دو نوع اصلی کلسترول عبارتند از لیپوپروتئین های با چگالی کم (LDL یا «کلسترول بد») که در دیواره های رگ های خونی جمع می شوند و لیپوپروتئین های با چگالی بالا (HDL یا «کلسترول خوب») که LDL ها را از جریان خون خارج می سازند.
مطالعات نشان می دهد که سطح بالاتر HDL ممکن است با کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی مرتبط باشد، در حالی که LDL بالا، خطر بیماری های قلبی و سکته مغزی را افزایش می دهد.
اکنون، یک بررسی جدید از تحقیقات موجود، مکانیسم های مولکولی را نشان داده است که ممکن است عدم تعادل کلسترول را با بیماری های نورودژنراتیو ( بیماری های تخریب کننده اعصاب) مرتبط کند. محققان پیشنهاد می کنند که با مدیریت سطح کلسترول، افراد می توانند خطر ابتلا به بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون را کاهش دهند.
دکتر David Gill، دانشیار عصب شناسی و مسئول بخش مغز و اعصاب شناختی و رفتاری در مرکز پزشکی دانشگاه روچستر، که در این پژوهش دخالتی نداشته است، در یادداشتی برای وبسایت Medical News Today اظهار داشت: “در این مقاله برخی از راه هایی که کلسترول در نحوه عملکرد مغز نقش دارد، توضیح داده شده است، از جمله کمک به ارتباط سلول های مغزی، پایدارکنندگی غشای سلول مغز، تنظیم تولید پروتئینی به نام آمیلوئید بتا، و ایفای نقش در نحوه تجمع پروتئینی به نام تاو.”
کلسترول: یک عامل خطر کلیدی در تخریب عصبی
بررسی اخیر کمیسیون Lancet، کلسترول LDL بالا را پس از سن 40 سالگی به عنوان یکی از 14 عامل قابل اصلاح که خطر زوال عقل، شایع ترین بیماری تخریب کننده عصبی را افزایش می دهد، فهرست کرده است.
این بررسی اخیر با شناسایی چهار مکانیسم مولکولی تخریب عصبی که با عدم تعادل کلسترول مرتبط هستند، به این موضوع می افزاید.
اولین مورد اختلال عملکرد سیناپسی است. سیناپس ها اتصالات بین سلول های عصبی هستند و عملکرد آنها به کلسترول موجود در غشای پلاسمایی بستگی دارد. فقدان کلسترول در غشای پلاسمایی می تواند عبور تکانه ها بین سلول های عصبی را مختل ساخته و منجر به کاهش عملکرد شناختی و حرکتی شود که در بیماری های تخریب کننده عصبی مشاهده می شود.
مکانیسم دوم با ساختار غشای سلولی و خوشه بندی پروتئین مرتبط است. کمبود کلسترول در سلول های عصبی باعث نقص در غشای سلولی شده که می تواند منجر به تخریب عصبی گردد.
سومین مورد مربوط به الیگومر های پروتئین آمیلوئید بتا است. عدم تعادل کلسترول بر تجمع و اشتباه در تاشدگی پروتئین ها مانند پروتئین پیش ساز آمیلوئید بتا (APP) تأثیر می گذارد. سطوح بالای کلسترول، تشکیل آمیلوئید بتا از APP را سرعت بخشیده و پلاک های بتا آمیلوئیدی را می سازد که مشخصه بیماری آلزایمر است.
در نهایت، تجمع آلفا سینوکلئین به عنوان آخرین مورد مطرح می شود: کلسترول، تجمع آلفا سینوکلئین و تشکیل اجسام لویی را تسریع می کند، یعنی علل اصلی تخریب عصبی در بیماری پارکینسون.
کلسترول دقیقا چگونه منجر به تخریب عصبی می شود؟
پروفسور Yongsoo Park، یکی از نویسندگان بررسی اخیر پزشکی تجربی و مولکولی، از مرکز تحقیقات اختلالات عصبی در موسسه تحقیقات زیست پزشکی قطر (QBRI) دانشگاه حمد بن خلیفه (HBKU)، برای MNT توضیح داد:
کلسترول نمی تواند مستقیماً از سد خونی مغزی (BBB) عبور کند و بیشتر کلسترول مغز به صورت موضعی در داخل مغز سنتز می شود. با این حال، یک رابطه پیچیده بین کلسترول محیطی (کلسترول در جریان خون) و کلسترول مغز وجود دارد که می تواند بر تخریب عصبی تأثیر بگذارد.
اولاً، سطوح بالای کلسترول در جریان خون می تواند به تشکیل پلاک های آترواسکلروتیک در رگ های خونی، از جمله پلاک هایی که مغز را تامین می کنند، کمک کند. پروفسور Yongsoo Park افزود: “این امر می تواند جریان خون را مختل ساخته و تحویل اکسیژن و مواد مغذی به بافت های مغز را کاهش دهد و به طور بالقوه منجر به تخریب عصبی شود.”
وی ادامه داد: «مورد دوم، افزایش سطح کلسترول در جریان خون است که می تواند یکپارچگی BBB را به خطر بیندازد. یک BBB به خطر افتاده ممکن است به مولکول های محیطی که معمولاً حذف می شوند اجازه ورود به مغز را بدهد که به طور بالقوه در التهاب عصبی و تخریب عصبی نقش دارند.»
آیا مدیریت کلسترول خون می تواند تفاوتی ایجاد کند؟
توصیه کلی برای کمک به حفظ سلامتی این است که سعی کنید LDL را به حداقل برسانید و سطح HDL را در خون افزایش دهید. این بررسی نشان می دهد که انجام این کار ممکن است به حفظ سلامت سلول های عصبی در مغز نیز کمک نماید.
اصول مختلفی برای سبک زندگی به جهت برخورداری از مغزی سالم وجود دارد که شامل سیگار نکشیدن، کنترل فشار خون، حفظ وزن سالم و همچنین افزایش فعالیت ذهنی، فیزیکی و اجتماعی و پیروی از یک رژیم غذایی سالم برای قلب می شود.
افراد می توانند سطح کلسترول خود را با مصرف داروهایی مانند استاتین ها و با اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی خود کنترل کنند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های ایالات متحده (CDC) موارد زیر را برای کمک به کاهش کلسترول LDL بالا توصیه می کند:
• انتخاب های غذایی سالم مانند محدود کردن مصرف چربی های اشباع شده، چربی های ترانس، نمک و قندهای افزوده و انتخاب غذاهایی که به طور طبیعی سرشار از فیبر و چربی های غیر اشباع هستند، داشته باشید.
• حفظ وزن سالم
• فعالیت بدنی منظم داشته باشید
• سیگار نکشید/سیگار را ترک کنید
• مصرف الکل خود را محدود کنید، زیرا الکل بیش از حد می تواند سطح کلسترول را افزایش دهد.
کاهش سطح کلسترول خون می تواند خطر آترواسکلروز را کاهش داده و در نتیجه، خونرسانی صحیح به مغز ادامه یافته، نیز یکپارچگی BBB حفظ شده و التهاب مزمن کاهش می یابد، چراکه کلسترول بالا با آزاد شدن سایتوکاین های التهابی در ارتباط است.
افرادی که دارای ژن های مرتبط با بیماری آلزایمر هستند، باید مراقب کلسترول خود باشند
ما همچنین می دانیم ژنی به نام APOE که در کلسترول مغز نقش دارد، در خطر ابتلا به بیماری آلزایمر نیز نقش دارد.
با توجه به اینکه کلسترول در ساخت این پروتئین ها و همچنین ساختار غشای سلول مغز و نیز نحوه ارتباط سلول های مغزی نقش دارد، منطقی است که کلسترول ممکن است در روند بیماری آلزایمر هم نقش داشته باشد.
بنابراین، کنترل کلسترول خون می تواند به ویژه برای افرادی که دارای آلل APOEε4 (نوعی ژن آلزایمر) هستند که خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را افزایش می دهد، مهم باشد. همانطور که پروفسور Yongsoo Park به ما می گوید: “APOEε4 یک لیپوپروتئین است که حیاتی ترین عامل خطر برای بیماری آلزایمر بوده و سطوح بالای کلسترول در جریان خون ممکن است منجر به جابجایی و تجمع APOEε4 در مغز شود، بنابراین احتمالاً باعث تخریب عصبی می شود.”
خلاصه ای از مطالب گفته شده
• کلسترول یک ماده چربی مانند است که بخشی ضروری از غشای تمام سلول ها است.
• این ماده توسط بدن، عمدتاً در کبد تولید میشود، اما افراد آن را در رژیم غذایی خود نیز مصرف می کنند.
• یک بررسی جدید چهار مکانیسم مولکولی را پیدا کرده است که توسط آن عدم تعادل کلسترول، به ویژه در مغز، ممکن است منجر به بیماری های نورودژنراتیو (بیماریهای تخریب کننده اعصاب)، مانند آلزایمر و بیماری پارکینسون شود.
• این بررسی نشان می دهد که مدیریت کلسترول می تواند به کاهش خطر ابتلا به این بیماری ها کمک کند.
این بررسی در Experimental and Molecular Medicine منتشر گردیده است.
دیدگاه