چند بار قصاص چیست؟

قصاص از ریشه کلمه "قص" به معنای پیگیری کردن چیزی است . در قانون کیفری ایران ، قصاص مجازات کسی است که طبق قانون به دیگری جنایتی وارد کرده است. اغلب قصاص با اعدام اشتباه گرفته می شود. اگرچه هر دو این مجازات ها، مجازات بدنی هستند اما مجازات اعدام تنها برای سلب حیات از مجرم به کار گرفته می شود در حالی که حکم قصاص هم برای سلب حیات و هم برای اعضای بدن بکار می رود.

همچنین باید گفت که مجازات اعدام غیر قابل بخشش و مجازات قصاص حق اولیاء دم و قابل بخشش می باشد. به عبارتی می توان گفت قصاص عام تر از اعدام است. بنابراین می توان گفت قصاص دو نوع است: قصاص نفس و قصاص عضو.

قصاص نفس زمانی اتفاق می افتد که جنایتی منجر به مرگ کسی شود البته قصاص تنها مربوط به جرائم عمدی بوده و اگر کسی به صورت غیرعمد یا در دفاع مشروع از خودش باعث مرگ کسی شود، قصاص نخواهد شد.

قصاص عضو مربوط به وقتی است که یکی از اعضا بدن براثر جنایتی آسیب ببیند.

اعدام یکی از مجازات هایی است که در قانون مجازات اسلامی، برای برخی جرائم خاص و مجرمان در نظر گرفته شده است. این حکم، نوعی از کیفر و مجازات است که حق حیات را از مجرم سلب نموده و او را به اشد مجازات یعنی مرگ، محکوم می نماید. با این حال، مواردی نیز پیش آمده است که در آن فرد، به دو یا سه بار اعدام محکوم شده است.

در صورتی که فردی که مرتکب دو یا چند عمل مستوجب حکم اعدام گردد، به مجازات هر یک از آن ها به طور جداگانه محکوم شده و با وجود شرایط، حکم چند اعدام برای وی صادر می گردد. نحوه اجرای دو یا سه بار اعدام، به این صورت است که فرد را تنها یک بار اعدام نموده و برخلاف تصور عموم، این امر به معنای چند بار حلق آویز کردن فرد نمی باشد.

نحوه اجرای دو یا سه بار اعدام

ممکن است عده ای از افراد تصور نمایند که نحوه اجرای حکم اعدام فردی که به دو یا سه بار اعدام محکوم گردیده، به این صورت است که وی را یک بار به دار آویخته و سپس پایین آورده و دوباره اعدام می کنند یا اینکه مجرم را برای بار اول به دار آویخته و قبل از این که تنفس او قطع شود، پایین آورده و مجددا به دار آویزان می نمایند. این تصور، یک باور اشتباه می باشد، زیرا که مجرم توان چند بار به دار آویخته شدن را ندارد.

دو یا سه بار اعدام به معنای چند بار حلق آویز نمودن مرتکب نمی باشد. فلسفه حکم دو یا سه بار اعدام این است که اگر برای مثال، فرد مرتکب دو قتل عمد گشته و دو بار به اعدام محکوم گردد و در این میان، یکی از اولیا دم مقتولین رضایت دهد، هنوز یک حکم اعدام دیگر پابرجاست. در چنین حالتی، اولیا دم مقتولی که رضایت نداده اند، می توانند مرتکب را به سبب عمل او اعدام نموده و وی را قصاص نمایند.

بنابراین، با توجه به مطالب فوق می توان چنین نتیجه گیری نمود که، نحوه اجرای دو یا سه بار اعدام به معنای چندین بار حلق آویز نمودن متهم نبوده و تنها یک بار فرد را به دار می آویزند. در صورتی که به هر نحوی، یکی از حکم اعدام های متهم به سبب رضایت یا رفع اتهام شدن برداشته شود، مجازات اعدام دیگر هم چنان باقی است و وی می بایست به سبب آن، مجازات شود.

بر طبق ماده 16 همین آیین نامه، ماموران اجرای حکم موظفند قبل از اجرای حکم، ابزار و آلات اجرا را به طور دقیق مورد معاینه و بررسی قرار داده و از استحکام و آماده بودن آن ها برای اجرای حکم اطمینان حاصل کنند. نظارت بر صحت اجرا و رعایت تشریفات لازم و عدم تاخیر و تعطیل آن، با مقام قضایی مجری حکم است.

 زمان اجرای حکم چند اعدام

در صورتی که فرد به حکم چند اعدام محکوم شود، می بایست تشریفاتی در زمینه اجرای مجازات او رعایت شود. از جمله این تشریفات، زمان اجرای حکم چند اعدام است.

ماده یک آیین نامه نحوه اجرای احکام قصاص، رجم، قتل، صلب، اعدام و شلاق موضوع ماده 293 قانون آیین دادرسی کیفری، در این خصوص بیان می دارد که، دادگاه بدوی صادر کننده حکم موظف است پس از قطعیت حکم و ابلاغ آن به محکوم علیه یا وکیل وی، رونوشتی از حکم قطعی را برای اجرا، به واحد اجرای احکام کیفری ارسال کند. پس از احراز قطعیت حکم توسط دادگاه بدوی صادر کننده رای و بیان زمان آن، ضمن کسب اجازه از سوی رییس قوه قضاییه و اولیا دم، مجازات به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.

بنابراین، زمان قطعی برای اجرای حکم اعدام وجود نداشته و این امر با توجه به روال قانونی مربوطه و حکم صادر شده از سوی دادگاه رخ می دهد. بنابر ماده 15 آیین نامه فوق، در صورتی که دادگاه زمان خاصی را برای اعدام ذکر نکرده باشد، زمان اجرای حکم، اول طلوع آفتاب خواهد بود. اجرای حکم نیز، حسب مورد توسط مامورین زندان یا نیروی انتظامی صورت می گیرد.