این بیمار یک مرد 59 ساله بود که در 25 سال گذشته از دیابت و عوارض ناشی از این بیماری رنج می برده و پس از انجام عمل پیوند کلیه در سال 2017، وی با کاهش عملکرد جزایر پانکراس مواجه شده و نیاز به تزریق روزانه چند دوز انسولین داشت.
یافته های این مطالعه در مجله Cell Discovery منتشر شده است و به عنوان اولین استفاده موفقیت آمیز در جهان از سلول های جزایر لانگرهانس مشتق شده از سلول های بنیادی برای درمان دیابت مورد ستایش قرار گرفته است. پژوهشگران این مطالعه از بیمارستان چانگ ژنگ شانگهای هستند.
بر اساس گفته محققان، دیابت نوع 2 (T2D) معمولاً با مقاومت به انسولین در بافت های محیطی آغاز شده و با از دست دادن تدریجی عملکرد سلول های جزایر لانگرهانس به دلیل کاهش توده سلول های β یا تمایز زدایی سلول های β ادامه می یابد. بیش از 30 درصد از بیماران T2D در نهایت به درمان انسولین اگزوژن (خارج از بدن) متکی می شوند.
دیابت نوع 2 چیست؟
دیابت نوع 2 یک اختلال متابولیک است که در نتیجه عدم توانایی بدن در تولید انسولین یا ناکارآمدی در استفاده از انسولین تولید شده به منظور تنظیم سطح قند خون ایجاد می شود.
افراد مبتلا به دیابت نوع 2 به دلیل ناتوانی در متابولیسم گلوکز در معرض خطر ابتلا به هایپرگلیسمی (متضاد هیپوگلیسمی) قرار دارند که به عنوان سطح بالای گلوکز خون شناخته می شود. هایپرگلیسمی می تواند به مرور زمان عوارضی از جمله آسیب به اندام ها ایجاد کند.
استراتژی های مدیریت فعلی در درجه اول شامل کنترل قند خون از طریق داروها از جمله انسولین و همچنین مدیریت رژیم غذایی سخت برای نظارت بر سطح قند خون است که نیاز برآورده نشده قابل توجهی برای درمان قطعی باقی می گذارد.
سلول های جزایر چه هستند و چه نقشی در دیابت دارند؟
پیوند سلول های جزایر لانگرهانس یک درمان موثر برای دیابت وابسته به انسولین است. در جولای 2021، محققان از سلولهای خونی خود بیمار برای ایجاد سلول های بنیادی استفاده نموده و این سلول ها به سلول های جزایر پانکراس تبدیل شدند. پیوند به طور موثری اتکای بیمار به انسولین خارجی را در عرض 11 هفته از بین برد. در طول سال بعد، داروهای خوراکی نیز به تدریج کاهش یافته و در نهایت به طور کلی قطع شدند.
سلول های جزایر که در پانکراس در خوشه های کوچکی به نام جزایر لانگرهانس قرار دارند، نقش مهمی در تنظیم سطح قند خون داشته و برای درک دیابت ضروری هستند.
سلول های جزایر مانند سلول های تخصصی در لوزالمعده می باشند که حاوی انواع مختلفی از سلول ها هستند که برای حفظ تعادل در سطح قند بدن با هم کار می کنند.
بخش اصلی سلول های جزایر، سلول های بتا هستند که مسئول تولید انسولین می باشند. انسولین مانند کلیدی عمل می کند که قفل سلول ها را باز کرده و به آنها اجازه می دهد گلوکز (قند) را از جریان خون جذب کنند. این فرآیند ضروری است، زیرا گلوکز، انرژی لازم برای عملکرد صحیح سلول های ما را فراهم می کند.
در بیماری دیابت، تعادل در این سلول های جزایر مختل می شود. در دیابت نوع 1، سیستم ایمنی به اشتباه به سلول های بتا حمله کرده و آن ها را از بین می برد و منجر به کمبود تولید انسولین می شود. بدون انسولین کافی، گلوکز در جریان خون باقی می ماند و باعث افزایش سطح قند خون می گردد که می تواند منجر به عوارض جدی برای سلامتی شود.
از طرف دیگر دیابت نوع 2 معمولاً با مقاومت به انسولین همراه است. در اینجا، سلول های بدن کمتر به انسولین واکنش نشان می دهند و ورود گلوکز به سلول ها را دشوار می سازند. در نتیجه، لوزالمعده ممکن است برای جبران انسولین بیشتری تولید کرده و در نهایت منجر به فرسودگی سلول های بتا و کاهش تولید انسولین شود.
انواع دیگر سلول های جزایر نیز نقش مهمی ایفا می کنند. سلول های آلفا، گلوکاگون را تولید می کنند، هورمونی که در صورت نیاز، مانند زمان روزه داری یا همان فستینگ، سطح قند خون را افزایش می دهد. سلول های دلتا، سوماتواستاتین را آزاد می کنند که به تنظیم ترشح انسولین و گلوکاگون برای حفظ سطح قند خون پایدار کمک می کند.
کشف اخیر دانشمندان در چین شامل پیوند جزایر برای درمان دیابت است.
اقدامات بعدی برای درمان دیابت با استفاده از سلول های بنیادی چیست؟
این دستاورد پیشگامانه نشان دهنده تغییر الگو در درمان دیابت نوع 2 است.
کاربرد موفقیت آمیز درمان با استفاده از سلول های بنیادی مسیری را به سوی یک درمان بالقوه ارائه نموده و راه را برای تحقیقات بیشتر در مورد اجرای آن در یک مقیاس بزرگ و بررسی اثر بخشی طولانی مدت این رویکرد جدید هموار می کند.
در حالی که آزمایش های بالینی بیشتری برای تأیید این یافته ها ضروری است، این مطالعه موردی، بدون شک امیدی را برای آینده ای عاری از بار دیابت ایجاد می کند.
دیدگاه