کزاز | بخوانید تا بدانید بیماری کزاز همانند اسم آن ترسناک نیست

بیماری کزاز چیست؟

بیماری کزاز از کلمات یونانی باستان tetanos و teinein، به معنای محکم و کشیده، که وضعیت ماهیچه های تحت تأثیر سموم تولید شده توسط کلستریدیوم تتانی را توصیف می کند گرفته شده است.

باکتری ایجاد کننده کزاز کلستریدیوم تتانی (ارگانیسم کلستریدیوم تتانی) یک اندامک سفت و سخت است که قادر است تا سالها در خاک زندگی کند و به شکلی بنام اسپور تبدیل شود.

بیماری کزاز معمولاً هنگامی رخ می دهد که یک زخم با اسپورهای باکتریایی کلستریدیوم تتانی آلوده شود. عفونت بعد از فعال شدن اسپورها و تبدیل شدن به باکتری های گرم مثبت که باعث تکثیر و تولید سموم بسیار قدرتمند (تتانوسپاسمین) می شوند، ایجاد می شود. اسپورهای کزاز در کل محیط و معمولاً در خاک، گرد و غبار و مدفوع حیوانات یافت می شوند.

بیماری کزاز یک عفونت جدی است که توسط باکتری کلستریدیوم تتانی ایجاد می شود. این باکتری سمی تولید می کند که بر روی مغز و سیستم عصبی تأثیر می گذارد و منجر به سفتی در ماهیچه ها می شود.

به عنوان مثال، فک توسط اسپاسم های عضلانی قفل می شود و باعث می شود این بیماری گاهی اوقات قفل عضله نامیده شود. در موارد شدید، عضلات مورد استفاده برای تنفس می توانند اسپاسم کنند و باعث عدم اکسیژن رسانی به مغز و سایر ارگان ها شوند که احتمالاً منجر به مرگ می شوند.

بیماری کزاز یک عفونت باکتریایی است. این باکتری ها در خاک، کود و سایر عوامل محیطی وجود دارند. اگر فرد دچار زخمی شود که با یک شیء آلوده ایجاد شده، می تواند عفونت را دریافت کند.

کزاز یک اورژانس پزشکی است و به درمان تهاجمی برای بهبود زخم و آنتی بیوتیک ها احتیاج خواهد داشت.

باکتری کلستریدیوم تتانی برای اولین بار در سال 1889 توسط کیتاساتو شناسایی شد. کیتاساتو همچنین سمی را برای کزاز پیدا کرد و اولین واکسن محافظ علیه این بیماری را ایجاد کرد.

انواع بیماری کزاز

بیماری کزاز چهار نوع متفاوت دارد:

کزاز تعمیم یافته

کزاز تعمیم یافته می تواند بر همه عضلات اسکلتی تأثیر بگذارد. این نوع رایج ترین و همچنین شدیدترین شکل از بین چهار نوع است.

کزاز موضعی

کزاز موضعی با اسپاسم عضلانی در زخم یا در نزدیکی زخمی که به باکتری ها آلوده شده است، بروز می کند.

کزاز سفالین

کزاز سفالین در درجه اول پس از عفونت گوش یا صدمه به سر، یک یا چند عضله در صورت را سریعاً تحت تأثیر قرار می دهد (در یک یا دو روز). تریسموس (قفل عضلات) نیز ممکن است رخ دهد. این بیماری به راحتی می تواند به کزاز تعمیم یافته تبدیل شود.

کزاز نوزادان

کزاز نوزادان شبیه کزاز تعمیم یافته است، به جز این که در کودکی که کمتر از یک ماه سن داشته باشد (که به آن نوزاد گفته می شود) رخ می دهد.

علائم بیماری کزاز

علائم بیماری کزاز معمولاً حدود 7 تا 10 روز پس از عفونت اولیه بروز می کند. با این حال، این مدت می تواند از 4 روز تا حدود 3 هفته متغیر باشد و در برخی موارد ممکن است ماه ها طول بکشد. به طور کلی، هرچه محل آسیب نزدیک تر به سیستم عصبی مرکزی باشد، دوره انکوباسیون یا نهفتگی طولانی تر است. بیمارانی که دوره نهفتگی کمتری دارند، علائم شدیدتری را تجربه می کنند. علائم عضلات، شامل اسپاسم و انقباض است.

اسپاسم های عضلانی به گردن و گلو گسترش می یابد و در بلع مشکل ایجاد می کند. بیماران اغلب دچار اسپاسم عضلات صورت نیز می شوند. مشکلات تنفسی ممکن است ناشی از انقباض عضلات گردن و قفسه سینه باشد. در برخی افراد، ماهیچه های شکمی نیز مبتلا می شوند. در موارد شدید، ستون فقرات با آسیب دیدگی عضلات کمر به عقب قوس پیدا می کند. این امر معمولاً در کزار کودکان اتفاق می افتد.

بیشتر افراد مبتلا به کزاز، علائم زیر را دارند :

- وجود خون در مدفوع
- اسهال
- تب
- سردرد
- حساسیت به لمس
- گلو درد
- تعریق
- ضربان قلب سریع

ویژگی بارز بیماری کزاز سفتی عضلات و اسپاسم است. دوره نهفتگی به طور متوسط ​​هفت روز با دامنه حدود چهار تا 14 روز است. هرچه دوره انکوباسیون یا نهفتگی کوتاه تر باشد، معمولاً علائم آن شدیدتر است. در کزاز تعمیم یافته، تحریک پذیری، گرفتگی عضلات، درد عضلات، ضعف یا مشکل در بلع نیز معمولاً مشاهده می شود.

ماهیچه های صورت اغلب در ابتدا تحت تأثیر قرار می گیرند. تریسموس یا قفل عضلات نیز شایع است. این وضعیت از اسپاسم عضلات فک ناشی از جویدن حاصل می شود.

اسپاسم های عضلانی، پیشرونده هستند. اسپاسم عضلانی ممکن است به اندازه کافی شدید باشد که باعث شکسته شدن استخوان ها و دررفتن مفاصل شود. موارد شدید می تواند شامل اسپاسم تارهای صوتی یا عضلات درگیر در تنفس باشد. اگر این اتفاق رخ دهد، احتمال مرگ وجود دارد، مگر اینکه کمک پزشکی (تهویه مکانیکی با دستگاه تنفس) به راحتی در دسترس باشد.

در کزاز سفالیک علاوه بر قفل شدن، ضعف حداقل یک عضله دیگر صورت نیز ایجاد می شود. در دو سوم این موارد، کزاز تعمیم یافته ایجاد می شود. در کزاز موضعی، اسپاسم عضلانی در نزدیکی محل آسیب دیده ایجاد می شود. این وضعیت می تواند به کزاز عمومی منجر شود. کزاز نوزادی با کزاز تعمیم یافته یکسان است فقط این نوع، در نوزادان مبتلا به عفونت تأثیر می گذارد. نوزادان ممکن است تحریک پذیر باشند و در مکیدن یا بلع دچار مشکل شوند.

علل بیماری کزاز

باکتری هایی به نام کلستریدیوم تتانی Clostridium tetani باعث بروز بیماری کزاز می شوند. هسته های این باکتری ها را می توان در گرد و غبار، خاک و مدفوع حیوانات یافت.

این هسته ها اندام های بارور کوچکی هستند که توسط موجودات زنده خاصی تولید می شوند. میکروب ها اغلب در برابر شرایط سخت محیطی مانند گرمای زیاد مقاوم هستند.

هنگامی که این میکروب ها از طریق یک بریدگی یا زخم عمیق وارد جریان خون شوند، فرد آلوده می شود. باکتری سپس به سیستم عصبی مرکزی سرایت کرده و سمی به نام تتانو اسپاسمین تولید می کنند. این سم، سمی است که امواج های عصبی شما  را از نخاع به عضلات شما مسدود می کند و این میکروب می تواند منجر به سفتی شدید عضلات شود.

انتقال بیماری کزاز

راه‌های معمولی که باعث انتقال باکتری کزاز به بدن می‌شود

- زخم‌های آلوده به خاک، رطوبت (مدفوع) یا تف (بزاق)
- زخم‌های ناشی از یک شیء که پوست را از بین می‌برد، مانند ناخن یا سوزن
- سوختگی
- جراحات ناشی از تصادف
- آسیب از طریق تماس بافت مرده

راه‌های نادری که باعث انتقال باکتری کزاز به بدن می‌شود

به‌ندرت، ورود باکتری کلستریدیوم تتانی و ایجاد بیماری کزاز با شکستگی‌های پوست در اثر موارد زیر مرتبط است:

- زخم‌های سطحی تمیز (زمانی که فقط لایه بالایی پوست از بین می‌رود)
- عمل‌های جراحی
- نیش حشرات
- عفونت‌های دندانی
- شکستگی‌های ترکیبی (شکستن استخوان درجایی که در معرض مواجهه قرارگرفته است)
- زخم‌های مزمن و عفونت‌ها
- استفاده از داروهای داخل وریدی (IV)
- تزریق داخل عضلانی (واکسن‌هایی که در داخل یک عضله تزریق می‌شود).

جلوگیری از ابتلا به بیماری کزاز

هر زخمی که منجر به آسیب دیدگی پوست شود باید با صابون و آب جاری تمیز شود. همه زخم های باز، در معرض خطر ابتلا به کزاز هستند. زخم های ناشی از موارد خارجی یا آسیب دیدگی ها، بیشتر در معرض خطر اسپورهای تتانی هستند. برای متوقف کردن یا به حداقل رساندن خونریزی از یک پارچه تمیز و خشک استفاده کنید.

فشار مستقیمی به محل خونریزی وارد کنید تا خونریزی را به حداقل برسانید. خطر نکنید. اگر مصدوم از وضعیت واکسن کزاز خود اطمینان نداشته باشد یا در صورت آسیب دیدگی ای که ممکن است ذراتی وارد شده باشد، بیمار باید به نزدیکترین مرکز فوریت های پزشکی مراجعه کند.

واکسیناسیون کزاز

واکسن کزاز به عنوان بخشی از مجموعه واکسن های دیفتری و کزاز و سیاه سرفه (DTaP) به کودکان داده می شود.

واکسن DTaP شامل پنج تزریق است که معمولاً به بازو یا ران کودکان در این سنین تزریق می شود :

۲ ماهگی
۴ ماهگی
۶ ماهگی
۱۵ تا ۱۸ ماهگی
۴ تا ۶ سالگی

واکسن تقویتی معمولا بین سنین ۱۱ تا ۱۸ سال و پس از آن تقویت کننده دیگری هر ۱۰ سال یک بار مصرف می شود. اگر فردی به مناطقی که کزاز شایع است سفر می کند، باید در مورد واکسیناسیون با پزشک صحبت کند.

تشخیص بیماری کزاز

پزشک معاینه بدنی را انجام می دهد تا علائم کزاز مانند: سفتی عضلات و اسپاسم دردناک را بررسی کند.

بر خلاف بسیاری از بیماری های دیگر، کزاز معمولاً به واسطه ی آزمایشات آزمایشگاهی تشخیص داده نمی شود.

با این حال، پزشکتان  ممکن است برای رد نمودن تشخیص های احتمالی آزمایش هایی را  انجام دهد که به بیماری های دارای علائم مشابهی ختم شود.

این موارد شامل مواردی مثل مننژیت، یک عفونت باکتریایی است که بر مغز و نخاع اثر گذاشته یا هاری و سایر عفونت های ویروسی که باعث تورم مغز می شود.

پزشک همچنین تشخیص بیماری کزاز را بر اساس تاریخچه ی واکسیناسیون شما تعیین می کند.

در صورتی که واکسینه نشده اید،  در معرض خطر ابتلا به کزاز قرار دارید.

عوارض بیماری کزاز

در صورت عدم مداوا، میزان مرگ و میر بین ۴۰ تا ۷۶ درصد متغیر و خطر عوارض تهدید کننده حیات بیشتر می شود.

عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد :

شکستگی : گاهی اوقات در موارد شدید، اسپاسم عضلانی و تشنج ممکن است منجر به شکستگی استخوان شود.

پنومونی آسپیراسیون : اگر ترشحات یا محتویات معده وارد ریه شوند، عفونت دستگاه تنفسی تحتانی ایجاد و منجر به ذات الریه می شود.

لارنگوسپاسم : می تواند تا یک دقیقه طول بکشد و باعث مشکلات تنفسی شود. در موارد شدید، بیمار می تواند خفه شود.

آمبولی ریوی : اگر رگ های ریوی مسدود شوند، این مسئله می تواند بر تنفس و گردش خون تأثیر بگذارد. بیمار فورا به اکسیژن درمانی و داروهای ضد لخته نیاز خواهد داشت.

نارسایی حاد کلیوی : اسپاسم شدید عضلات می تواند منجر به از بین رفتن عضلات اسکلتی شود. این امر باعث نشت پروتئین به ادرار و نارسایی شدید کلیوی می شود.

درمان بیماری کزاز

درمان بیماری کزاز

این بیماری یک اورژانس پزشکی است که به موارد زیر نیاز دارد:

- مراقبت در بیمارستان
- درمان سریع با دارویی به نام ایمونوگلوبولین کزاز انسانی (TIG)
- مراقبت از زخم‌های تهاجمی
- تجویز داروهایی برای کنترل اسپاسم عضلانی
- آنتی‌بیوتیک‌ها
- واکسیناسیون و دریافت مقادیر مورد نیاز آنتی‌بادی

همچنین بسته به اینکه عفونت چقدر جدی است، ممکن است یک دستگاه برای کمک به نفس کشیدن فرد مبتلابه این بیماری استفاده شود.