مقدمه
شکست عشقی یکی از رایج‌ترین و در همان حال کم گفته‌ترین تجربه های دردناک زندگی انسان است. تقریباً هیچ انسانی از گزند آن در امان نیست؛ با این حال، واکنش افراد به آن یکسان نیست و یکی از مهمترین محورهای این تفاوت، جنسیت است.
پرسش اصلی این مقاله این است: شکست عشقی چگونه بر مردان اثر می گذارد؟ آیا مردان کمتر رنج می کشند؟ آیا سریع تر بهبود می یابند؟ و اگر نه، چرا آمار خودکشی و بحران های حاد پس از جدایی در میان آنان نگران‌کننده است؟
پاسخ کوتاه این است که تصویر رایج «مردِ سرد و بی‌تفاوت در برابر جدایی» با شواهد علمی همخوان نیست.
مردان ممکن است رنج خود را کمتر بروز دهند، کمتر درخواست کمک کنند و دیرتر به دنبال درمان بروند؛ اما این به معنای کمتر رنج کشیدن نیست.
در واقع برخی شاخص‌های عینی—مانند خطر خودکشی، انزوای اجتماعی و فروپاشی شبکهٔ حمایتی—در مردان پس از فروپاشی رابطه به‌طور نگران‌کننده‌ای بالا می‌رود.
این مقاله میکوشد موضوع را از زوایای گوناگون بررسی کند: عصبشناسی، روانشناسی، تفاوتهای جنسیتی، خطر خودکشی، الگوهای کمکخواهی، پیامدهای اقتصادی–اجتماعی و مسیرهای بهبود. هدف، ارائهٔ تصویری متوازن، مبتنی بر شواهد و فارغ از کلیشه است.
شکست عشقی چیست و چرا اینقدر دردناک است؟
عشق به‌عنوان یک نظام پاداش در مغز
پژوهش‌های تصویربرداری عصبی نشان داده‌اند که عشق رمانتیک، بخش‌هایی از مغز را فعال می کند که با پاداش، انگیزش و اعتیاد مرتبط‌اند: ناحیهٔ تگمنتوم شکمی (VTA)، استریاتوم شکمی، قشر اوربیتوفرونتال و قشر سینگولیت.
هلن فیشر و همکارانش در مطالعهٔ fMRI سال ۲۰۱۰ (مجلهٔ Journal of Neurophysiology) روی ۱۵ نفر که به تازگی طرد عشقی را تجربه کرده بودند، فعال شدن همین مدارها را نشان دادند و نتیجه گرفتند که «طرد عشقی» الگویی شبیه به اعتیاد و پردازش «بُرد–باخت» دارد. (توجه: نمونهٔ این مطالعه کوچک بود—۱۰ زن و ۵ مرد—و تعمیم آن به کل جمعیت باید با احتیاط انجام شود.)
این یافته توضیح می دهد چرا جدایی اینقدر وسواس‌گونه و مقاوم به فراموشی است: مغز، معشوقِ ازدست رفته را همچنان به عنوان یک «پاداش» رمزگذاری می کند و فقدان آن، نظام انگیزشی را در وضعیت تعقیب و بی قراری نگه می دارد. مطالعهٔ دیگری (Hsu و همکاران، ۲۰۲۰) با fMRI روی ۳۶ فرد سالم، پاسخ‌های عصبی مشترکی را در تجربهٔ طرد و پذیرش عاشقانه گزارش کرد.
آیا «دل شکستن» واقعاً درد فیزیکی است؟
نظریهٔ «درد اجتماعی» می گوید تجربهٔ طرد و فقدان اجتماعی، همان مدارهای عصبی را به کار می گیرد که درد فیزیکی.
نائومی آیزنبرگر و همکارانش (۲۰۱۲) در مروری بر شواهد، نشان دادند که طرد و درد فیزیکی، وقتی در یک فرد آزمایش شوند، نواحی مشترکی را فعال می کنند.
ایتان کروس و همکارانش (۲۰۱۱، PNAS) نیز همپوشانی بازنمایی‌های حس‌پیکری طرد اجتماعی و درد فیزیکی را گزارش کردند.
با این حال، باید از ساده‌سازی پرهیز کرد: مطالعهٔ مهم وو و همکارانش (۲۰۱۴، Nature Communications) نشان داد که در سطح ریزتر، بازنمایی‌های عصبیِ درد فیزیکی و طرد، متمایز هستند، هرچند در سطح کلان فعال‌شدن مشترکی دیده می شود.
بنابراین عبارت «شکست عشقی مثل شکستن استخوان درد دارد» یک استعارهٔ ادبی است، نه یک واقعیت عصب‌شناختی دقیق.
آنچه شواهد تأیید می کند این است که مغز، فقدان رابطه را به عنوان تهدیدی واقعی و مهم پردازش می کند—نه اینکه آن را عیناً با درد جسمی یکی بداند.
سوگ پس از جدایی
فروپاشی رابطهٔ عاشقانه اغلب واکنش سوگ ایجاد می کند: انکار، خشم، چانه‌زنی، افسردگی و پذیرش.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که جدایی را آغاز نکرده‌اند (طرفِ رهاشده) به طور میانگین رنج بیشتری تجربه می کنند.
مطالعهٔ کانسکی و آلن (2017) این یافته را جمع‌بندی می کند که «افرادی که جدایی را آغاز نکرده‌اند، دستکم در کوتاه مدت، بیشتر رنج می برند».
همچنین پژوهش‌هایی مانند فیلد و همکاران (۲۰۰۹) نشان دادند دریافت‌کنندگان جدایی معمولاً پریشانی شدیدتری گزارش می کنند.
پیامدهای روانی شکست عشقی بر مردان
پریشانی روانی، افسردگی و اضطراب
مطالعات طولی نشان می دهند فروپاشی رابطه با افزایش پریشانی روانی و کاهش رضایت از زندگی همراه است. رودز و همکارانش (۲۰۱۱) در یک مطالعهٔ آینده‌نگر نشان دادند که تجربهٔ فروپاشی رابطه، پیش از وقوع و پس از آن، با افزایش ناراحتی روانی و افت رضایت از زندگی مرتبط است.
مطالعهٔ تازه‌تر و مهم‌تر برای جمعیت مردان، پژوهش، شارپ، اولیف، کیلی، رایس، سیدلر ( Sharp، Oliffe، Kealy، Rice، Seidler ) و Ogrodniczuk (۲۰۲۵، Journal of American College Health) است. آنان ۲٬۰۳۶ دانشجوی پسر کانادایی را بررسی کردند و یافتند:
- ۴۰٫۱٪ در ۱۲ ماه گذشته یک چالش عاطفی/رابطهٔ عاشقانه را تجربه کرده بودند؛
- این گروه پریشانی روانی بالاتری داشتند
- تنهایی بالاتر
- رفتار خودکشی‌گرایانه بیشتر
- سلامت روان مثبت پایین‌تر
- ۳۷٪ در برابر ۲۰٪ پریشانی جدی در مقایسه با مردانی که چنین چالشی نداشتند.
این یافته‌ها نشان می دهند شکست عشقی، عاملی مستقل و قابل توجه برای بحران سلامت روان در مردان جوان است—نه صرفاً یک «ماجرای عاطفی زودگذر».
تنهایی؛ بحران پنهان مردان
تنهایی پس از جدایی در مردان می تواند شدیدتر و پایدارتر از زنان باشد، زیرا شبکهٔ حمایتی مردان معمولاً باریک‌تر است.
پژوهش Pew Research (۲۰۲۵) نشان می دهد مردان کمتر از زنان برای حمایت عاطفی به مادر یا دوستان مراجعه می کنند و بیشتر بر «همسر/شریک زندگی» تکیه دارند—حدود ۷۴٪ مردان گفته‌اند در مواقع نیاز عاطفی به شریک زندگی خود رجوع می کنند. وقتی این شریک از زندگی حذف می‌شود، کل تکیه‌گاه عاطفی مرد فرو می ریزد.
این الگو با یافته‌های شارپ و همکاران (۲۰۲۵) دربارهٔ تنهایی بالاتر در مردان پس از چالش عاطفی همخوان است.
نشخوار فکری
نشخوار فکری (rumination)—یعنی مرور مکرر و وسواس‌گونهٔ افکار منفی دربارهٔ رابطه و خود—یکی از پیشبینی‌کننده‌های اصلی طولانی شدن پریشانی پس از جدایی است.
فراتحلیل جانسون و همکارانش (۲۰۱۳) نشان داد نشخوار فکری با افسردگی و اضطراب رابطهٔ معناداری دارد.
پژوهش مانکون و همکارانش (۲۰۲۵) نیز نقش نشخوار و راهبردهای مقابله‌ای را در تنظیم پریشانی پس از جدایی برجسته کرد.
در ادبیات روانشناسی، دیدگاه رایج این است که زنان بیشتر نشخوار می کنند و بیشتر «همنش‌خواری» (co-rumination) دارند؛ اما این تفاوت به معنای آن نیست که مردان رنج کمتری می برند. مردان ممکن است به جای نشخوار کلامی، به رفتارهای پرهیزگرایانه، مصرف مواد، کار بیش از حد یا خشم روی آورند—الگوهایی که کمتر گزارش می شوند اما به همان اندازه آسیب‌زا هستند.
مصرف مواد و رفتارهای پرخطر
شواهد نشان می دهد فروپاشی رابطه با افزایش مصرف الکل و مواد مرتبط است.
مطالعهٔ آوالون و همکارانش (۲۰۲۵) روی ۱۱٬۷۶۳ مرد همجنس‌گرا و دوجنس‌گرا در بریتانیا (نظرسنجی EMIS) یافت که جدایی‌های اخیر با وابستگی به الکل، اضطراب و افسردگی، افکار خودکشی و نارضایتی جنسی مرتبط است؛ و این اثرها با گذشت زمان رو به کاهش می رفتند.
خطر خودکشی در مردان پس از شکست عشقی
شواهد جهانی
مهمترین و جامع‌ترین شاهد در این زمینه، فراتحلیل ویلسون و همکارانش (۲۰۲۵) است که ۷۵ مطالعه از ۳۰ کشور و بیش از ۱۰۶ میلیون مرد را بررسی کرد. یافته‌های کلیدی:
- مردان طلاق گرفته حدود ۲٫۸ برابر شانس خودکشی در مقایسه با مردان متأهل داشتند؛
- مردان جدا شده حدود ۴٫۸ برابر (تقریباً پنج برابر)؛
- در مردان جدا شدهٔ زیر ۳۴–۳۵ سال، این شانس تا ۸ تا ۹ برابر افزایش می یافت؛
- فروپاشی رابطهٔ اخیر با ۸۲٪ افزایش خطر افکار خودکشی اخیر همراه بود؛
- نسبت شانس افکار خودکشی حدود ۱٫۶۴ بود.
این اعداد هشداردهنده‌اند و نشان می دهند فروپاشی رابطه، به ویژه در مردان جوان، یک عامل خطر جدی برای خودکشی است.
چرا مردان؟
چند سازوکار احتمالی وجود دارد:
- تکیهٔ عاطفی انحصاری بر شریک زندگی و فروپاشی شبکهٔ حمایتی
- پنهان‌کاری هیجانی ناشی از هنجارهای مردانگی سنتی («مرد گریه نمی کند»)
- کمکخواهی دیرهنگام و مراجعه نکردن به خدمات سلامت روان
- دسترسی بیشتر به روش‌های مرگبار (در برخی فرهنگ‌ها)
- انزوای اجتماعی پس از جدایی
اولیف و همکارانش (۲۰۲۲) در تحلیلی روایی نشان دادند جدایی‌هایی که از سوی شریک آغاز می‌شوند، با چالش‌های سلامت روان، انتقال دشوار زندگی و در برخی موارد خشونت خانگی مرتبط‌اند و مردان تمایل دارند احساسات خود را پنهان کنند.
تفاوتهای جنسیتی در تجربه و بهبود
یافتهٔ مشهور و بحث‌برانگیز
مطالعهٔ موریس، رایبر و رومن (۲۰۱۷، Evolutionary Behavioral Sciences) با نمونهٔ ۵٬۷۰۵ نفری از ۹۶ کشور، یکی از پراستنادترین پژوهش‌ها در این زمینه است. یافته‌ها:
- زنان درد عاطفی بالاتری گزارش کردند (میانگین ۶٫۸۴ در برابر ۶٫۵۸)؛
- زنان درد فیزیکی بالاتری گزارش کردند (۴٫۲۱ در برابر ۳٫۷۵)؛
- اما زنان «به طور کامل‌تر» بهبود می‌یافتند، در حالی که مردان «هرگز کاملاً بهبود نمی‌یابند—آنها فقط جلو می‌روند».
نقد روش‌شناختی مهم
این یافته را نباید مطلق گرفت. دلایل احتیاط:
- داده ها خودگزارشی و گذشته‌نگر بودند
- نمونهٔ آنلاین و غیرتصادفی بود
- چارچوب نظری مطالعه تکاملی است و تفسیر «مردان هرگز بهبود نمی‌یابند» تا حدی ارزشی/نظری است، نه صرفاً تجربی
- احتمال سوگیری یادآوری و سوگیری انتخاب وجود دارد.
بنابراین می توان گفت شواهد «نشان می دهد» مردان ممکن است بهبود کامل را دیرتر یا ناقص‌تر تجربه کنند، اما نمی توان با قطعیت گفت «هرگز».
این تفاوت ظریف برای پرهیز از بزرگنمایی علمی مهم است.
الگوهای متفاوت بروز رنج
زنان بیشتر رنج خود را بیان می کنند و از شبکه‌های اجتماعی گسترده‌تری حمایت می گیرند؛ مردان بیشتر آن را پنهان می کنند و از حمایت کمتری برخوردارند. نتیجهٔ ظاهری این است که زنان «دردمندتر» به نظر می رسند، اما نتیجهٔ بلندمدت ممکن است برای مردان وخیم‌تر باشد—به ویژه در شاخص‌های خودکشی و انزوا.
مردان، مردانگی و کمکخواهی
نقش هنجارهای مردانگی
پژوهش های کلاسیک (مانند آدیس و ماهالیک، ۲۰۰۳) نشان می دهند هنجارهای مردانگی سنتی—استقلال، قدرت، پرهیز از ابراز هیجان—با کاهش کمکخواهی مرتبط‌اند.
مردانی که این هنجارها را درونی کرده‌اند، کمتر به دنبال مشاوره می روند و علائم افسردگی را «ضعف» تلقی می کنند.
موانع ساختاری و فرهنگی
موانع کمکخواهی در مردان شامل این موارد است:
- ترس از قضاوت و برچسب «ضعیف»
- ناآشنایی با خدمات سلامت روان
- نبود الگوهای مردانهٔ کمکخواهی
- هزینه و دسترسی
- ترجیح حل مسئلهٔ انفرادی به جای گفت‌وگو.
مطالعات مروری (از جمله در Journal of Advanced Nursing، ۲۰۲۳) نشان می دهند این موانع در مردان جوان، مهاجران و مردان با وضعیت اقتصادی پایین شدیدتر است.
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی
طلاق و وضعیت مالی
اگرچه شکست عشقی با طلاق یکسان نیست، اما طلاق شدیدترین شکل رسمی آن است.
مطالعهٔ لین و همکارانش (۲۰۲۱) دربارهٔ «طلاق خاکستری» (طلاق در سنین بالا) نشان داد زنان حدود ۴۵٪ و مردان حدود ۲۱٪ کاهش در سطح زندگی (بر پایهٔ نسبت درآمد به نیاز) را تجربه می کنند. یعنی هر دو گروه آسیب می بینند، اما کاهش زنان معمولاً شدیدتر است—به ویژه به دلیل مسئولیت‌های مراقبتی و شکاف دستمزد.
برخی منابع عمومی می گویند مردان پس از طلاق ۱۰ تا ۴۰٪ کاهش سطح زندگی را تجربه می کنند، اما این اعداد بسته به کشور، درآمد و ترتیبات حضانت بسیار متغیرند و نباید به عنوان قاعدهٔ قطعی پذیرفته شوند.
پدران غیرساکن و فرزندان
پس از جدایی، بسیاری از مردان نقش پدری خود را در فاصله و با محدودیت تجربه می کنند. ایلام و همکارانش (۲۰۱۵) نشان دادند درگیری پدران غیرساکن و تعارض بین والدینی، با سلامت روان کودکان پس از طلاق مرتبط است.
از دست دادن روزمرهٔ حضور فرزند، خود یک منبع سوگ مضاعف برای مردان است که کمتر به رسمیت شناخته می شود.
انزوای اجتماعی
جدایی اغلب شبکهٔ دوستان مشترک را نیز از هم می‌پاشد. از آنجا که مردان معمولاً دوستان کمتری برای حمایت عاطفی دارند، این از دست دادن می‌تواند به انزوای عمیق منجر شود—زمینه‌ساز افسردگی و افکار خودکشی.
شکست عشقی در برابر طلاق: تفاوتهای مهم
باید توجه کرد که «شکست عشقی» و «طلاق» دو پدیدهٔ متمایزند، هرچند همپوشانی دارند:
| ویژگی | شکست عشقی (رابطهٔ بدون ازدواج) | طلاق |
|---|---|---|
| رسمیت حقوقی | ندارد | دارد |
| پیامد مالی | معمولاً محدودتر | تقسیم دارایی، نفقه، حضانت |
| شبکهٔ اجتماعی | اغلب مشترک و ازهم‌پاشیده | مشترک، رسمی تر |
| فرزندان | گاه | اغلب |
| حمایت نهادی | تقریباً هیچ | مشاوره، حقوقی، دادگاه |
این تفاوت مهم است، زیرا بخش زیادی از پژوهش‌های معتبر دربارهٔ «خودکشی و فروپاشی رابطه» بر طلاق و جدایی رسمی متمرکز است؛ تعمیم آن به شکست عشقیِ کوتاه مدت باید با احتیاط انجام شود.
چه چیزهایی به بهبود کمک می‌کند؟
قطع تماس و مواجهه با شبکه‌های اجتماعی
پژوهش‌ها نشان می دهند تماس مستمر با شریک سابق، بهبود را به تأخیر می اندازد. مارشال و همکارانش (۲۰۲۵) یافتند «تماشای فعال» صفحهٔ شریک سابق در شبکه‌های اجتماعی با پریشانی بیشتر و حسادت مرتبط است.
همچنین مک‌دنیل و همکارانش نشان دادند حدود ۳۸٪ افراد پس از جدایی، دستکم گاهی پریشانی ناشی از دیدن محتوای شریک سابق را تجربه می کنند.
توصیهٔ مبتنی بر شواهد: قطع یا محدودسازی تماس و پرهیز از رصد شبکه‌های اجتماعی شریک سابق، یکی از مؤثرترین گام های عملی است.
مداخلات روانشناختی
شواهد از اثربخشی مداخلات ساختاریافته حمایت می کند:
- درمان شناختی–رفتاری (CBT): کاهش نشخوار و اصلاح باورهای ناکارآمد
- درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT): افزایش پذیرش هیجانی و حرکت به سوی ارزش‌ها
- درمان سوگ: به ویژه برای جدایی‌های طولانی و پیچیده
- برنامه‌های خودیاری آنلاین: دسترسی‌پذیری بیشتر، به ویژه برای مردانی که از مراجعهٔ حضوری پرهیز می کنند.
فراتحلیل‌هایی مانند مطالعهٔ «مداخلات برای بزرگسالان در حال جدایی و طلاق» نشان می دهند این مداخلات به طور کلی اثر کوچک تا متوسط دارند و مؤثرترند وقتی زودتر آغاز شوند.
حمایت اجتماعی و کمکخواهی
برای مردان، گام کلیدی شکستن چرخهٔ سکوت است:
- صحبت با یک دوست قابل اعتماد
- مراجعه به مشاور یا روان‌درمانگر
- پیوستن به گروه‌های حمایتی
- بازسازی شبکهٔ دوستی مستقل از رابطه
- ورزش منظم و خواب کافی (که اثر مستقیم بر تنظیم هیجان دارند).
مطالعات نشان می دهند مردانی که شبکهٔ حمایتی گسترده‌تری دارند، پس از جدایی سریع‌تر بهبود می‌یابند. بنابراین سرمایه‌گذاری بر روابط دوستانه—پیش از بحران—نقش پیشگیرانه دارد.
زمان
بسیاری از افراد طی چند ماه تا حدود یک سال به سطح عملکرد پیشین باز می‌گردند. اما برای اقلیتی، پریشانی مزمن می شود. در چنین مواردی، مداخلهٔ حرفه‌ای ضروری است.
اگر افکار خودکشی، ناتوانی در کار یا خواب، یا مصرف مواد وجود دارد، باید فوراً از کمک تخصصی و خطوط بحران استفاده کرد.
محدودیت‌های پژوهشی
برای رعایت صداقت علمی، باید به محدودیت‌ها اشاره کرد:
- تفاوت تعریف‌ها: «شکست عشقی» در مطالعات مختلف متفاوت تعریف شده است.
- خودگزارشی: بسیاری از داده‌ها مبتنی بر پرسشنامه‌های خودگزارشی‌اند و ممکن است سوگیری داشته باشند.
- سوگیری نمونه: بسیاری از مطالعات روی دانشجویان یا نمونه های آنلاین انجام شده اند و قابل تعمیم به کل مردان نیستند.
- علیت: بیشتر مطالعات همبستگی‌اند؛ نمی توان با قطعیت گفت شکست عشقی «علت» افسردگی است، زیرا افراد آسیب‌پذیر ممکن است هم بیشتر جدایی را تجربه کنند و هم بیشتر افسرده شوند.
- تفاوتهای فرهنگی: یافته‌ها عمدتاً از کشورهای غربی‌اند و تعمیم آنها به فرهنگ‌های دیگر—از جمله ایران—نیازمند پژوهش محلی است.
- کم‌توجهی به مردان: بسیاری از مطالعات تاریخی روی زنان متمرکز بوده‌اند؛ شکاف پژوهشی دربارهٔ مردان به‌تازگی در حال پر شدن است.
نتیجه‌گیری
شکست عشقی برای مردان یک رویداد حاشیه‌ای و زودگذر نیست؛ شواهد علمی نشان می دهند که می تواند به بحرانی جدی در سلامت روان، انزوا و حتی خطر خودکشی تبدیل شود.
مردان ممکن است رنج خود را کمتر نشان دهند، اما این پنهان‌کاری به معنای کمتر رنج کشیدن نیست—بلکه اغلب به معنای دیرتر کمک خواستن و بدتر بهبود یافتن است.
فراتحلیل ویلسون و همکارانش (۲۰۲۵) نشان می دهد مردان جدا شده حدود پنج برابر و مردان جوان جدا شده تا هشت–نه برابر بیشتر در معرض خودکشی‌اند.
مطالعهٔ شارپ و همکارانش (۲۰۲۵) نشان می دهد حدود ۴۰٪ دانشجویان پسر در یک سال گذشته چالش عاطفی داشته‌اند و این گروه پریشانی، تنهایی و رفتار خودکشی‌گرایانهٔ بیشتری گزارش کرده‌اند.
پژوهش‌های عصب‌شناختی توضیح می دهند چرا طرد عشقی اینقدر عمیق بر مغز اثر می گذارد.
در همان حال، نباید دچار اغراق شد: تفاوتهای جنسیتی پیچیده‌اند، داده‌ها اغلب خودگزارشی و همبستگی‌اند، و برخی یافته‌های مشهور—مانند «مردان هرگز بهبود نمی‌یابند»—باید با احتیاط تفسیر شوند.
پیام عملی روشن است:
- برای مردان: شکستن سکوت، درخواست کمک و قطع تماس با شریک سابق، گام های مؤثر و مبتنی بر شواهدند.
- برای اطرافیان: جدی گرفتن رنج مردان—به ویژه در هفته‌ها و ماه‌های نخست پس از جدایی—می‌تواند نجات‌بخش باشد.
- برای سیاستگذاران: خدمات سلامت روان باید برای مردان دسترس‌پذیرتر، کم‌برچسب‌تر و متناسب با الگوهای مردانهٔ کمکخواهی طراحی شود.
شکست عشقی پایان راه نیست؛ اما نادیده گرفتن تأثیر عمیق آن—به ویژه بر مردان—می تواند پایان راه باشد. علم به ما می گوید که این درد واقعی است، قابل اندازه گیری است و مهم تر از همه، قابل درمان.
فهرست منابع کلیدی
Rhoades, G. K., et al. (2011). Breaking up is hard to do: The dissolution of nonmarital romantic relationships and mental health. PMC3115386.
Sharp, P., Oliffe, J. L., Kealy, D., Rice, S. M., Seidler, Z. E., & Ogrodniczuk, J. S. (2025). Relationship challenges and mental health among Canadian undergraduate men. Journal of American College Health.
Avallone, F., et al. (2025). Relationship breakdown and mental health among men who have sex with men: Findings from the EMIS survey (N=11,763).
Wilson, et al. (2025). Suicidality in men following relationship breakdown: A systematic review and meta-analysis of global data. APA PsycNet.
Fisher, H. E., et al. (2010). Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love. Journal of Neurophysiology.
Hsu, D. T., et al. (2020). Common neural responses to romantic rejection and acceptance. PMC7674199.
Eisenberger, N. I. (2012). The neural bases of social pain: Evidence for shared representations with physical pain. PMC3273616.
Kross, E., et al. (2011). Social rejection shares somatosensory representations with physical pain. PNAS.
Woo, C. W., et al. (2014). Separate neural representations for physical pain and social rejection. Nature Communications.
Morris, C. E., Reiber, C., & Roman, E. (2017). Quantitative sex differences in response to the dissolution of a romantic relationship. Evolutionary Behavioral Sciences.
Oliffe, J. L., et al. (2022). Men’s experiences of relationship breakdown: A narrative analysis. PMC9703491.
Johnson, D. P., et al. (2013). Rumination and depression: A meta-analysis. PMC3786159.
Mancone, S., et al. (2025). Emotional and cognitive responses to romantic breakups. PMC11985774.
Kansky, J., & Allen, J. P. (2017). Making sense and moving on. PMC6051550.
Marshall, T. C., et al. (2025). Social media observation of ex-partners and breakup distress. Computers in Human Behavior.
Lin, I. F., et al. (2021). The economic consequences of gray divorce for women and men. PubMed 32906147.
Elam, K. K., et al. (2015). Non-residential father involvement and child mental health after divorce. PMC4749464.
Pew Research Center (2025). Men, women, and sources of emotional support.
Addis, M. E., & Mahalik, J. R. (2003). Men, masculinity, and the contexts of help seeking. American Psychologist.
دیدگاه