ایران به عنوان کشوری بزرگ و قدرتمند که در منطقهای استراتژیک و پراهمیت واقع شده، در طول تاریخ مورد توجه بسیاری از تمدنها بوده. تمدن ایرانی در طول قرنها با اتفاقات و رویدادهای متنوعی که گاه تلخ و گاه شیرین بودهاند، تحت تاثیر قرار گرفته است.
بررسی بسیاری از این رویدادهای تاریخی ما را به این نتیجه میرساند که ایرانیان همواره مردمانی خردمند، آزاداندیش و با حکمت بودهاند. در ادامه قصد داریم تا چندی از این رویدادهای مهم تاریخی را برای شما ذکر کنیم.
هوخشتره و ارتش مادها
با بهپایان رسیدن هزاره دوم پیش از میلاد مسیح، مادها توانستند کنترل بخش وسیعی از ایران را در اختیار بگیرند. با این حال، ایران در دوران حکومت هوخشتره سومین پادشاه ماد، در سال ۵۲۵ قبل از میلاد مسیح به اوج شکوه و بزرگی خود رسید. تا پایان حکومت وی، ایران به بزرگترین امپراطوری زمان خود بدل شد و یکی از اولین ارتشهای قدرتمند را دارا بود. اتحاد دولت ماد با بابل، حمله به پایتخت آشوریها و براندازی امپراطوری آشوری در سال ۶۷۲ پیش از میلاد مسیح از بزرگترین اتفاقات تاریخی این دوران بهشمار میآید. بر اساس گفتههای هرودوت تاریخنگار شهره، مادها نزدیک به ۱۲۸ سال بر آسیای علیا سلطه داشتند.
کشورگشایی هخامنشیان
بزرگترین کشورگشایی ایرانیان در تاریخ، در زمان سلسله هخامنشیان اتفاق افتاد. در اولین قدم، کوروش توانست هگمتانه را فتح کند و مهر پایانی بر حکومت مادها بزند. پس از این، ارتش ایران به رهبری وی به بابل حمله و آن را تسخیر کرد. منشور کوروش پس از شکست نبونعید، آخرین پادشاه بابلی نوشته شد و سندی بر تمدن غنی، جوانمردی و رفتار عادلانه ایرانیان هنگام گشورگشایی و تسخیر ممالک دیگر بود. در دوران هخامنشیان ایران با سپاهی مشتمل بر ۲۵۰۰۰۰ نفر به قسمتهای بزرگی از منطقه حکومت میکرد. ارتش متحد تماماً ایرانی، حکومت متمرکز و سیستمهای جادهای و اطلاعرسانی نوین از دستاوردهای ایران در زمان سلسله هخامنشی است که تقریبا دویست سال بر تمامی مراکز متمدن دنیای آن روزها حکمرانی میکرد.
حمله اسکندر
یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخی ایران باستان، حمله ارتش اسکندر به ایران و براندازی پادشاهی ایرانی در سال ۳۳۴ قبل از میلاد مسیح است. در این جنگ، اسکندر با لشگری مشتمل بر ۴۸۰۰۰ سرباز و پیاده نظام و نزدیک به هفت هزار سواره نظام و ناوگان دریایی بالغ بر ۱۲۰ کشتی و ۳۸۰۰۰ خدمه به ایران حمله کرد و در نهایت طی نبرد ایسوس توانست داریوش را شکست دهد. در این جنگ سپاه داریوش از هم فروپاشید. با این حال، اسکندر پیشروی و کشتار مردم عادی و غیر نظامی را در سرزمینهای ایران ادامه داد و با ورودش به تخت جمشید، قسمتی از شهر را به آتش کشید.
ورود دین مبین اسلام به ایران
از آنجایی که ایران از نزدیکترین کشورهای قدرتمند به جزیرهالعرب بود، در سال ۱۶ هجری مورد توجه مسلمانان قرار گرفت. ایران که در این زمان تحت سلطه ساسانیان قرار داشت، با ناتوانی در رفع مشکلات جامعه متشنج و ناراضی، در بحرانهای فراوانی قرار گرفته بود. در این میان با ورود اسلام به ایران، مردم آزاداندیش و آمادگی پذیرش دین مبین اسلام، بهراحتی آن را قبول کردند. با ورود اسلام به ایران، فرهنگ و تمدن و دانش ایرانی با این دین گره خورد و در سالهای بعد ایران را به اوج پیشرفت در بسیاری زمینهها رساند.
حمله مغول
از سالهای ۱۲۱۹ تا ۱۲۵۶ میلادی، سه لشگرکشی از جانب مغولستان به ایران اتفاق افتاد. چنگیزخان پس از تصرف چین با هدف بازکردن راه بازرگانی میان چین و قلمرو خوارزمشاهیان به سوی ایران لشگر کشید، با این حال جلاالدین خوارزمشاه به مدت ده سال در برابر لشگر مغول ایستادگی کرد؛ اما در دومین لشگرکشی چنگیزخان به سوی ایران، مقاومت جلاالدین شکسته شد و بخشهای بزرگی از ایران شامل دامغان، ری، همدان، قزوین و اردبیل مورد حمله قرار گرفتند و مردم زیادی در پی این حمله قتلعام شدند. ایرانیان و مردم شهرهای مختلف در برابر حمله مغول بهشدت مقاومت کرده؛ اما مشکلات فراوان و بیانظباتی باعث شد تا این دفاع نتیجهای در پی نداشته باشد. در سومین حمله مغول به ایران، هولاکوخان پس از تسخیر و گذشتن از ایران و با حمله به بغداد خلافت عباسیان را پس از ۵۱۸ سال پایان داد.
نگارش شاهنامه
تمامی رویدادهای مهم تاریخی ایران زمین وابسته به لشگرکشی و کشورگشایی نبوده و جنبههای دیگری را نیز شامل میشود. شاید بتوان یکی از مهمترین این رویدادها را نگارش شاهنامه بدست حکیم ابولقاسم فردوسی، شاعر حماسهسرای ایرانی در سده هفتم دانست. این اثر ادبی ارزشمند با نزدیک به ۶۱۰۰۰ بیت یکی از بزرگترین سرودههای حماسی، نهتنها در ایران بلکه در جهان تلقی میشود. شاهنامه بهتنهایی توانست آشفتگی را از زبان شیرین فارسی دور کند، آن را زنده نگاه داشته و با قدرت خود، شاعران بزرگی چون گوته و ویکتورهوگو را تحت تاثیر جلا و شکوه این اثر بینظیر خود بگذارد. اهمیت این اثر جدای از ارزش زبانی، بخش تاریخی آن با بلندای ۱۷۰۰۰ بیت است که تاریخ ایران باستان و سلسله ساسانیان را با زبانی فصیح و بلیغ به تصویر میکشد و آن را برای آیندگان بهیادگار میگذارد.
دیدگاه