ایران باستان
زندگینامه میرزا آقاخان کرمانی؛ زندگی، اندیشه‌ها، آثار و نقش او در تحول فکری ایران
مقدمه میرزا آقاخان کرمانی از چهره‌های مهم جریان روشنفکری و اصلاح‌طلبی ایران در اواخر دوره قاجار است؛ نویسنده، روزنامه‌نگار، متفکر و منتقد اجتماعی‌ای که در فاصله میان سنت فکری ایران و اندیشه‌های جدید اروپایی قرار گرفت. اهمیت او فقط به فعالیت سیاسی یا…۲ هفته پیش
کاخ آپادانا شوش؛ شاهکار معماری هخامنشی که هنوز شگفت‌زده می‌کند
مقدمه کاخ آپادانای شوش یکی از مهمترین و شناخته‌شده‌ترین بناهای معماری هخامنشی است که در دوره داریوش یکم، پادشاه بزرگ هخامنشی، در اوایل قرن پنجم پیش از میلاد ساخته شد. شوش در آن زمان یکی از پایتخت‌های اصلی شاهنشاهی بود و داریوش این کاخ را به‌عنوان…۱۰ ماه پیش
چرا آتشگاه اصفهان باید در لیست دیدنی‌های شما قرار بگیرد؟
مقدمه آتشگاه اصفهان یکی از آثار تاریخی ارزشمند ایران است که در نزدیکی این شهر و بر فراز تپه‌ای باستانی واقع شده است. این بنا که به دوران ساسانیان نسبت داده می‌شود، نه تنها از منظر معماری بلکه از نظر تاریخی نیز حائز اهمیت بسیاری است. آتشگاه، به عنوان…۱ سال پیش
بازار در ایران باستان؛ نقطه تلاقی تمدن‌ها
مقدمه: جایگاه بازار در ساختار تمدنی ایران باستان بازار در ایران باستان نه‌تنها محلی برای خرید و فروش کالا بود، بلکه نقشی فراتر از اقتصاد در ساختار اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه ایفا می‌کرد. ایران باستان، با قرار گرفتن در موقعیت جغرافیایی ممتاز میان…۱ سال پیش
نگاهی به مقبره کوروش؛ چرا این مکان از سایر شاهان هخامنشی متمایز است؟
آرامگاه کوروش کبیر در دشت پاسارگاد با تمام شکوه و جلال ۲۵۰۰ساله خود هنوز یک معمای هیجان‌انگیز باستانی محسوب می‌شود زیرا با مقبره تمام شاهان دیگر هخامنشی تفاوتی اساسی دارد. مقبرهای شبیه به یک کلبه با سقف شیروانی بر روی سکوهای پله‌ای که هیچ شباهتی با…۱ سال پیش
از دریاچه ای عظیم به کویری بی پایان: نگاهی به تغییرات اقلیمی عجیب ایران
باستان‌شناسی پارینه‌سنگی، یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های مطالعات تاریخی است که به بررسی حیات انسان در دوران پیش از تاریخ، شیوه‌های سازگاری با محیط، تغییرات زیست‌محیطی و مسیر‌های مهاجرتی نخستین انسان‌ها می‌پردازد. در ایران، با وجود پیشینه‌ای طولانی…۱ سال پیش
نوروز یعنی آغازی نو! رمزگشایی از نام و ریشه شناسی این جشن باستانی
برای پاسخ به این سوال باید به یکی از سنن کهن نوروز برگشت: سفرهٔ هفت سین. سفرهٔ هفت سین یکی از آیین‌های اصلی نوروز است که نمادهای زایش و نو شدن طبیعت را به نمایش می‌گذارد. این سنت دیرینه جلوه‌گر معنای نام نوروز یعنی «روز نو» و آغاز سالی تازه است.…۱ سال پیش
کمبوجیه، فرزند کوروش: رازهای شخصیت و مرگ او در تاریخ
کمبوجیه دوم، فرزند ارشد کوروش بزرگ، دومین پادشاه سلسله هخامنشی است که نقشی کلیدی در تاریخ ایران باستان ایفا کرد. پس از مرگ کوروش بزرگ، کمبوجیه دوم در سال ۵۳۰ پیش از میلاد به تخت نشست. او با فتح مصر و الحاق این سرزمین به امپراتوری هخامنشی، نام خود را…۱ سال پیش
تعبیر خواب در تاریخ: چگونه رویاها سرنوشت پادشاهان را رقم می‌زدند؟
خواب و رویا در ایران اهمیت فراوان داشته است و حتی برخی از پادشاهان در دربار خود معبران خواب داشتند. این خواب‌ها مدت‌ها پادشاهان را به فکر فرو می‌بردند و پایه بسیاری از جنگ‌ها، ازدواج‌ها، تولد و مرگ... با خواب و تعبیر آن رقم می‌خورد. خواب در تاریخ…۱ سال پیش
سفر به ایران: بهترین مقاصد گردشگری از تهران تا چابهار
ایران، با تاریخ باستانی چند هزار ساله و فرهنگ غنی، یکی از جذاب‌ترین مقاصد گردشگری در خاورمیانه است. از کویر‌های داغ گرفته تا سواحل خلیج فارس و دریای خزر، ایران همواره مقصدی مناسب برای گردشگران داخلی و خارجی بوده است. در این مقاله، به معرفی برخی از…۱ سال پیش
فرونشست زمین در ایران؛ ۵ استان در وضعیت خطر
مهدی زارع در هم میهن نوشت: فرونشست زمین تا سال ۱۴۰۳ حدود ۳/۵ درصد از مساحت ایران را تحت تاثیر قرار داده است که اگر مساحت دشت‌ها را حدود ۱۵ درصدِ مساحت کل درنظر بگیریم، حدود ۲۳ درصد از دشت‌های ایران – یک‌چهارم - درگیر فرونشست زمین هستند. توجه کنیم که…۱ سال پیش
نگاهی نو به امپراتوری هخامنشی: چه نکاتی در کتاب جدید تاریخدان ولزی مطرح شده است؟
کتاب «ایرانیان؛ عصر پادشاهان بزرگ» (Persians: The Age of the Great Kings) که در سال ۲۰۲۲ توسط لوید لولین جونز (Lloyd Llewellyn-Jones) نوشته شده، یکی از تازه‌ترین آثار قابل توجه و مهم درباره تاریخ ایران باستان است که تلاش کرده تا از زاویه‌ای متفاوت،…۱ سال پیش
سفر به دنیای ارواح: معروف ترین شهرهای ارواح در ایران و جهان
برخی از شهرهای خالی از سکنه هم هستند که به شهر ارواح شهرت دارند. شهرهایی که دارای خیابان‌های آرام با اثاث‌های رها شده و خانه‌های متروکه‌اند و هیچ‌کس در آنجا زندگی نمی‌کند. سفر به شهرها و روستاهایی که زمانی پررونق بودند و دیدن ساختمان‌ها و…۱ سال پیش
میراث ساسانیان: ۳ نماد هویتی که فرهنگ ایرانی را شکل داده‌اند
۱۸۰۰ سال پیش درست در چنین روزی (۳۰ مهرماه) اردوان، آخرین پادشاه اشکانی توسط جوانی جویای نام به نام اردشیر بابکان از اسبش به زیر کشیده شد تا طالع حکومتی جدید در سرزمین ایران درخشیدن بگیرد. ۱۸۰۰ سال پیش ساسانیان به رهبری اردشیربابکان که یک بزرگ زاده…۱ سال پیش
مردان نمکی: کشف اسرار تاریخ ۲,۵۰۰ ساله ایران
در شمال غربی ایران، در استان زنجان، معدن نمک باستانی چهرآباد قرار دارد که اسرار تاریخی شگفت‌انگیزی را در خود جای داده است. این معدن که به «گنبد نمکی دوزلاخ» معروف است، مکانی است که باستان‌شناسان را به کشف حیرت‌انگیز «مردان نمکی» رسانده است. مردان…۲ سال پیش
درباره جشن نیلوفر در ایران باستان چه می دانید؟
جشن نیلوفر یا جشن نیلوپر جشنی ایرانی است که بنا بر نوشتۀ ابوریحان بیرونی در روز ششم تیرماه برگزار می‌شده‌است. تنها منبعی که به جشنی بدین نام اشاره کرده کتاب آثارالباقیۀ ابوریحان بیرونی است و به جز آن اطلاعات دیگری دربارۀ آن در دست نیست.برخی گل…۲ سال پیش
آیا می دانید شهر آناناس ایران کجاست؟
شهر آناناس یکی از شهر های بسیار زیبا و قدیمی کشورمان ایران است که آثار باستانی بسیار زیاد و داستان معروفیت شندیدنی دارد. شهر آناناس ایران کجاست؟ آناناس یک میوه بسیار خوش مزه و محبوب است که که ریشه آن از جنوب برزیل و پاراگوئه است. این میوه پرخاصیت و…۲ سال پیش
خردادگان جشن ایرانیان کهن چیست؟
در میان جشن‌های رنگارنگ و متنوع ایران باستان، "خردادگان" جایگاه ویژه‌ای داشت. این جشن در ششمین روز از ماه سوم سال (خرداد) برگزار می‌شد و به پاسداشت ایزد "خرداد" و به عنوان جشن آب، سرسبزی و شادابی، نقشی مهم در زندگی و فرهنگ مردم آن دوران ایفا می‌کرد.…۲ سال پیش
ملکه های قدرتمند ایران باستان؛ 5 ملکه از آتوسا تا پروشات
در محبوب‌ترین داستان‌ها درباره امپراتوری ایران به ندرت شاهد حضور زنان هستیم. حضور زنان در بیشتر موارد به عنوان یک شخصیت فرعی کوتاه‌مدت و عزلت‌نشین یا درگیر نارضایتی‌های شخصی در حرمسرای شاه است، اما تقریبا هیچ‌یک از این شخصیت‌پردازی‌ها درست نیست.…۲ سال پیش
چه زمانی نام های پارسی باستان از تقویم رسمی ایران حذف شد؟
پنجمین دوره مجلس شورای ملی به طرحی رای داد که بر اساس آن ضمن حفظ سالروز هجرت پیامبر از مکه به مدینه به عنوان مبنای محاسبه تاریخ شمسی، نام ماه‌های تقویم از نام های پارسی باستان به نام‌های فعلی تغییر یافت. به گزارش ایسنا، امروز ۱۱ فروردین نود و نهمین…۲ سال پیش
مرموزترین قبرستان های ایرانی؛ عجیب و ترسناک
ایران، کشوری باستانی با تاریخی چند هزارساله است، بنابراین اصلا بعید نیست درست همین جایی که الان ایستاده‌اید، در سالیان دور، محلی برای دفن کردن اجدادمان باشد. اما، برخی مواقع، تغییرات اقلیمی یا حتی حفاری باستان شناسان پرده از آثاری تاریخی، همچون…۲ سال پیش
کلیسای مار سرگیز در ارومیه؛ روایتی از معماری دینی در دوران باستان
درباره کلیسای مار سرگیز یکی از کلیساهای معروف در ایران، کلیسای مارسرگیز ارومیه است. البته با توجه به اینکه این کلیسا در دامنه کوه روستای سیر واقع شده بدان کلیسای سیر نیز گفته می‌شود. این کلیسا یکی از مهمترین و معروفترین جاذبه های گردشگری ارومیه می…۳ سال پیش
درباره گودین تپه چه می دانید؟
تپه هایی باستانی که اکنون در شهرهای مختلف کشورمان کشف می شوند در گذشته تنها یک تپه نبوده اند! بلکه آن ها قسمتی از شهر، روستا یا یک قلعه تاریخی بوده اند و با گذشت زمان به این شکل در آمده اند. گودین تپه کرمانشاه هم یکی از همین تپه های باستانی است که…۳ سال پیش
بازگشت سنگ نگاره «سرباز ساسانی» به ایران
سال هاست که آثار باستانی ارزشمند ایران از موزه های کشورهای دیگر سر در میاورد و در اغلب موارد، اینکه چطور این آثار که بسیاری از آنها در اندازه های بزرگی هستند از کشور خارج می شوند، مشخص نمی شود. حدود ۷ سال پیش، سنگ نگاره سرباز ساسانی، در فرودگاه لندن…۳ سال پیش
کشاورزان ایرانی از ۳ هزار سال پیش برنج کشت می کردند
بیشتر مردم ایران از برنج های کاشته شده در استان های شمالی استفاده می کنند اما شاید کمتر کسی بداند که این محصول در شمال ایران سابقه ای تاریخی دارد. کاوش های باستان شناسی در استان مازندران نشان می دهد که کشاورزان ایرانی از ۳ هزار سال پیش برنج کشت می…۳ سال پیش
ازدواج در دوره هخامنشیان بر اساس کتاب زنان در ایران باستان
«زنان در ایران‌باستان» کتابی است از ماریا بروسیوس، مورخ انگلیسی. خانم بروسیوس متخصص تاریخ ایران‌باستان به ویژه امپراتوری هخامنشی است. او استاد دانشگاه نیوکاسل است و چند اثر دیگر هم دربارۀ تاریخ ایران دارد که «شاهنشاهی هخامنشی» و «زنان هخامنشی» از آن…۳ سال پیش
کشف بزرگترین آرامگاه‌های خانوادگی سنگی ۲۰۰۰ ساله در ایذه
باستان‌شناسان پس از انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه باستانی کل چندار در نزدیکی ایذه و در محدوده‌ای که به شمی شهرت دارد، چندین آرامگاه خانوادگی سنگی متعلق به دوره الیمایی پیدا کردند. این دوره باستانی تقریبا همزمان با دوره اشکانی در ایران، بیش از…۳ سال پیش
جشن بهاربد یا میانه بهار؛ روز بعثت زرتشت را بشناسید
جشن بهاربد یا میانه بهار چه روزی است؟ یکی از جشن‌های فراموش‌شده و باستانی ایران، جشن میانه بهار است؛ جشن میانه بهار، از جمله جشن‌های ایران باستان به شمار می‌رود و همان طور که از نامش پیدا است، فرا رسیدن نیمه فصل بهار را جشن می‌گیرد. جشن میانه بهار…۳ سال پیش
عجیب ترین و وحشتناک ترین اعدام در طول تاریخ
این روش اعدام که «Scaphism» نامیده می‌شود یکی از فجیع ترین روش های اعدام در تاریخ ایران باستان برای کسانی بود که به جرم‌های بزرگی مانند قتل و خیانت متهم می‌شدند. محکومین به اعدام را در داخل یک تنه خالی شده درخت یا بین دو قایق (به همین دلیل به این…۳ سال پیش
تاراج آثار باستانی در زمان ناصرالدین شاه به دلیل نادانی و بی سوادی
به عکس های زیر خوب نگاه کنید، به نظر شما اینجا کجاست؟ اینجا نه تخت جمشید است، نه پاسارگاد، نه شوش و نه حتی ایران. اینجا بخش ایران شناسی موزه لوور پاریس است که پر است از اثار و نشانه های سرزمین من و تو. بیش از ۲۵۰۰ آثار باستانی در این بخش از موزه…۳ سال پیش
نقش رستم میراث ماندگار باستان
نقش رستم یکی از مکان‌های باستانی تماشایی و اعجاب انگیز مربوط به امپراتوری هخامنشی است. این مجموعه باستانی شامل مقبره‌های عظیم شاهان ایرانی است که به هزاره اول پیش از میلاد باز می‌گردند. نقش رستم یادگار پابرجای یک امپراتوری قدرتمند است که روزگاری بر…۳ سال پیش
نخستین بانک‌های ایران باستان در دوره هخامنشیان
در ایران نیز پیش از آغاز سلسله هخامنشی، بانکداری به طرز ابتدایی مرسوم شد، البته در انحصار شاهزادگان و معابد بود، اما همزمان با اوج سلسله هخامنشیان، اقتصاد ایران وارد مرحله جدیدی شد که عواملی نظیر فتح «لیدی»- کشوری ثروتمند که مردمانش در آن روزگار به…۳ سال پیش
آیا می دانید چغازنبیل به چه معناست؟
چغازنبیل که نام باستانی این بنا است، واژه‌ای محلی و مرکب از دو واژه «چُغا» (در زبان لری به معنی «تپه») و زنبیل (به معنی «سبد») است که اشاره‌ای است به مکان معبد که تپه بوده و آن را به زنبیل واژگون تشبیه می‌کردند.این مکان نزد باستان‌شناسان به…۳ سال پیش
سپندارمذگان؛ روز عشق ایرانی
سپندارمذگان روز عشق ایرانی یا همان سپندارمذگان (سپندارمزگان) که با نام های اسپندگان و یا اسفندگان هم شناخته می شود روزی است که آن را معال ولنتاین می دانند. اما با تاریخی کهن تر از روز ولنتاین که ویژه ایرانیان باستان بوده و این روز را به خاطر…۴ سال پیش
درباره 7 رویداد مهم در ایران باستان بیشتر بدانید
ایران باستان، ایران امروزی، از خلیج فارس در شرق تا رود فرات در غرب امتداد داشت. این قلمرو گستره وسیعی از زمین شامل بیابان ها، کوه ها، دره ها و مراتع را پوشش می داد. ایران باستان توسط سلطنت مطلقه اداره می شد و مردم از همان آزادی های اولیه و حقوق بشری…۴ سال پیش
میراث های معنوی ایران که در یونسکو ثبت جهانی شده اند!
میراث معنوی ایران میراث معنوی به آداب و رسومی گفته می‌شود که از نسلی به نسل دیگری منتقل می‌شود. این میراث شامل ارزش‌های اجتماعی، هنرهای دستی و سنتی، هنرهای نمایشی، سنت‌ها، آداب و رسوم و… است. حفظ و نگهداری میراث معنوی بسیار سخت‌تر از باقی میراث و…۴ سال پیش
جشن تیرگان | جشن دلنشین تیرگان، از مهم ترین جشن های ایران باستان
جشن تیرگان جشن تیرگان در کنار جشن‌های نوروز، مهرگان و سده از مهمترین جشن‌های ایران باستان است. در طول سالیان اخیر «برگزاری جشن تیرگان در برخی استان‌ها» به‌عنوان یکی از میراث معنوی کشور در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. در باورهای مردم ایران…۵ سال پیش
شهر زیرزمینی شگفت انگیز درینکویو یادگار ایران باستان در ترکیه
شهر زیرزمینی درینکویو در ترکیه کاپادوکیه یا نام قدیمی و پارسی این سرزمین کاپادوسیه به معنای سرزمین اسبهای زیبا، بخش باستانی و پهناوری است که امروز در ترکیه مرکزی قرار گرفته و به دلیل ارزش های تاریخی و باستانی، توریستی ترین بخش استان نوشهیر؛ ترکیه…۵ سال پیش
راه‌ها و جاده‌ها در امپراتوری ایران باستان
راه‌ها و جاده‌ها در ایران باستان «من روا می‌دارم، آزادی رفت و آمد، آزادی منزل، از برای اهالی خان‌ومانی که در روی این زمین با چارپایان به سر می‌برند.» راه‌های ایرانی به خودی خود پیوندی جاودانه با شاهراه‌های کلیدی جهان دارند. زیرا افزون بر این که این…۵ سال پیش
گدایی ممنوع! در ایران باستان گدایی ممنوع بود
در ایران باستان گدایی ممنوع بود گدایی ممنوع! این قانونی است كه در دوران باستان وضع شده بود. اما این قانون به آن معنا نبود كه فقر و تنگدستی در آن زمان وجود نداشت. در دوران باستان كسانی كه به تنگدستی دچار می‌شدند تحت سرپرستی فرد نزدیكی از خانواده خود…۵ سال پیش
تبریز | جاهای دیدنی تبریز و غذاهای فوق العاده خوشمزه تبریز
جاذبه‌های تبریز شهر تبریز از باستانی‌ترین شهرهای ایران به حساب می‌آید که در طول تاریخ اتفاق‌های تلخ و شیرین بسیاری تجربه کرده است. تبریز در گذر زمان به واسطه حوادث متعددی مانند بلایای طبیعی (زلزله) و حمله اشغالگران (اشغال توسط بیگانگان) با خاک یکسان…۵ سال پیش
آیا می دانید سگ در فرهنگ ایران باستان چه جایگاهی داشت؟
واژه‌شناسی سگ واژهٔ سگ در بیشتر زبان‌های هند-اروپایی و لهجه‌های ایرانی وجود داشته و هم اکنون نیز برجاست. در بسیاری از لهجه‌های کنونی ایران، هم چون:کاشانی و سمنانی واژهٔ «سپن» که ریشهٔ اوستایی کلمهٔ «سگ» است، باقی است.البته این واژه در زبان تالشی نیز…۵ سال پیش
زنان قدرتمند ایران باستان: از ملکه‌های هخامنشی تا ساسانیان
ملکه های قدرتمند ایران باستان که نمی شناختید در تاریخ ایران باستان عموما نام پادشاهان مرد بسیار بیشتر از زنان قدرتمند و ملکه ها آورده شده است و در مورد مردانی همچون کوروش و داریوش اطلاعات مستندی در دسترس است اما در مورد ملکه های ایران باستان اطلاعات…۵ سال پیش
فرهنگ سیاسی در ایران باستان
بنیان فرهنگ سیاسی ایران باستان مهمترین ویژگی فرهنگ سیاسی ایران باستان که عناصر پایایی را بر فرهنگ سیاسی ایرانیان در طول قرن ها بر جای گذارده است، پیوند نزدیک میان دین وسیاست است. به طور کلی از زمان تشکیل نخستین پادشاهی ها در ایران دین و سیاست همواره…۵ سال پیش
نظریات اخلاقی در تمدن‌های باستانی: بررسی آموزه‌های هندی، یونانی، چینی و ایرانی
مقدمه اخلاقیات یکی از ارکان اصلی تمدن‌های باستانی است که در هر فرهنگ و تمدن به شیوه‌ای خاص مورد توجه قرار گرفته است. در تمدن‌های باستانی هندی، یونانی، چینی و ایرانی، اصول اخلاقی نه تنها به‌عنوان هنجارهایی برای رفتار فردی، بلکه به‌عنوان معیارهایی…۶ سال پیش
انواع ازدواج در میان مردم عادی و اشراف در ایران باستان
ازدواج در ایران باستان از تقدس خاصی برخوردار بود و زنان در خانواده از مزایا و امتیازات مختلفی برخوردار بودند. البته باید توجه داشت حقوق زنان با توجه به وجود انواع مختلف ازدواج در ایران باستان با یکدیگر فرق داشت. همچنین وضعیت اجتماعی و حقوقی زنان در…۶ سال پیش
حقوق و موقعیت اجتماعی زنان در ایران باستان
ایران باستان و جایگاه زن در نظام اجتماعی آن موضوع بحث ها و جدل های فراوان بوده است هم در بین اندیشمندان و محققان و هم در میان مردم عادی بوده است که گاه با افسانه پردازی و اسطوره سازی نیز همراه بوده است. زن در ایران باستان ایران باستان زن و مرد از هر…۶ سال پیش
ایزدبانوان و مادرخدایان در ایران و جهان
ایزدبانوان یا مادرخدایان در ایران و جهان قدمت پرستش مادرخدایی یا ایزدبانوان ایزدبانوان در زمره ایزدان تاثیرگذار و معنابخش در زندگی مردم روزگار باستان بوده‌اند. آنها نه تنها در بیشتر تمدن‌های باستانی همچون یونان، بین‌النهرین و... مورد توجه بوده‌اند،…۶ سال پیش
بیماری و شفای بیماران در ایران و یونان باستان
تمدن های ایران و یونان؛ بیماری و شفا در رویکرد پیشینیان به درمان، عقیده بر این بود که بیماری ها را ارواح پدید آورده اند. همچنین، نام بسیاری از بیماری ها برآمده از اسامی خدایان و شیاطین است؛ بنابراین، برای درمان بیماری، درد و رنج باید نخست این ارواح…۶ سال پیش
پزشکان و آزمون پزشکی در ایران باستان (قسمت 2)
حقوق نیوز/ سلامت و بهداشت/ دانستنیهای پزشکی پزشکی در ایران باستان پزشک آزموده در دربار شهریاران ایرانی دارندگان اجازه نامه ی پزشكی در ايران تا بدان حد پيش رفته بودند كه تنها داشتن مجوز و گواهينامه ی پزشكی برای معالجه ی آنها و پزشک خواندن ايشان كافی…۶ سال پیش
