در طلاق توافقی زن و مرد تصمیم میگیرند با تفاهم کامل از هم جدا شوند. این نوع طلاق نه تنها شامل توافق بر سر اصل جدایی، بلکه درباره مسائل مالی و غیرمالی از جمله مهریه، نفقه، حضانت، اجرتالمثل و جهیزیه نیز با توافق طرفین انجام میشود. مطابق ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده (مصوب ۱۳۹۱)، دادگاه زمانی گواهی عدم امکان سازش صادر میکند که زوجین در تمامی امور به توافق رسیده باشند.
طلاق توافقی چیست؟
طلاق توافقی به حالتی گفته میشود که زن و شوهر با رضایت متقابل و تفاهم تصمیم به جدایی میگیرند. طبق ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده، در طلاق توافقی تمامی مسائل اعم از مالی و غیرمالی باید توسط زوجین توافق شود و دادگاه صرفاً نقش تأییدکننده توافقها را دارد.
مزایای طلاق توافقی
• عدم تشكیل پروندههای متعدد در دادگستری
• جلوگیری از رجوع مكرر زوجین به محل دادگستری
• دخالت طرفین در طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش
• كوتاه بودن زمان صدور گواهی مربوط برای جواز اجرای طلاق
• مدتدار بودن این گواهی در عرض ۳ ماه كه سبب حفظ دوام عقد نكاح است. در حالی كه در حكم طلاق، كه بدون مدت اجرایی است، هر لحظه دوام زندگی تهدید میشود
• درگیری كمتر و كاهش تنش بین خانوادههای زوجین
• احتمال رجوع بیشتر زوجین در آینده به یكدیگر و تشكیل مجدد زندگی مشترك به دلیل مورد ششم
• كاهش استرس فرزندان
حقوق زن در طلاق توافقی
حقوقی که زن در طلاق توافقی از آن برخوردار است، دقیقاً همان حقوقی است که به موجب عقد نکاح برای او در نظر گرفته شده است. این حقوق شامل مهریه، نفقه، اجرتالمثل، جهیزیه و حق حضانت میباشد. در ادامه با جزئیات و مستندات قانونی هر یک آشنا میشویم:
۱. مهریه در طلاق توافقی
مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به محض جاری شدن عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود و میتواند هر زمان که بخواهد آن را مطالبه کند. در طلاق توافقی زن و مرد درباره بخشش یا دریافت مهریه با هم به توافق میرسند و این توافق در گواهی عدم امکان سازش ثبت میشود.
ماده قانونی: ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی: به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن داشته باشد.
۲. نفقه در طلاق توافقی
نفقه طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی شامل تمامی نیازهای متعارف زندگی زن است و پرداخت آن در طول زندگی مشترک بر عهده مرد است. اگر زن تمکین نکند، ممکن است نفقه از او سلب شود. در طلاق توافقی، زوجین درباره نفقه ایام گذشته و حال به توافق میرسند.
ماده قانونی: ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی: نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینههای درمانی و بهداشتی میباشد.
۳. جهیزیه در طلاق توافقی
جهیزیه، اموالی است که زن برای استفاده در زندگی مشترک به خانه شوهر میآورد اما مالکیت آن با زن باقی میماند. در طلاق توافقی، زن میتواند جهیزیه خود را پس بگیرد و مرد نیز با آن موافقت کند.
ماده قانونی: اصل بر مالکیت زن بر جهیزیه است و طبق رویه قضایی و مستندات فقهی، مرد تنها در صورت اثبات هدیه بودن آن میتواند ادعا کند.
۴. اجرتالمثل در طلاق توافقی
اجرتالمثل یکی از مهمترین حقوق مالی زن است که طبق تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی در صورتی پرداخت میشود که زن در خانه شوهر کارهایی انجام داده باشد که عرفاً برای آن اجرت تعیین میشود و قصد تبرع (رایگان انجام دادن) نداشته باشد.
ماده قانونی: تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی: چنانچه زوجه کارهایی انجام دهد که شرعاً بر عهده او نبوده و قصد تبرع نداشته باشد، مستحق اجرتالمثل است.
۵. حضانت فرزندان در طلاق توافقی
طبق ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، حضانت فرزند تا ۷ سالگی با مادر است و پس از آن با پدر. اما در طلاق توافقی این قانون میتواند با توافق طرفین کنار گذاشته شود و هر ترتیبی که پدر و مادر صلاح بدانند در توافقنامه قید شود.
ماده قانونی: ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی: برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی میکنند، مادر تا سن هفتسالگی اولویت دارد و پس از آن حضانت با پدر است.
مقایسه حقوق زن در طلاق توافقی با طلاق غیر توافقی
طلاق به دو دسته کلی تقسیم میشود: طلاق توافقی و طلاق غیر توافقی (یا طلاق به درخواست یک طرف بدون رضایت طرف دیگر). هر یک از این نوع طلاقها تفاوتهایی در روند، مدت زمان، و حقوق مالی و حضانت فرزندان دارد که مهم است زنان به خوبی آنها را بشناسند تا بتوانند تصمیمگیری درست و آگاهانه داشته باشند.
۱. روند و مدت زمان انجام طلاق
طلاق توافقی:
زن و مرد با رضایت کامل و توافق بر سر تمامی مسائل مربوط به جدایی از جمله مهریه، نفقه، حضانت و دیگر حقوق مالی و غیرمالی، به دادگاه مراجعه میکنند. روند این نوع طلاق معمولاً سریعتر و بدون پیچیدگیهای فراوان است. دادگاه صرفاً صحت توافق را بررسی کرده و حکم طلاق را صادر میکند.
طلاق غیر توافقی:
در این حالت، یکی از طرفین درخواست طلاق میدهد و طرف دیگر مخالفت میکند یا توافقی وجود ندارد. در نتیجه روند طلاق طولانیتر، پر هزینهتر و پیچیدهتر است. دادگاه پس از بررسی دلایل و مستندات، تصمیم میگیرد که آیا طلاق انجام شود یا خیر و ممکن است جلسات مشاوره اجباری برگزار شود.
| حقوق مالی | طلاق توافقی | طلاق غیر توافقی |
|---|---|---|
| مهریه | زن و مرد در توافقنامه طلاق مشخص میکنند که مهریه چطور پرداخت شود (بخشی بخشیده یا تمام آن دریافت شود). این توافق در دادگاه ثبت میشود و لازم الاجراست. | زن میتواند مهریه را طبق قانون مطالبه کند؛ اما ممکن است مرد تقسیط کند یا اعتراض داشته باشد که روند وصول مهریه طولانیتر شود. |
| نفقه | معمولاً در توافقنامه مشخص میشود که آیا نفقه بعد از طلاق پرداخت میشود یا خیر. اگر توافق نشود، زن معمولاً حق نفقه پس از طلاق ندارد مگر موارد خاص قانونی. | زن ممکن است برای دریافت نفقه پس از طلاق به دادگاه مراجعه کند و بسته به شرایط دادگاه تصمیم میگیرد. روند دریافت نفقه ممکن است زمانبر باشد. |
| اجرت المثل | در توافق طلاق توافقی ممکن است پرداخت اجرت المثل مورد توافق قرار گیرد. | زن میتواند برای مطالبه اجرت المثل به دادگاه شکایت کند اما روند طولانی دارد. |
۳. حضانت فرزندان
طلاق توافقی:
زن و مرد توافق میکنند که حضانت فرزندان با چه کسی باشد، نحوه ملاقات و حقوق والدین چگونه تقسیم شود. این توافق در دادگاه ثبت شده و لازمالاجراست. توافق حضانت میتواند از آسیبهای روحی و روانی فرزندان بکاهد.
طلاق غیر توافقی:
دادگاه بر اساس مصلحت کودک و شرایط والدین تصمیم میگیرد که حضانت به کدام طرف داده شود. این روند ممکن است طولانی و پر کشمکش باشد و استرس زیادی برای خانواده ایجاد کند.
۴. تأثیرات روانی و اجتماعی
طلاق توافقی:
چون با تفاهم و رضایت طرفین صورت میگیرد، معمولاً کمتر با کشمکش و درگیری همراه است. استرس و فشار روانی برای زن، مرد و فرزندان کاهش مییابد و امکان حفظ روابط سالمتر بیشتر است.
طلاق غیر توافقی:
معمولا با دعوا، اختلاف و فشار روانی بیشتر همراه است. مدت زمان طولانی روند دادرسی، درگیریهای حقوقی و احتمالا خصومت بین طرفین، تأثیر منفی بر سلامت روانی خانواده دارد.
۵. هزینههای مالی و زمانی
طلاق توافقی:
هزینههای کمتر و زمان رسیدگی کوتاهتر به دلیل توافق طرفین و نبود اختلافات عمده.
طلاق غیر توافقی:
هزینههای بالاتر به دلیل نیاز به جلسات متعدد دادگاه، مشاورههای اجباری و امکان اعتراض طرف مقابل، همراه با طولانیتر شدن روند دادرسی.
جمعبندی
حقوق زن در طلاق توافقی کاملاً بر اساس توافق و قانون است. این توافق باید به طور دقیق و با آگاهی کامل از مواد قانونی انجام شود تا از تضییع حقوق جلوگیری شود. با اطلاع از مواد قانونی مربوط به مهریه، نفقه، اجرتالمثل، جهیزیه و حضانت، زنان میتوانند با اطمینان و قدرت بیشتری وارد فرایند طلاق توافقی شوند و حق خود را به بهترین شکل ممکن حفظ کنند.
۱ دیدگاه