یک قسمت مشخص نشد، یا لازم بود نوشته به حالتی برگردد، که بتوان آن را بازخوانی نمود، می توان برای تشخیص آثار تراشیده یا پاک شده با نورپردازی از پشت قسمت نازک شده را مشخص نمود. این کار را با قرار دادن نوشته در مقابل دریچه ای از نور یا به کمک میکروسکوپ و یا ذره بین های قوی می توان انجام داد.

ظهور آثار پاک شده مدادی به وسیله مداد پاک کن: چنانچه متنی با مداد نوشته شده و بعداً با مداد پاک کن پاک شده باشد و شما بخواهید آثار نوشته پاک شده را ظاهر نمایید، نظر به این که هنگام نوشتن با مداد ریلی باقی می گذارد، که آثار آن در پشت نوشته هم به صورت برآمدگی یا تحدب آشکار می گردد و حتی کسانی که با مداد پاک کن متن نوشته را پاک می کنند، همواره ریل قبلی موجود است؛ لذا با استفاده از استراسکوپ در اتاق تاریک با نور قوی و بررسی آثار تحدبی می توان خط پاک شده را مشاهده نمود و از آن عکس گرفت.

نازک شدگی: برای تشخیص محل پاک شدگی کاغذ، به روش نازک شدگی نیز از طریق نورپردازی می توان پی به محو شدگی برد، ولی همه موارد مذکور خارج از موضوع پژوهش است.

پر کردن محل آثار فشار قلم: یکی از راه های کشف نوشته ها در محل پاک شدگی، از طریق پر کردن محل آثار فشار قلم است.

ذره سنج یا میکرومتر: برای این کار می توان از ذره سنج یا میکرومتر و یا انحناسنج یا اسفرومتر به میزان ضخامت، انحنا و فرورفتگی سند در همه قسمت ها پی برد؛ مقدار فرورفتگیِ انحنا و دست اندازها را مشخص می سازد؛ به نحوی که به خوبی قسمت تراشیده شده را با سایر قسمت ها مشخص می سازد.

بزرگ نمایی: نظر به این که همواره اموری وجود دارد، که از چشم ما پنهان می باشند؛ در این روش بزرگنمایی و آگراندیسمان محل محو؛ تراشیده و خراشیده اموری آشکار می گردد، بدین معنی که ظهور نوشته های تراشیده شده به وسیله بزرگ نمایی از اشیا نامریی، ما را در امکان کشف وقوع محو، تراشیدگی یا خراشیدگی کمک می نماید، بویژه هنگامی که بعد از امحا یا تراشیدن، الحاقی صورت گرفته شده باشد، این امور عبارتند از: نقطه ها، علایم، قطر و ابعاد خط، زوایا و اوصاف خط، برداشت قلم، تقاطع، اتصال کلمات، امتداد خطوط، آغاز کلمات، خطوط نهایی، ریزی و درشتی دوایر و ارتفاع حروف و تناسب آن ها، صافی سطح کاغذ و الیاف آن.

از دست رفتن جلای سطح کاغذ: هر مرکبی که در قسمت محو و تراشیدگی جاری می شود، بمحض اصابت قلم روی کاغذ نوشته های تراشیده شده از محل خود با خطوط دیگر سند از حیث ابعاد و طرز نوشتن اختلاف خواهند داشت، که با کمی دقت می توان آن را تشخیص داد، زیرا در اثر محو یا تراشیدن، الیاف کاغذ بهم خورده و سطح آن متخلخل می گردد و آنچه بعداً الحاق می شود، از نظر رنگ و قطر با سایر قسمت ها بوده و تشکیل نقطه های ریزی را داده و رنگ آن تیره و بدون برق و جلا می باشد و خطوط نوشته شده را به شکل مضرس و دندانه دار (به صورت پرهای پرندگان) جلوه گر می سازد؛ جاعل پس از تراشیدن سعی می کند، محل را صیقل دهد، ولی با بزرگنمایی و عکس گرفتن از محل عمل امحا روشن می گردد.

مشاهده از زیر ذره بین: هنگامی که به قصد محو کلمات مکتوب سطح کاغذ آسیب می بیند، الیاف سلولزی سطح آن بخش جدا شده، بخشی شکسته و بخشی به صورت دارای پرز در خواهد آمد، که با مهره کشیدن و صیقل دادن هم هرگز به صورت اول بر نخواهد گشت و این آثار زیر ذره بین کاملاً واضح قابل مشاهده است، که الیاف سلولزی آسیب دیده و کلمات و حروف الحاقی نیز به صورت مجزا جای بررسی دارد؛ از جمله وجود این حروف در محل آسیب دیده، مانند پر پرندگان با کناره ای مواج قابل رویت است.

سوزاندن : برتیلون برای کشف اسناد مظنون، شیوه سوزاندن را پیشنهاد کرده است، که برای حفظ سند کاری مشکل است ولی برای توضیح بیشتر به مبحث «سوختگی» مراجعه شود.

شیشه ای شدن: بمنظور تشخیص کاغذ مشکوک به محو، تراشیدن و خراشیدن آن را به نفت یا بنزین آغشته می نمایند، تا اگر تراشیدگی یا خراشیدگی داشت، بواسطه شیشه ای شدن بخش تراشیدن شده یا خراشیده شده نازکتر از بخش های دیگر نمودار می گردد.

نکات ایمنی: برای ایمنی بیشتر از پاک کردن متن سند، سفارش می شود، اسناد مهم را با روان نویس یا خودنویس بنویسند، تا از ضریب اطمینان بیشتری برخوردار باشد؛ و امکان جعل مشکل گردد. زیرا هنگامی که سندی با خودنویس یا روان نویس نوشته شده باشد، بخاطر این که جوهر آن ها رقیق می باشد و تا عمق کاغذ فرو می رود، کار را برای جعل از نوع پاک کردن مشکل می سازد. این در حالی است که جعل از نوع پاک کردن برای جوهر خودکار آسان تر است، زیرا جوهر خودکار با داشتن غلظت خاص به عمق کاغذ نفوذ نمی کند.

منبع: بررسی خطوط و امضاهای مشکوک به جعل به روش مقایسه ای - رضا قربانی

  • منبع
  • حقوق نیوز

دیدگاه

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید