پیش بینی می شود تعداد افرادی که با انواع بیماری زوال عقل از جمله شایع ترین نوع آن یعنی آلزایمر در سراسر جهان زندگی می کنند تا سال 2050 تقریباً سه برابر شده و به 153 میلیون نفر برسد که یک تهدید به سرعت در حال افزایش برای نظام های بهداشت، درمان و مراقبت های اجتماعی در سطح جهانی است.
سن و ژنتیک همچنان بزرگترین عوامل خطر این بیماری هستند، اما کارشناسان می گویند تقریباً نیمی از موارد را می توان پیشگیری کرد یا به تأخیر انداخت و شواهد زیادی وجود دارد که رژیم غذایی می تواند در خطر ابتلا به انواع بیماری زوال عقل نقش داشته باشد.
نقش فلاونوئید ها در کاهش خطر ابتلا به زوال عقل
تحقیقات انجام شده توسط محققان دانشگاه کوئینز بلفاست نشان می دهد که افزایش مصرف مواد غذایی و نوشیدنی های غنی از فلاونوئید می تواند تا بیش از 25 درصد به کاهش خطر ابتلا به زوال عقل کمک کند.
محققان بر این باورند که فلاونوئید هایی که عمدتاً در غذا های گیاهی یافت می شوند دارای طیف وسیعی از فواید سلامتی از جمله خواص آنتی اکسیدانی، ضد التهابی و ضد سرطانی هستند. آنها همچنین با کاهش خطر بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی عروقی و همچنین بهبود عملکرد شناختی مرتبط هستند.
این یافته ها در مجله JAMA Network Open منتشر شدند. محقق ارشد این مطالعه، پروفسور Aedin Cassidy، در اینباره توضیح می دهد: «شیوع زوال عقل در سراسر جهان به سرعت در حال افزایش است. در این مطالعه کوهورت مبتنی بر جمعیت، ما داده های رژیم غذایی بیش از 120000 بزرگسال بین 40 تا 70 سال از Biobank (بانک اطلاعات پزشکی) بریتانیا را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم.
وی افزود: “یافته های ما نشان می دهد که مصرف ۶ وعده اضافی از مواد غذایی غنی از فلاونوئید در روز، به ویژه انواع توت ها، چای، سبزیجات و شراب قرمز، با ۲۸ درصد کاهش خطر زوال عقل همراه است. این یافته ها در افراد با خطر ژنتیکی بالا و همچنین در افرادی که علائم افسردگی داشتند نیز بیشتر قابل توجه بود.”
نویسنده اول این مطالعه، دکتر Amy Jennings از دانشگاه کوئینز بلفاست عنوان کرد: «نتایج بدست آمده نشان داد که انجام یک گام ساده مانند افزایش مصرف روزانه غذاهای غنی از فلاونوئید به ویژه در افرادی که در معرض خطر هستند، ممکن است خطر زوال عقل را کاهش دهد.»
در حال حاضر، هیچ درمان موثری برای بیماری های زوال عقل وجود ندارد، بنابراین مداخلات پیشگیرانه برای بهبود سلامت و کیفیت زندگی و نیز کاهش هزینه های اجتماعی و اقتصادی باید همچنان به عنوان اولویت اصلی بهداشت عمومی قرار داشته باشد.
ماه گذشته، یک گزارش بسیار مهم از کمیسیون ویژه لنست در مورد زوال عقل منتشر گردید که در بر اساس آن محققان به این نتیجه رسیدند که پرداختن به 14 عامل خطر قابل اصلاح که از دوران کودکی شروع می شوند و در طول زندگی نیز ادامه می یابند، می تواند از 45 درصد موارد زوال عقل پیشگیری کرده یا آنها را به تاخیر بیاندازد.
این گزارش دو عامل خطر جدید را اضافه کرد که با 9 درصد موارد زوال عقل در ارتباط است. حدود 7 درصد از موارد مربوط به لیپوپروتئین با چگالی کم یا «کلسترول بد» در میانسالی از حدود 40 سالگی است، در حالی که 2 درصد به از دست دادن بینایی درمان نشده در سنین بالاتر مربوط می شود.
عوامل خطر جدید علاوه بر 12 مورد شناسایی شده توسط کمیسیون Lancet در سال 2020 بودند که مجموعاً به حدود 36٪ موارد زوال عقل نسبت داده می شوند. این عوامل خطر عبارتند از: میزان تحصلات پایین، آسیب شنوایی، فشار خون بالا، سیگار کشیدن، چاقی، افسردگی، کم تحرکی، دیابت، مصرف بیش از حد الکل، آسیب مغزی، آلودگی هوا و انزوای اجتماعی.
فلاونوئید ها چه هستند؟
فلاونوئید ها ترکیبات گیاهی با فواید مختلف برای سلامتی هستند. بسیاری از مواد غذایی گیاهی و همچنین نوشیدنی هایی مانند چای و شراب حاوی فلاونوئید ها هستند.
مطالعات بسیاری فواید این مواد شیمیایی گیاهی (مواد مغذی گیاهی) را نشان داده اند. محققان پیشنهاد می کنند که رژیم غذایی غنی از فلاونوئید ها می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی، دیابت و برخی از انواع سرطان را کاهش دهد.
همچنین ممکن است در مورد فلاونوئید هایی به نام ویتامین P، بیوفلاونوئیدها یا پلی فنول ها نیز شنیده باشید. گیاهان از این ترکیبات برای رشد خود استفاده می کنند. آنها به گیاهان کمک می کنند تا گرده افشان ها را جذب کرده و با عفونت ها مبارزه کنند. آنها همچنین به برخی از میوه ها و سبزیجات رنگ های عمیق و غنی می دهند.
انواع فلاونوئیدها و منابع غذایی هر کدام
شش دسته اصلی از فلاونوئید ها وجود دارد:
1. فلاونول ها
فلاونول هایی که بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته اند کوئرستین، میریستین و فیستین هستند. فلاونول ها با بسیاری از فواید سلامتی از جمله کاهش خطر بیماری قلبی در ارتباط هستند. فلاونول ها اغلب در موارد زیر یافت می شوند:
• کاهو
• گوجه فرنگی
• پیاز
• کلم پیچ
• سیب
• انگور
• توت ها
• چای
• شراب قرمز
2. ایزوفلاون ها
این ترکیبات به میزان بیشتری در حبوبات و سویا و به مقدار کمتری در سایر گیاهان یافت می شوند. برخی از آنها فیتواستروژن ها هستند، نوعی استروژن که می توانیم از طریق مصرف مواد غذایی دریافت کنیم.
3. فلاوانون ها
مرکباتی مانند پرتقال، لیمو و گریپ فروت دارای فلاوانون ها هستند. این ترکیبات باعث تلخی آب و پوست مرکبات می شوند. فلاوانون ها فواید مختلفی برای سلامتی داشته که برخی از آنها عبارتند از:
• کاهش التهاب
• عمل کردن به عنوان آنتی اکسیدان
• کاهش کلسترول
• کاهش سطح چربی در خون شما
4. فلاونول ها
فلاونول ها را فلاوان 3-اول یا کاتچین نیز می نامند. چای سیاه، چای اولانگ و شکلات سرشار از کاتچین هستند. آنها همچنین در میوه ها یافت می شوند، از جمله:
• موز
• بلو بری
• هلو
• سیب
• گلابی
5. آنتوسیانین ها
رنگ میوه های قرمز، بنفش و آبی از آنتوسیانین ها می آید. آنها در این موارد یافت می شوند:
• انگور قرمز
• کرن بری
• تمشک
• توت فرنگی
• بلوبری
• بیل بری
• شاه توت
6. چالکون ها
تصور می شود که چالکون ها دارای خواص آنتی اکسیدانی هستند. برخی از انواع این ترکیبات در محصولات زیبایی مورد استفاده قرار می گیرند. مواد غذایی سرشار از چالکون عبارتند از:
• گوجه فرنگی
• گلابی
• توت فرنگی
• بیربری یا توت خرس
• گندم
مواد غذایی که بیشتر میزان فلاونوئید را در خود جای داده اند
شما می توانید بسیاری از مکمل های فلاونوئیدی را خریداری کنید. اما، مانند بسیاری از مواد مغذی، احتمالاً بهتر است آنها را از طریق مصرف مواد غذایی نظیر میوه ها و سبزیجات دریافت نمایید. این 10 ماده غذایی برخی از بهترین منابع فلاونوئیدهای هستند که از طریق مصرف مواد غذایی می توانید دریافت کنید:
1. توت ها
همه انواع توت ها حاوی فلاونوئید هستند، اما برخی از انواع آن ها قوی تر از بقیه هستند (میزان بیشتری دارند). شاه توت بسیار قدرتمند بوده و شامل هر شش نوع فلاونوئید است. بلو بری، گیلاس و تمشک نیز حاوی تمام فلاونوئید ها هستند. توت فرنگی دارای مقادیر متوسطی از آنتوسیانیدین است.
2. کلم قرمز
یکی دیگر از منابع عالی آنتوسیانیدین کلم قرمز می باشد. آنتوسیانیدین ها به دلیل اثرات محافظتی شان در برابر سرطان، بیماری های قلبی عروقی، دیابت و اختلالات تفکر مرتبط با سن مورد مطالعه قرار گرفته اند.
3. پیاز
پیاز اساس بسیاری از غذا های مختلف است و چندان جای تعجب هم ندارد! پیاز نیروگاهی از مواد مغذی است و به هر غذایی طعم می بخشد. پیاز منبع بسیار خوبی از فلاونول ها است که می تواند خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهد.
4. کلم پیچ
این سبزی برگ سبز یکی دیگر از منابع عالی فلاونول ها است. برگ های کلم یک پایه عالی برای سالاد است. همچنین می توانید آن ها را به سوپ و خورش اضافه کنید تا ارزش غذایی آن ها افزایش پیدا کند. اگر به طعم آن اهمیتی نمی دهید، کلم پیچ را به اسموتی ها و شیک های پروتئینی خود نیز می توانید اضافه کنید.
5. جعفری
جعفری نیز یکی از بهترین منابع غذایی فلاونول ها به شمار می رود. جعفری حاوی بیش از 130 میلی گرم فلاونول در هر گرم است. شما می توانید این سبزی را به سوپ ها و سس های خود اضافه نموده یا قبل از سرو روی غذای خود به عنوان تزیین قرار دهید.
6. چای
یکی از ساده ترین راه ها برای افزودن فلاونوئید ها به رژیم غذایی خود، نوشیدن چای است. چای سبز، اولانگ و سیاه همگی حاوی سطوح بالایی از فلاوانول ها هستند که به دلیل فواید آنها برای سلامت قلب و مغز مورد مطالعه قرار گرفته اند.
7. شراب قرمز
یکی دیگر از منابع خوب فلاوانول ها شراب قرمز است. شراب قرمز در حد اعتدال فواید زیادی برای سلامتی دارد و ممکن است به کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی کمک کند. اگرچه تاثیرات شراب قرمز برای سلامتی و به خصوص بیماری های قلبی عروقی اخیرا زیر سوال رفته و محققان در این باره دچار ابهاماتی شده اند.
8. شکلات تلخ
شکلات تلخ و کاکائو هر دو سرشار از فلاوانول هستند. کاکائو به ویژه برای خواص تقویت کنندگی مغز و اثر محافظتی آن بر سیستم قلبی عروقی مورد مطالعه قرار گرفته است.
9. مرکبات
مرکباتی مانند پرتقال، گریپ فروت، نارنگی، لیمو و لیمو ترش حاوی فلاوانون هستند. آبگیری این میوه ها منبع غلیظ تری از این ترکیبات گیاهی سالم را در اختیار شما قرار می دهد. همواره سعی کنید تا آب لیموی تازه یا لیمو ترش را در آب یخ بفشارید تا ارزش غذایی آن را افزایش دهید.
10. سویا
دانه های سویا به اشکال مختلفی وجود دارند و منبع اصلی ایزوفلاون ها هستند. ادامامه، توفو و تمپه نیز می توانند ایزوفلاون ها را در رژیم غذایی شما تقویت کنند. تصور می شود که ایزوفلاون ها به محافظت در برابر سرطان های تولید مثل مانند سرطان سینه، تخمدان، پروستات و بیضه کمک می کنند.
دیدگاه